ئێران چۆن دەڕوانێتە بردنەوەی دیموكراتەكان لە ئەمەریكا؟


دوای بردنەوەی پارتی دیموكراتی بە زۆرینەی ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمەریكا لەسەر حسێبی پارتی كۆماری، سەرچاوەكانی كۆنگرێس دەڵێن كە دوای ئەوە دیموكراتەكان هەوڵی توندكردنی سیاسەتەكانی ئەمەریكا لە بەرانبەر رووسیا و سعوودیە و كۆریای باكور و هێشتنەوەی دۆخی ئێستە وەك خۆی لە ناوچە گەرمەكانی وەك چین و ئێران دەدەن، بەڵام بۆ ئێران چیان پێیە؟.
 
دوێنێ سێشەم هەڵبژاردنی نیوەیی كۆنگرێسی ئەمەریكا بە هەردوو ئەنجوومەنی نوێنەران و پیران بەڕێوە چوو و تیایدا پارتی دیموكرات توانی زۆرینەی كورسییەكانی ئەنجوومەنی نوێنەران بۆخۆی دەستەبەر بكات، لە بەرانبەر مانەوەی كۆنترۆڵی پارتی كۆماری بەسەر ئەنجوومەنی پیرانی ئەو وڵاتە.

سەنتەری "بێگن-سادات" لە ئیسرائیل توێژینەوەیەكی لەبارەی كاریگەری هەڵبژاردنەكانی نیوەیی كۆنگرێسی ئەمەریكا بۆ سەر ناوچەكە و ئێران و ئیسرائیل بڵاو كردووەتەوە و گەیشتە ئەو ئەنجامەی كە پێوەندییەكی بەهێز لە نێوان سزاكانی دوایی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمەریكا و هەڵبژاردنی نیوەییدا هەیە. كە ئەمەریكا هیوای وایە ئەو سزا توندانەی بەسەر ئێرانی سەپاندووە ببێتە هۆی سازكردنی رێككەوتننێكی نوێی ئەتۆمی لەگەڵ ئێران، لەو كاتەی ئێرانییەكان لای خۆیانەوە بە نیگەرانییەكی زۆرەوە دەڕواننە سزاكان و لێكەوتەكانی، بۆیە ئەوان هیوای دۆڕاندنی كۆمارییەكان لەو هەڵبژاردنە دەخوازن.

لەو كاتەی ئێران هیوای بردنەوەی بە دیموكراتەكانە، ئیسرائیل دەیەوێ كۆمارییەكان بیبەنەوە بۆ ئەوەی پاڵەپەستۆكان بۆ سەر ئێران بەردەوام بێت، جیا لەوەی پاڵپشتی لە رێوشوێنەكانی ترەمپ لە بەرانبەر ئیسرائیل دەكەن، وەك لە توێژینەوەكەدا هاتووە، بۆیە پێوەندییەكی توندوتۆڵ لە نێوان سزاكانی سەر ئێران و هەڵبژاردنەكە هەیە. ئەو سزایانەی كە دەبنە هۆی قووڵبوونی زیاتری تەنگژەی ئابووری ئێران و زیادبوونی پاڵەپەستۆی جەماوەری بۆ سەر سەرانی ئەو وڵاتە.

توێژینەوەكە كە لەلایەن ئیتان جەلبووع، پڕۆفیسۆری ئیسرائیلییەوە ئامادە كراوە، وای دەبینێت كە ئەمەریكا هیوای وایە سزا نوێیەكان ترس بخاتە ناو دڵی سەرانی ئێران و ناڕەزایی ناوخۆیی لەو وڵاتە لەدژی ئەوان زیاتر بكات بەمەبەستی سازكردنی رێككەوتننێكی نوێی ئەتۆمی و چارەسەركردنی كەموكوڕییەكانی رێككەوتننی پێشوو كە ئەمەریكا پاشەكشەی تیادا راگەیاند، لە رێگرتن لە ئەنجامدانی تاقیكردنەوەی مووشەكی دوورهاوێژ و هەڵگری كڵاوەی ئەتۆمی و نەهێشتنی جموجۆڵی دوژمنكارانەی ئێران لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

لەبەرانبەردا ئێران بەهۆی توندكردنی سزاكانی سەری لەلایەن ترەمپەوە، هیوای دۆڕاندن بۆ كۆمارییەكان دەخوازێت وەك جەلبووع دەڵێت، ئێرانییەكان پێیان وایە بە بردنەوەی دیموكراتەكان و كۆنترۆڵكردنیان بۆ یەكێك لە ئەنجوومەنەكانی كۆنگرێس، ترەمپ بە زەحمەت دەتوانێت چیتر بە ئاسانی یاسا و بڕیارەكانی تێپەڕ بكات. بۆیە بەرپرسانی ئێران هیوایان بە بردنەوەی دیموكراتەكانە ئەو كات دەست بكەن بە رێوشوێنەكانی لادانی ترەمپ و بەوەیش چانسی بۆ خۆكاندیدكردنەوە بۆ هەڵبژاردنی داهاتووی سەرۆكایەتی ئەمەریكا لە 2020 بۆ وەرگرتنی خولێكی تری سەرۆكایەتی كەم دەبێتەوە.  

