ئێران لە شەڕە گەورەكە نزیك دەبێتەوە؟

موشەك بارانكردنی ئەمدواییەی نێوان ئێران و ئیسرائیل لەناو سووریا دیارترین ئاماژەی ئەگەری هەڵگیرسانی جەنگێكە لەناوچەكە كە ماوەیەكی زۆرە ئەو دوو وڵاتە ململانێی یەكتری دەكەن. بە لەبەر چاوگرتنی كشانەوەی ئەمەریكا لە رێككەوتنی ناوەكی پێشوەچوونەكانی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتی دەریخست كە رەوشەكە رەخسێنراوە بۆ هەڵگیرسانی شەڕێك دژ بە تاران.

دەبێت لێرەدا دووپات لەسەر تێگەیشتنی جۆری شەڕەكە بكەین، پێناچێ ئەو شەڕە بێت كە تاران بدرێتەبەر موشەك بەڵكو تەنیا هەستكردن بە نزیكبوونەوەی لە جەنگ لەلایەن بڕیار بەدەستانی ئێران بەسە، جار شەڕەكە ئەگەر لە ناوچەی هەژموونی ئێران بێت لەناوچەكەشدا ئەوا خۆی لەخۆیدا هەڵگیرسانی جەنگە، ئەمە لە كاتێكدایە پێشوەچوونەكانی پێوەست بە ئێران چ لە ئاستی ناوخۆ و دەرەوە ئاماژەی ئەوە دەدەن شتێك روودەدات.

لەسەر ئاستی ناوخۆی ئێران، ململانێ سیاسییەكان لەنێوان رەوتەكاندا زۆر توند بووە و سوپای پاسداران نیگەرانە لە جموجۆڵەكانی حەسەن روحانی سەرۆكی حكوومەت بە تایبەت لە سێكتەری ئابووری و تەناهی. جگە لەمە پرسی ویلایەتی فیقهی بووەتە بابەتی رۆژەڤ كە ئایا مەرجەعیەتەكەی عەلی خامەنەئی شەرعیەتی ماوە یان نا كە دەستی بەسەر هەڕەمی دەسەڵات گرتووە، چونكە خودی خامەنەئی بووەتە نیشانە بۆ هەموو رەخنەكانی روو لە رژێمی سیاسی ئێران دەكرێت بە تایبەت دوای هەڵگیرسانی خۆپیشاندانەكان لە مانگی كانوونی یەكەمی رابردوو/ دیسێمبەر كە هەموو رەوتەكانی ئێران چ ئەحمەدی نەژاد یان رەوتی شیرازی یان پارتی ئازادی و بزووتنەوەی رزگاری و ئەوانی تریش، رەخنەی ئەوەیان دەگرت كە رێبەری باڵا بووەتە بەڵا بە جەستەی ئێرانەوە.

لەلایەكی تر گەلانی ئێرانیش رەوتێكی ترن، بەڵام ئەوان چاوەڕوانی بەڵێنەكانی حكوومەت دەكەن لە سێكتەری ئابووری و كۆمەڵایەتی كە تا ئێستە هیچی لێ جێبەجێ نەركاوە جگە لە موسەكین لێدان نەبێت لە ناڕەزایەتییەكانی خەڵك و هەڵمژینی توڕەیی جەماوەر. بۆیە دوور نییە جەماوەر چاوەڕوانی دەرفەتێكی تر بكات بۆ تەقینەوەی توڕەییان كە پێدەچێ هاوشانی هەوڵە نێودەوڵەتییەكان بۆ رووخاندنی رژێمی ویلایەتی فیقهی، لێرەدا جێی خۆیەتی بڵێین دابەزینی تومەنی ئێرانی بەرانبەر بە دۆلار كە زیانێكی كەمەر شكێنی لە ئابووری ئێران داوە سەرەتای ئەو هەوڵە نێودەوڵەتییە بێت كە ئەگەر بەردەوامی بۆ ماوەیەكی زیاتر هەبێت ئاماژەكان دەریدەخەن شەقامی ئێرانی لە ئامادەباشی دایە بۆ دووبارە رژانە سەر شەقام، چونكە دۆخی كۆمەڵایەتی هیچ لە دۆخی سیاسی لە ئێران باشتر نییە، بەتایبەت دوای تەنگژەی حیجاب و تەلیگرام و بەرتەسككردنەوەی ئازادییەكان، هێشتا ناڕەزایەتییەكان لە ئەهواز باشووری رۆژئاوای ئێران گەرمە، هەموو ئەوانەی روودەدات لە ئێران چاوەڕوانی یەك وەشاندنی گورزی موشەكییە لە ئێران بۆ هەڵسانی خەڵكەكە دژ بە دەسەڵات.

