بۆچی ئەردۆغان فڕۆكەكەی زەینلعابدینی سه‌رۆكی توونسی كڕی؟


لە 14 كانوونی دووەم/یەنایەری 2011، سەرۆكی پێشووی توونس زەینلعابدین بن عەلی، دوای ئەوەی بەهۆی خۆسووتاندنی محەمەد ئەلبوعەزیزی ناڕەزایی و خۆپێشاندان تەواوی وڵاتەكەی گرتەوە و داوای لەكارلادانی سەرۆكی وڵاتیان دەكرد، ئەویش دواتر له‌سه‌ر كار لابرا و فڕۆكه‌ تایبه‌ته‌كه‌شی كه‌ ته‌نیا یه‌ك گه‌شتی كورت مه‌ودای پێ كردبوو له‌ فڕه‌نسا دوای خۆی به‌جێهێشت و دواتریش ئه‌ردۆغانی سه‌ركۆماری توركیا له‌ ڕێی چه‌ندان كۆمپانیای نێوه‌ندگیراوه‌ به‌ پاره‌یه‌كی زۆر كه‌متر له‌ به‌هاكه‌ی، فڕۆكه‌كه‌ی كڕی و ئێسته‌ كردوویه‌تییه‌ ناوه‌ندی فه‌رمانده‌یی سه‌ربازیی توركیا.

زەینلعابدین دوای خۆی دەسەڵات و پێگە و سامانێكی زۆر و فڕۆكەیەكی زۆر تایبەتی جۆری ئایرپاس A340-500ی جێ هێشت، دوور ڕۆژ بەر لەوەی لە وڵات ڕابكات، لە كۆمپانیایەكی ئەوروپی فڕۆكەكەی پێ گەیشت و بە بڕی 150 ملیۆن دۆلار كڕیبووی.

خۆپێشاندەران داوای ئەو فڕۆكە نوێیەی زەینلعابدینیان دەكرد كە پێویستە دەستی بەسەردا بگیرێ، دوای ئەوەی فڕۆكەكە لە فڕۆكەخانی بۆردۆی فڕەنسا جێگیر كرا، دوای نەمانی عابدین لەسەر دەسەڵات و حكوومەتی نوێی ئەو وڵاتە فڕۆكەكەی خستە مەزادێكی ئاشكراوە و هێڵی ئاسمانی توركیا فڕۆكەكەی بە 181 ملیۆن دیناری توونسی كە دەكاتە 78 ملیۆن دۆلار كڕییەوە.

زۆر كەس سەریان سوڕما كە هێڵی ئاسمانی توركیا ئەو فڕۆكەیەی سەرۆكی توونسی بۆچی كڕیوە، لە كاتێكدا فڕۆكەكە بۆ گواستنەوەی مەدەنی دروست نەكراوە، بەڵكو دیزاینی ناوەوەی فڕۆكەكە تایبەت تەرخان كراوە بۆ سەرۆكەكان.

بەگوێرەی ڕاپۆرتێكی "توونسیی تەلەگراف" جەمال عەرفاوی ڕۆژنامەنووسی تونسی ئاشكرای كردووە، فڕۆكەكە لەلایەن هێڵی ئاسمانی توركیاوە كڕا و ئێستەش وەك فڕۆكەی تایبەتی رەجەب تەیب ئەردۆغان سەركۆماری توركیا خراوەتە خزمەتەوە و ئەردۆغان گرنگی زۆری بەو فڕۆكەیەدا و لە ڕێی كۆمپانیای نێوەندگیری ئەمەریكییەوە كە كاریان تایبەتە بە كڕین و فرۆشتنی فڕۆكەكان، یەكێك لەو كۆمپانیا بەناوی "ئیكیس" كە بارەگاكەی لە فلۆریدایە و بە نهێنی فڕۆكەكەی لە هێڵی ئاسمانی توونسی بۆ توركیا كڕی.
لە ڕاپۆرتی پێگەی "توونسیی تەلەگراف" هاتووە، كە ئەردۆغان دەیەوێ فڕۆكەكە بكاتە ناوەندی فەرماندەیی سەربازی توركیا لە ڕێی پێوەستكردنی بە ئامرازە مۆدێرن و پێشكەوتووەكانی پێوەندیكردن بە دنیای دەرەوە لەو كاتانەی كە لە ئاسماندایە، بۆ ئەوەی بۆشایی دروست نەبێ و ئاگای لە توركیا بێت، تەنانەت لەو كاتانەی لە ئاسمان و گەشتیشدایە، ئەمەش دوای ئەوەی كودەتا شكستخواردووەكەی توركیا ئەنجام درا، ئەردۆغان لە نێو فڕۆكەدا بوو و نەیتوانی لە فڕۆكەكەی سەرۆكایەتیی هیچ پێوەندییەك ئەنجام بدات.

