وه‌رزش و سیاسه‌ت

ڕاستگۆ محه‌مه‌د

ده‌وترێت وه‌رزش هه‌وێنی ئاشتی و برایه‌تیه‌، ڕایه‌ڵه‌ى پێكگه‌یاندنی وڵاتان و گه‌ل و نه‌ته‌وه‌ جیاوازه‌كانه‌، زۆر جار ده‌بێته‌ بیانووی نزیكبوونه‌وه‌ و یه‌كترناسین و دروستبوونی پێوه‌ندی دۆستانه‌ له‌ نێوان دوو گه‌ل یان دوو نه‌ته‌وه‌ و دوو هه‌رێم و دوو ده‌وڵه‌تیش. ئاشكرایه‌ (به‌رشه‌لۆنه‌ و ڕیاڵ مه‌درید) وه‌ك دوو یانه‌ى به‌هێز و خاوه‌ن هانده‌ر و وه‌ك جه‌مسه‌ره‌كانی تۆپی پێی جیهان له‌ كێبه‌ركێدان و به‌یه‌كگه‌یشتنه‌كانیان (یاری كلاسیكۆ) له‌ پڕ بینه‌رترین یارییه‌كانه‌ له‌ جیهاندا، به‌ ملیۆنه‌ها ته‌ماشاكه‌ر سه‌یری ده‌كه‌ن و به‌ سه‌تان و هه‌زار گره‌و و قومار به‌ به‌های ملیاره‌ها دۆلار و یۆرۆ له‌سه‌ر ئه‌نجامی یارییه‌كانیان ده‌كرێت، ئه‌مه‌ جگه‌له‌وه‌ى له‌ زۆر له‌ یارییه‌كانیاندا هانده‌ر لێره‌و له‌وێ پێكدا هه‌ڵده‌گژێن و جار هه‌یه‌ كوژراو و برینداریشی لێ ده‌كه‌وێته‌وه‌، جا به‌ شه‌ڕه‌كه‌ بێت یان به‌ ته‌قه‌ى خۆشی. 

ئه‌وه‌ی له‌و نێوه‌نده‌دا له‌ هه‌موو ماندووتر و به‌دبه‌ختره‌، دادوه‌ری یارییه‌كه‌یه‌، ئه‌و له‌به‌رئه‌وه‌ى گۆڵ ناكات ئیتر كه‌س باسی ناكات و چه‌پڵه‌ى بۆ لێ نادرێت و هه‌رچه‌ند لێزان و پیشه‌یی بێت هانده‌ری نییه‌، له‌وه‌ش زیاتر هه‌میشه‌ تووشی جنێو و قسه‌ى سووك و گاڵته‌ و زۆر جاریش په‌لاماری فیزیكی هانده‌رانی لایه‌ك ده‌بێته‌وه‌، تۆمه‌تبار ده‌كرێت به‌ وه‌رگرتنی ڕه‌شوه‌ و نزیكی له‌ یه‌نه‌یه‌ك.

ئه‌گه‌رچی یه‌كێك له‌ چێژه‌كانی وه‌رزش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ دووره‌ له‌ سیاسه‌ت، هه‌میشه‌ یاریكه‌ری هه‌ردوولا دوای ته‌واوبونی یاریی یه‌كتر له‌ ئامێز ده‌گرن و ته‌وقه‌ و ماچ ده‌گۆڕنه‌وه‌، دۆڕاو به‌ سنگێكی فراوان و وه‌ك ده‌وترێت به‌ ڕۆحێكی وه‌رزشی ئه‌نجامه‌كه‌ قبووڵ ده‌كه‌ن، به‌ڵام ئه‌م دوورییه‌ له‌ سیاسه‌ت ناكاته‌ ئه‌وه‌ى نه‌توانین و نه‌كرێت شرۆڤه‌یه‌ی سیاسیی بۆ وه‌رزش به‌گشتی و یاریی كلاسیكۆ و دادوه‌ر (حه‌كه‌م) به‌ تایبه‌ت بكه‌ین، یان بیچووێنین به‌ دۆخی سیاسی و كاره‌كته‌ره‌ سیاسییه‌كانی سه‌ر گۆڕه‌پانی سیاسه‌ت له‌ ناوچه‌كه‌ و جیهانیش.

