شەڕی ئابووری و گەمارۆ دژی كوردستان جێبەجێ ناكرێت


 كورد هەمیشە بەچاوی ترس و گومانەوە دەڕوانێتە چارەنووسی هەرێمەكەی و ئایندەی پرۆسەی ئابووری، چونكە بەدرێژایی مێژوو سەرجەم پڕۆژەكانی (تورك و فارس و عەرەب) هەڵگری عەقڵیەتی دوژمنكارانە و ئەجێندای موخابەراتی دژ بە كورد بوون، لە چارەكە سەدەی رابردوویشدا پارتە سیاسییەكانی كوردستان و ئەو ململانێ سەختەی نێوانیان رێگر بووە لە بەردەم دروستبوونی ئابوورییەكی سەربەخۆ كە بەبێ ئەو ئابوورییە سەربەخۆیە، مومكین نییە ببین بە خاوەنی سیاسەتێكی ئابووری و دنیابینییەكی روونی چارەنووسساز بۆ ئایندە. 
ئەو سیاسەتە ئابوورییەی بتوانێت دەرامەتی ئاو و سامانی نەوت و غازی سروشتی و كانزاكان بۆ خۆشگوزەرانی هاووڵاتییان بەكار بێنێت، تەنانەت بەرامبەر نەیارەكانیشی وەك كارتێكی پاڵەپەستۆ ئاراستەیان بكات، بۆیە لە قۆناغە مێژوویییەكاندا كاتێك رووبەڕووی گەمارۆ و قەتڵوعام بووینەتەوە، هەرزوو ملكەچی دوژمنان بووینەتەوە و گەڕاوینەتەوە بۆ ناوەند، وەك ئەوەی ناوەندەكانی بەغدا، تاران، ئەنكەرە و دیمەشق بەشێك بن لە چارەسەر نەك بەشێك لە تەنگژە.
ئەوەتا مێژوو دووبارە دەبێتەوە و لەگەڵ نزیكبوونەوەی ئەگەری ئەنجامدانی ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی كوردستان، هەرزوو ئاغا و سوڵتان و مەزەوییەكانی شیعەگەریی و سوننەگەری هەڕەشەی نانەوەی شەڕی ئابووری و گەمارۆمان لێ دەكەن، تەنانەت بۆ بەرزڕاگرتنی ئاڵای كوردستان هەڕەشەی بڕینی مووچەمان لێ كرایەوە، وەك چۆن پێشتر كە بڕیاری دەرهێنان و فرۆشتنی نەوت درا، دەیان هەڕەشە لە بەغداوە بەرامبەر كوردستان هات تا دەرئەنجام بودجەی هەرێمەكەیان بڕی و دووچاری تەنگژەی سەختی دارایی و ئابووری بووینەوە. 
ئەوانەی هەڵگری ئەگەری سەپاندنی گەمارۆ و شەڕی ئابوورین، لەبیریان كردووە سەردەم و واقیعەكە زۆر گۆڕاوە. با لەوە بگەڕێین كوردستان و بارزانی پاڵپشتییەكی نێودەوڵەتیی باشیان هەیە، یا لە هەرسێ بەشەكەی تری كوردستان هەستی نیشتمانپەروەری جووڵاوە و كوردەكانی ئەو بەشانەی كوردستان هەرگیز لە بەرامبەر خنكاندنی باشووری كوردستان بێ دەنگ نابن، یا لە دنیای ئەوروپا و ئەمەریكا و وڵاتانی پێشكەوتوودا خاوەنی لۆبییەكی كوردی گەورەین. لەمەش گرنگتر، ئێستە خاوەنی هێزێكی گەورەی پێشمەرگەین كە خۆشبەختانە لە فیتنەی شەڕی حزبەكان و ململانێی پۆستچێتی خۆیان بەدوور گرت و بوون بە خاوەنی پاڵپشتییەكی جەماوەری و هێزێكی گەورەی وەك ناتۆ. لەلایەكی ترەوە هاتنی ترەمپ و لێدانی فڕۆكەخانەی سەربازی شوعەیرات دوای شەش ساڵ لە بێ دەنگی ئەمەریكا وەرچەرخانێكی ترە و پەیامێكی روون و ئاشكرایە بۆ لایەنگران و نەیارانی ئەمەریكا كە چیتر واشنتۆن سویسرا نییە بەرامبەر رووداو و كارەساتەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بێ دەنگ بێت.
كاتێك بە زمانی ئابووری باسی شەڕی ئابووری /گەمارۆی ئابووری/ نەخشە و پڕۆژەی موخابەراتی دژ بە هەرێمی كوردستان دەكرێت، دەبێ ددان بەو راستییەدا بنێین، ئەوە لاوازی پارتە سیاسییەكان و پەرلەمان و حكوومەتە وای كردووە نەتوانین ئابووری وەك ئامرازێك بۆ خزمەتی جیۆپۆڵەتیك بەكار بێنین، بۆیە پایتەختەكانی دەوروبەرمان بیر لە پیلان و مەرامی قێزەونی گەمارۆی ئابووری دەكەنەوە كە پێشتر رێژیمی سەدام و مالیكی دەرهەق بە كوردستان پێڕەویان كردووە، ئەگەر نا هەرێمێك تاكە دەروازی وشكانی راستەوخۆی عێراق بێت بۆ توركیا و ئەوروپا و خاوەنی نەوت و غازی سروشتی بێت بۆ وڵاتێكی وەك توركیا كە دەروازەكانی تری پڕۆژەی لوولەكێشەكانی غازی بەهۆی ململانێ هەرێمییەوە شكستی هێنابێت، چۆن بوێریی هەڕەشە دەكات، یا عێراقێك بارودۆخی ئابووری لە ئێمە باشتر بێت لە كاتێكدا زۆربەی نەوتەكەی لەژێر خاكی كوردستان بێت بەتایبەتی دوای گەڕانەوەی كەركووك و نەوتی كەركووك. 