پێشتر ئەردۆغان خاوەنی فڕۆكەیەكی ئایرپاس پرستیگ ئەی 200-330 بوو لە ساڵی 2012 ئەو فڕۆكەیەی كڕی و بۆ ئەمەریكای گواستەوە تا دووبارە دیزاینی ناوەوەی بكرێتەوە و لە فڕۆكەیەكی نەفەرهەڵگرەوە بۆ فڕۆكەیەكی سەرۆكایەتی و تایبەت بیگۆڕن. فڕۆكەكە لەو ڕۆژەی پۆستی سەرۆكایەتی كۆماری توركیای وەرگرت لە تشرینی دووەم/نۆڤێمبەری 2014، گەیشتەوە توركیا. شوێنی هەڵگرتنی 90 كەس و ژووری نووستن و نووسینگەی كاركردن و هۆڵی كۆبوونەوە و شوێنی پشوودانی تێدایە و دەشتوانێ 15 هەزار كیلۆمەتر بەبێ وەستان بوەستێت، ئەمەش بەهۆی كۆگە زیادەكانی سووتەمەنی كە لە فڕۆكەكەدا هەبوو، بەڵام فڕۆكەكەی زەینلعابدین زۆر پێشكەوتووتر بوو و خاوەنی چوار بزوێنەرە.

زەینعابدین یەك گەشتی بە فڕۆكە تایبەتەكەی كرد
لە ساڵی 2009 زەینلعابدین بڕیاری دا فڕۆكەیەكی تایبەت بكڕێ، لەو كاتەدا هێڵی ئاسمانی توونسی هیچ فڕۆكەیەكی ئایرپاس ئەی 340-500ی نەبوو، بۆیە لە ڕێی بەرتیلدان بە بانكێكی بازرگانی توونسی-فڕەنسی توانی لە ژێر ناوی فڕەنساوە فڕۆكەكە بكرێت، كۆمپانیای خاوەنی فڕۆكەكە دوای ساڵێك وشەش مانگ لە 19 كانوونی یەكەم/دیسێمبەری 2010 فڕۆكەكەی ڕادەستی زەینلعابدین كردەوە، لەو كاتەدا خەڵكی لەسەر شەقامەكاندا بوون و بە توندی دژی سەرۆكی توونس و ڕژێمەكەی ناڕەزایییان دەردەبڕی.
فڕۆكەكە بەهیچ شێوەیەك نەگەیشتە توونس بەڵكو لە فڕۆكەخانەی بۆردۆی فڕەنسا مایەوە، سەرەتا زەینلعابدین بڕیاری دا بیكات بە فڕۆكەیەكی بازرگانی و دواتریش بیگوازێتەوە توونس و بیكات بە فڕۆكەیەكی سەرۆكایەتی. بۆ ئەو مەبەستە گرێبەستێكی لەگەڵ كۆمپانیای "لوی فیتۆن" بە بڕی 40 ملیۆن دۆلار كرد كە تایبەتە بە بواری دیزاینی و ڕازاندنەوە و دیكۆر، تا بەشێوەیەكی زۆر تایبەت و ناوازە دیزاینی ناوەوەی فڕۆكەكەی بۆ بكەن.

بەگوێرەی ڕاپۆرتی ڕێكخراوی "من بەئاگا هاتم" ئەو فڕۆكەیەی زەینلعابدین لەلایەن  ئەنجوومەنی وەزیرانی توونس بڕیاری فرۆشتنی درا و توركیا توانی فڕۆكەكە بۆ خۆی بكڕێ و توونسیش لەو نێوەندەدا زیانێكی زۆری دارایی كرد.
لە ڕاپۆرتی ئەو ڕێكخراوە هاتووە، فڕۆكەكەی زەینلعابدین لە ساڵی 2010 بە 150 ملیۆن دۆلار كڕاوە و پێنج ساڵ دوای ئەوە نرخەكەی چەندان جار بەرز بووەتەوە، بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخی بزوێنەرەكانی، تا ئێستە نرخەكەی گەیشتووەتە 533 ملیۆن دۆلار كە دەكاتە 770 ملیۆن دیناری توونسی، بەڵام پرۆسەی فرۆشتنەكەی لە ڕێی كڕیارانی وەهمییەوە زیانی 600 ملیۆن دیناری توونسی بەر هێڵی ئاسمانی توونس كەوتووە.

هاوكات توونس ڕۆژانە 50 هەزار دینار واتە 21 هەزار دۆلار كرێی داوەتە ئەو فڕۆكەخانەیەی فڕەنسا كە لەو ماوە زۆرەدا فڕۆكەكە تێیدا نیشتەجێ بووە. بەگشتی فڕۆكەكەی زەینلعابدین 200 ملیۆن دۆلاری تێچوو و ئەمڕۆ نرخەكەی بە 533 ملیۆن دۆلارە و ئەردۆغان بە 78 ملیۆن دۆلار لە توونسی كڕییەوە.




وشە - باز ئه‌حمه‌د


PM:02:01:11/01/2017




ئه‌م بابه‌ته 6259 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌



زۆرترین خوێنراو‌
بابەتی پێوه‌ندار ‌