ئه‌وه‌تا له‌سه‌ر ئاستی دنیا، كلاسیكۆ سیاسییه‌كه‌ له‌ نێوان (ڕووسیا و ئه‌مه‌ریكا)دایه‌، ئه‌م دوو زلهێزه‌ به‌رده‌وام له‌ ململانێدان و هه‌نێكجار ڕاسته‌وخۆ خۆیان به‌ریه‌ك ده‌كه‌ون و یاریی ده‌كه‌ن، زۆرتر به‌ ناڕاسته‌وخۆ و به‌ بریكاره‌كانیان یارییه‌كه‌ ده‌كه‌ن و ده‌بن به‌ ڕاهێنه‌رى تیمی تر و له‌ شوێن و گۆڕه‌پانی دی به‌ریه‌ك ده‌كه‌ون، به‌ڵام ئه‌م كلاسیكۆیه‌ له‌بری ئه‌وه‌ى چێژ به‌ هانده‌ر ببه‌خشێت، وێرانكاری، كاولبوون و ئاواره‌یی لێده‌كه‌وێته‌وه‌.

دادوه‌ری ئه‌م یارییه‌ (یوئێن)ـه‌، له‌لایه‌ك به‌هۆی بێ لیاقه‌یی و بێ ئیراده‌یی، له‌لایه‌كی تر به‌هۆی گه‌رمی و خێرایی و ئاڵۆزی یارییه‌كه‌ و زۆری ژماره‌ی یاریكه‌ر ناتوانێت ڕۆڵی خۆی بگێڕێت، ناچار بۆ ئه‌ژماركردنی گۆڵ و فاوڵ و سزا پرس و ڕا به‌ كاپتنی هه‌ردوو تیمه‌كه‌ ده‌كات. 
ئه‌گه‌ر بێینه‌وه‌ سه‌ر باسی كوردستانی خۆمان، له‌ وێنه‌یه‌كی بچووكتردا، كلاسیكۆیه‌كی سیاسی و حزبی ده‌بینین، ئه‌ویش له‌ نێوان پارتی و گۆڕاندایه‌، هه‌میشه‌ به‌ریه‌ككه‌وتنه‌كانی ئه‌و دوو لایه‌نه‌ زۆرترین چاودێری هه‌یه‌ و ڕاگه‌یاندن زۆرترین كاری له‌سه‌ر ده‌كه‌ن و باشترین ترش و خوێشی پێوه‌ ده‌كه‌ن، دیاره‌ هانده‌ریش بووه‌ به‌ دوو به‌شه‌وه‌، به‌شێكی فیكه‌ و چه‌پڵه‌ بۆ ئه‌ملا لێ ده‌دات و به‌شه‌كه‌ى تریش بۆ ئه‌ولا. دادوه‌ری ئه‌م یارییه‌ جارێك (یه‌كگرتوو)ـه‌ و جارێك (یه‌كێتی)، بۆیه‌ ده‌بینین حاڵیان وه‌ك حاڵی دادوه‌رانی كلاسیكۆیه‌ /له‌ پێشه‌وه‌ ئاماژه‌م پێدا/ بۆیه‌ له‌گه‌ڵ ماندووبونیان، به‌ڵام وه‌ك پێویست پێی نازانرێت، بگره‌ دووچاری قسه‌ى نه‌شیاو و ناشایسته‌یش ده‌بنه‌وه‌، به‌تایبه‌ت ئه‌و كاته‌ى دادوه‌ر هه‌وڵی تۆماركردنی گۆڵ ده‌دا.

نابێت ڕۆڵی یاریكه‌ره‌ یه‌ده‌گه‌كان نادیده‌ بگیرێ كه‌ ئه‌وان له‌ ده‌ره‌وه‌ هانی هاوڕێكانیان ده‌ده‌ن و بۆشه‌كانی تیمی به‌رامبه‌ر بۆ یاریكه‌ری هاوه‌ڵیان كه‌شف ده‌كه‌ن و پێیان ده‌ڵێن، ئه‌وان یاریكه‌ری ئه‌ساسی نین و نابینرێن له‌ گۆڕه‌پانه‌كه‌دا، ته‌نیا كاتێك نه‌بێت كه‌ گۆڵ ده‌كرێت، ده‌بینین به‌خێرایی ڕا ده‌كه‌نه‌ ناو گۆڕه‌پانه‌كه‌ بۆ ستایش و له‌ ئامێزگرتنی گۆڵكاره‌كه‌.