جیا لەوە سەرانی تاران وای دەبینن كە ئەگەر دیموكراتەكان بردیانەوە، كۆت دەخەنە سەر هەر رێوشوێنێكی نوێی ترەمپ لەدژی ئەوانەوە، بەمانای ئەوان هەوڵ دەدەن بۆ دووساڵی داهاتوو تا كاتی هەڵبژاردنەكە خۆیان لەبەردەم سزاكانی ئەمەریكا بگرن و دوای ئەوە رەنگە سەرۆكێكی دیموكراتی بێتە دەسەڵات لەو ولاتە و شێوازی مامەڵەكردنی لەگەڵ ئێران بە تەواوەتی و بۆ هاوشێوەی سەردەمی باراك ئۆباما سەرۆكی پێشووی ئەمەریكا بگۆڕێت.   

لای خۆیەوە رۆژنامەی "هائارتیس"ی ئیسرائیلی دەڵێت، بردنەوەی دیموكراتەكان بە زۆرینەی ئەنجوومەنی نوێنەرانی ئەمەریكا بۆ یەكەمجار لەوەتەی 2011 مانای ئەوەیە بۆ لەمەودوا دەتوانن دەسەڵاتی خۆیان بسەپێنن و رۆڵی زیاتریان هەبێت لە داڕشتنی یاساكان و ببنە كێشە بۆ ترەمپ، بەڵام بەو پێیەی پێویستە لەگەڵ ئەنجوومەنی پیران بۆ تێپەڕاندنی یاساكان كار بكەن كە كۆمارییەكانی بەسەریدا زاڵن، بۆیە زیاترین كاریگەری بردنەوەی دیموكراتەكان بریتییە لە سەرپەرشتیكردن و توانای بانگهێشتن بۆ دانیشتنەكانی گوێگرتن و ئەگەر پێویستیش بكات بانگكردنی شایەتەكان، جیا لەوەی سەرۆكی لیژنەكانی وەك كاروباری دەرەوە و خزمەتگوزاری سەربازی هەواڵگری وەردەگرن.   

لە ماوەی رابردوودا دیموكراتەكان لە ترەمپ تووڕە بوون بەهۆی پاشەكشەی لە رێككەوتنی ئەتۆمی لەگەڵ ئێران كە لەسەردەمی ئۆباما لە 2015 هاتە واژووكردن، بەڵام لەگەڵ ئەوەیش تا ترەمپی كۆماری لە كۆشكی سپی بێت ناتوانن هیچ لەوبارەوە بكەن، جیا لەوەی یاسادانەرەكان هەست بە نیگەرانی دەكەن كە دیموكراتەكان پێوەندیان لەگەڵ ئێران باش بێت لەسەر حسێبی ئیسرائیل كە بنیامین نەتنیاهۆ زیاتر كار لەگەڵ كۆمارییەكان دەكات.

بەڵام ئێستەیش ترەمپ دەسەڵاتی دەركردنی فەرمانەكانی جێبەجێكردنی هەیە كە بەدەرن لە رەتكردنەوەی كۆنگرێس بۆ بەشێك لە یاساكانەوە، كە ترەمپ ئاماژەی بۆ ئەوە كرد كە رەنگە بۆ ئەو شێوازە بگەڕێتەوە ئەگەر كۆنگرێس نەگاتە یەكلاكردنەوەی بڕیارەكانی لە نێوان هەردوو حزب، بۆیە بۆ لەمەودوا ترەمپ دەتوانێت سوود لەو بردنەوەی دیموكراتەكان وەربگرێت بۆ تۆمەتباركردنیان لەبەردەم دەنگدەران بە هەوڵی پەكخستنی ئەجینداكانی كە پێشتر لە هەڵمەتی بوونە سەرۆكی بەڵێنی بە دەنگدەران دابوو، ئەوەیش وەك هەڵمەتێكی پێشوەختە بۆ هەڵبژاردنی داهاتووی سەرۆكایەتی ئەو وڵاتە.






وشە - مه‌حموود ئیسماعیل


PM:10:39:07/11/2018




ئه‌م بابه‌ته 163 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