با ئاوڕێك لە دەرامەتی ئاوی سازگاری كوردستان بدەینەوە كە لە هەرسێ بەنداوی دووكان و دەربەندیخان و دهۆك زیاتر لە 12 ملیار مەتر سێجا ئاو لەخۆ دەگرن و هەمووی دەڕژێتە ناو خاكی عەرەبی عێراقەوە، كەچی نەمانتوانیوە كۆنترۆڵی ئەم دەرامەتە گرنگە بكەین، لە كاتێكدا ئێران و توركیا لە ڕێگەی بەنداوی (دارین و پڕۆژەی گاپ)ەوە پاڵەپەستۆی رادەبەدەریان بۆ سەر عێراق هێناوە. 
لە كوردستان ئەگەر بەڕێوەبردنی باشی هەرسێ (دەرامەتی ئاو- سامانی نەوت - غازی سروشتی) بكرێت و لە بەرهەمهێنانی ناوخۆ كەڵكی لێ وەربگیرێت، هەرگیز حكوومەتی هەرێمی كوردستان ناچار نەدەبوو لە وەڵامی گەمارۆی سەر بەغدا و بڕینی بەشە بودجەی هەرێم دەست بۆ مووچەی مووچەخۆرانی بەرێت، با حكوومەت ئاوڕێك لەو 17 بەنداوە بداتەوە كە دیزاین كراون و بەهۆی تەنگژەی ئابوورییەوە كارەكانی راوەستاوە، ئەوكات بزانە حكوومەتی عێراق لە توانایدا دەبێت هەڕەشەی بڕینی مووچە بكات، با بیر و كێڵگە نەوتییەكانی كەركووك (باباگوڕگوڕ، جەمبوور، خەبازە، ئاڤانا و بای حەسەن) كە توانایان 450 هەزار بەرمیل نەوتە لە رۆژێكدا وەبەرهێنانێكی باش و شەفافی تێدا بكرێت و تێكەڵ بە سیاسەتی ئاسایشی وزە و ئاسایشی نەتەوەیی بكرێت، جا با حكوومەتە شیعییەكەی بەغدا بەشە نەوت و بەنزین و سووتەمەنی نەنێرێت. 
با ئاوڕێك لە غازی سروشتی بدرێتەوە كە یەدەگی ئەمباركراوی كوردستان كە بە پێنج تریلۆن مەترسێجا دێتە خەمڵاندن و لە ریزبەندی شەشەمین وڵاتی دنیا دێت لە دوای (رووسیا، ئێران، قەتەر، توركمانستان، سعوودیە و ئیمارات) ئەوكات وڵاتانی زلهێزی دنیا و ئەوروپا چۆن رازی دەبن ئەو سامانە دەوڵەمەندە رێگەی لێ بگیرێت و نەڕژێتە ناو بازاڕەكانی دنیا. 
ئەمەریكا و ناتۆ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا پێشوازی لە هەرێمێكی عەلمانی دەكەن كە ڕێز لە هەموو پێكهاتە و ئاین و ئاینزا و نەتەوە جیاوازەكان بگرێت و شەڕی تیرۆرستان بكات، ئیتر چۆن رێگە بە گەمارۆی ئابووری بۆ سەر ئەو هەموو پێكهاتە مەسیحی و ئێزیدی و كاكەیی و مسوڵمان و سوننە و شیعە و توركمان و كوردانی پارچەكانی تر و لێقەوماوانی دەستی دكتاتۆرەكان كە هەموو لە هەرێمدا بە ئاشتی دەژین.
دوای گەڕانەوەی ناوچە كوردستانییەكان و سەپاندنی ئەمری واقیع، ژمارەی دانیشتوانی كوردستان زیاتر بووە و پارچەكانی تری كوردستان بۆ ساغكردنەوەی كاڵا و بەروبوومەكانیان، پێویستیان بەم بازاڕانەیە كوردانی كوردستانی رۆژهەڵات و باكور و تەنانەت ئابووریی هەردوو وڵاتی توركیا و ئێران لە ئەگەری سەپاندنی گەمارۆی ئابووریدا زیانمەندتر لە كوردستان دەبن، تەنانەت ئێستە كە هەرێمی كوردستان دەروازەی سیمێلكایشی لەسەر كوردستانی رۆژئاوا بۆ واڵا بووە و بازاڕێكی فراوانی بۆ كراوەتەوە. 
بۆیە دوای داعش و دەركەوتنی جیۆگرافیایەكی نوێی دوای شەڕ و هاتنی هێزەكانی ناتۆ و ئەمەریكا بۆ ناوچەكە  فۆبیای دژایەتیكردن و گەمارۆ و شەڕی ئابووری لەسەر كوردستان كۆتای هاتووە.

شەماڵ نووری 


PM:02:00:02/05/2017




ئه‌م بابه‌ته 1578 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