عورفێكی جوانی له‌ناو دنیای وه‌رزش هه‌یه‌، خۆزگه‌ بهاتایه‌ته‌ گواستنه‌وه‌ بۆ دنیای حزبایه‌تی و كایه‌ى سیاسیش، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ كاتێك یاریكه‌ر ده‌بینن ئیتر لیاقه‌یان نه‌ماوه‌ و ناتوانن یاریكه‌رێكی باش بن و گۆڵ تۆمار بكه‌ن و دڵی هانده‌رانیان خۆش بكه‌ن، ئیدی واز دێنن و كۆتای به‌ ژیانی وه‌رزشی خۆیان دێنن، پێش ئه‌وه‌ى هانده‌ به‌ فیكه‌ و هۆهۆ له‌ گۆڕه‌پان بیكه‌نه‌ ده‌ره‌وه‌، خۆزگه‌ سیاسییه‌كانیش كاتێك ده‌زانن ئیتر هیچیان پێ ناكرێ و هه‌موو قسه‌ و كردار و گوفتاره‌كانیان دووباره‌ و بگره‌ سه‌ت باره‌ن، عاقڵانه‌ دابنیشتنایه‌ .

هه‌ر له‌باره‌ى سیاسه‌ت و وه‌رزشه‌وه‌، پێموایه‌ زۆر پێویسته‌ سیاسیی یاری شه‌تره‌نج بزانن و ڕۆژانه‌ بیكه‌ن، شه‌تڕه‌نج ئه‌گه‌رچی به‌شێكه‌ له‌ یارییه‌ وه‌رزشییه‌كان، به‌ڵام زۆر سیاسییه‌ و یه‌كێكه‌ له‌ وه‌رزشه‌ پێویسته‌كان بۆ هه‌ر سیاسییه‌ك. له‌و یارییه‌دا ته‌نیا (كش مه‌لیك) هیچ به‌هایه‌كی نییه‌ ئه‌گه‌ر له‌گه‌ڵ هه‌ر (كش)كردنێكدا قۆناغێك پێش نه‌كه‌ویت و سه‌رباز یاخۆ وه‌زیرێك گه‌مارۆ نه‌ده‌ی، یان قه‌ڵایه‌ك نه‌گری. دیاره‌ (كشـ)ی به‌رهه‌مدار و گرنگ به‌ گومان و دوودڵی ناكرێ، به‌هه‌مانشێوه‌ به‌ هاتوهاواری هانده‌ران نابێت، به‌ڵكو پێویستی به‌ كه‌شێكی ئارام و هاوسه‌نگی ده‌روونی ته‌واو و پلانی داهاتووه‌وه‌ هه‌یه‌، ئه‌مه‌ش ده‌قاوده‌ق بۆ كایه‌ى سیاسی پڕ ڕاسته‌.

كاتێك له‌ سروشتی یاریی وه‌زرشیی به‌گشتی و به‌تایبه‌ت تۆپی پێ ڕا ده‌مێنین، بۆمان ڕوون ده‌بێته‌وه‌ ئه‌گه‌ر سیاسییه‌كان كه‌سانێكی وه‌رزشی بوونایه‌ یان لانی كه‌م خاوه‌ن ڕۆحێكی وه‌رزشی بوونایه‌، زۆر له‌ ململانێ خوێناوییه‌كان ده‌بوون به‌ كێبه‌ركێی شه‌ریفانه‌، ئه‌وكات باش له‌ دۆڕان و بردنه‌وه‌ حاڵی ده‌بوون و ته‌حه‌مولیان ده‌كرد و ده‌یانزانی دۆڕان كۆتای دنیا نییه‌ و ده‌كرێت له‌ جارێكی تردا قه‌ره‌بوو بكرێته‌وه‌، ئه‌وكاته‌ هه‌موو دۆڕانێك له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان به‌ ڕۆحێكی وه‌رزشیه‌وه‌ وه‌رده‌گیرا و خۆیان ئاماده‌ ده‌كرد بۆ هه‌ڵبژاردن و یاریی داهاتوو تا به‌ به‌رنامه‌ی تۆكمه‌تره‌وه‌ بێنه‌وه‌ مه‌یدان بۆ بردنه‌وه‌، به‌مه‌ش هاووڵاتی سوودمه‌ند ده‌بوون و چێژیشیان له‌ یارییه‌كه‌ وه‌رده‌گرت.

AM:11:09:03/09/2017




ئه‌م بابه‌ته 675 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