رۆژنامەی "شەرق رۆژنامە"ی نزیك لە رەوتی چاكسازیخوازانی ئێرانی باس لەوە دەكات كە لەپشتەوەی رووداوەكان ئامادەكاری دەكرێت بۆ قۆناغی دوای خامەنەئی، ئەمەش دەبێتە قۆناغێكی گەورە و پێدەچێ سوپای پاسداران دەست بەسەر دەسەڵاتدا بگرن بۆ پاراستنی رژێمی ویلایەتی فیقهی و دانانی كەسێك وەك رێبەری باڵا كە لەژێر هەژموونی سوپای پاسداران خۆی بێت، لە ئێستەدا دۆخەكە گەیشتووەتە ئەو ئاستەی كە هیچ كەسێك نابێتە رێبەری باڵا ئەگەر سوپای پاسداران پشتگیری لێ نەكات.

رۆژنامە ئێرانییەكە ئاماژەی بەوەداوە كە رەوتی موحافیزكار كە جومگەكانی دەوڵەتیشیان لەگەڵ دایە باوەڕیان بەوە هاتووە ئەگەر دۆخەكە بەمجۆرە بمێنێتەوە ئەوا سەرۆك كۆماری داهاتوو دەبێت كەسایەتییەكی سەربازی بێت. بۆ ئەمەش حوسێن ئەڵڵاكەڕەم مامۆستای زانكۆی ئازادی ئیسلامی پشتڕاستی دەكاتەوە كە پێدەچێ كەسایەتییەكی سەربازی ستراتیژی ببێتە سەرۆك كۆمار كە دوور نییە قاسم سولێمانی یەكێك بێت لە بژاردەكان یان محەمەد باقر قالیباف سەركردەی پێشووی هێزی ئاسمانی لە سوپای پاسداران، یان موحسین رەزایی سەركردەی پێشووی سوپای پاسداران.. بەڵام قاسم سولێمانی لەهەر هەموویان چانسی بوون بە سەرۆك كۆماری زیاترە.

لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی ئەمەریكا رای گەیاند، لە سووریا دەكشێتەوە، بەڵام ئەمە بەمانای دەستبەردان بوون نایەت لە ستراتیژیەتی خۆی بەڵكو زیاتر وەك تاكتیكێك لێی دەڕوانرێت بۆ رزگاركردنی گیانی سەربازانی لە ئەگەری هەر پەرچە كردارێكی ئێرانی، ئەگەر شەڕێكی فراوان روویدا.

رۆژنامەی "مەعاریف"ی ئیسرائیڵی پێش چەند هەفتەیەك راپۆرتێكی بڵاوی كردەوە كە ئێران و ئیسرائیڵ لەسەر خاكی سووریا بە مووچەك رووبەڕووی یەكتری بوونەتەوە وەك ئاماژەیەك بۆ هەبوونی هەماهەنگی پێشوەختی نێوان ئەمەریكا و ئیسرائیڵ بۆ هێرشكردنە سەر میلیشیاكانی ئێران لە سووریا و حزبوڵڵا لە لبنان.

لە رووی تیۆرییەوە ئەو پەرەسەندنەی ئەمدواییە ناكرێت جیا بكرێتەوە لە هێرشە كیمیاوییەكەی رژێمی ئەسەد دژ بە نەیارانی لە دیمەشقی پایتەخت، كە گرنگتر لە هێرشكردنەكە ئەوەبوو كێ بوو فرمانی هێرشكردنەكەی دا؟ ئەوەی روونە رووسیا و ئێران لە سووریا بڕیار دەدەن نەك حكوومەتی بەشار ئەسەد، بەڵام رووسیا وەك هاوپەیمانێكی سووریا لە گۆشەیەكی جیاوازتر لەوەی ئێران لە تەنگژەی سووریا دەڕوانێت، ئێرانیش ئەوە باش دەزانێت رووسیا لە سووریا ناتوانێت بێ هاوكاری ئێران هیچ هەنگاوێك هەڵگرێت چونكە دواجار لەسەر خاك ئێران كۆنتڕۆڵی سووریای  كردووە، لەمەشدا رۆڵی رووسیا تەنیا لە ئاسمانەوەیە. جگە لەمە ئێران زۆرجار هەندێك هەنگاو هەڵدەگرێت دەرئەنجامەكەی هیچ بەلایەوە گرنگ نییە چونكە دواجار گروپە چەكدارە میلیشیاكانی هەیەتی هیچیان ئێرانی نین بەڵكو ئەفغانی و عێراقی و پاكستانی و سوورین، هەر هەموویشیان لەژێر فرمانی سوپای پاسداران دەجولێنەوە.

فراس ئەلیاس نووسەر لە پەیمانگەی واشنتن لەو وتارەیدا كە "مەركەز رەوابت" بڵاوی كردۆتەوە، باس لەوەدەكات رەوشەكە بۆ ئەمەریكا و هاوپەیمانانی عەرەبی گەیشتووەتە ئەو ئاستەی كە پێویستە گورزێك لە ئێران بوەشێنرێت و سزا بدرێت لەسەر لێكەوتەكانی هەبوونی ئێران لە سووریا، ئەگەر ئەو گورزە سنوورداریش بێت وەك ئامادەكارییەك بۆ وەشاندنی گورزێكی زۆر بەهێزتر، لەمەشدا ئەركی ئیسرائیڵ ئەوە دەبێت هەژموونی سەربازی خۆی لە باشووری سووریا بسەپێنێت، جگە لەمە بڕینی پردی پەیوەندی گەیاندنی كۆمەكی لۆجستی و سەربازی بە حزبوڵڵای لبنانی لە ناوچەی قەلەمون بووەتە پێویستییەك هەردەبێت ئەو پردە بپچڕێنرێت، لەم هاوكێشەیەدا كوردیش رۆڵێكی زیندووی دەبێت كە جولە زیاتر بكات دوای كشانەوەی سوپای پاسداران لە ناوچەی دێرزور و رەقە، ئەمەریكاش دەبێت گوشاری زیاتر بخاتەسەر حكوومەتی عێراق تا قبوڵی هێزی سەربازی ئەمەریكا بمێنێتەوە و رێگریش لە میلیشیاكانی ئێرانی بكات لە عێراقەوە بپەڕنەوە بۆ سووریا.

فراس پێی وایە لە كۆی گشتی دەتوانین بڵێین ئامادەكاری بۆ دەكرێت بۆ لێدان لە پڕۆژەی ئێران لە سووریا، هاوكات ئسرائیڵیش تا دێ ئارەزووی زیاتری لێدانی ئێران دەكات و سعوودیە لە هەمووان زیاتر گڕوتینی زیاترە بۆ رووبەڕوو بوونەوەی ئێران لە رووی سەربازییەوە و دەیەوێت سوود لە پشتگیری ئەمەریكا وەربگرێت.





وشە - فه‌رمان سادق


PM:04:37:15/05/2018




ئه‌م بابه‌ته 1501 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