عوسمان هەورامی هونەرمەندێكی ئەفسوناوی

شەفیق بانیشاری

هونەر لە كورتترین پێناسەدا بریتییە لە خۆراكی ڕۆح بۆ مرۆڤ، كە گوێ ڕادەدێری بۆ هونەرێك كە تەواوی بەرگ و ناوەڕۆكی ئاوێتەی سروشتە و لە سروشتەوە هەڵقوڵاوە، ئەوكات دەزانی ئەو خۆراكە چەند تەندروستە بۆ دەروونی مرۆڤ و چەند ئارامی دەبەخشێت بە گوێگر.
هەورامان بۆ خۆی سروشتێكی هونەری بەسەریدا نەخشێنراوە كە هەموو ڕەگ و گۆشەكانی ژیانی ڕەنگدانەوەیەكی هونەری پێوە دیارە. لەو هونەرە فراوانەشدا كەڵە هونەرمەندێك هەڵقوڵاوە لەناو سەختی و كێوەكانی ئەو ناوچە كە تێراو كراوە بە بەفراوی چیاكانی هەسوون و نوەیجەڕ و سەرمەست بوو بە بۆنی گوڵی سوورهەراڵە و چنوور و شەوبۆ و بۆژانە، ئەوانە بۆ خۆیان سروشتێكی سیحراوین كە مرۆڤ یەكەمجار دەیانبینێت، لەوێ لەناو هەوارە بەردینەكانی دەوروبەری گوندی كێمنە، عوسمان هەورامی بە پاراوی لە شەقەی باڵی داوە بۆ مەملەكەتی جاف و گۆران و ئاوازی كەوی كوێستانی تێكەڵ بە نەسیمی شارەزوور كردووە و بە گوێی هەموو كوردێكیدا داوە.
لە مێژە دەمەوێت لەبارەی ئەو هونەرمەندە گەورەیەی كورد بدوێم، هەمووجاریش وەستاوم لەبەرئەوەی نەك هەقی خۆی وەك مەزنییەكەی نەدەمێ. وەلێ ئەمجارە لە خەمی ئەوەی كە تەمەن لەسەر ڕێیە و خوا نەخواستە كۆچ نەكات، بۆیە دەستم دایە بۆ ئەوەی دوای هەرچی بڵێین دەچێتە خانەی ئەو پەندەی كە (ئێمە زیندووكوژی مردوو پەرستین).
هەموو كات دەڵێم دەنگ و گۆرانی وەك میوە وایە و هەر كەس ئارەزووی میوەیەك دەكات، بەڵام هەرچی لەبارەی هونەرمەند عوسمان هەورامی بێت، ئەو بۆ خۆی تامی هەموو میوەكانی لە خۆیدا كۆ كردووەتەوە، چونكە ئەم هونەرمەندە خاوەن دەنگێكی پڕ و خۆشە كە لە هیچ ئاوازێكدا گوێگر لێی بێزار نەبووە و نەمبیستووە كەس سەرنجێكی لەسەری هەبووبێت لەبارەی تۆن و میلۆدییەوە. كاتێك گوێی لێ دەگری، هەست بەوە دەكەیت تەواو ڕۆچووەتە ناو گۆرانیەكە. تا ئێستە لە ناوچەی هەوراماندا كەسێكی تر وەك ئەو نەبووە و نییە سیاچەمانە بچڕێت و هێندەی ئەو هەناسەی قووڵی هەبێت. بۆیە هونەرمەندی گەورەی فارس (محەمەد ڕەزا شەجریان) بە گەروو ئاڵتوونی ستایشی هونەری عوسمان هەورامی كردووە.
لەم شەوانەدا كەمێك بەناو ئەرشیڤە دەنگییەكانم ڕۆیشتم، چوومە ناو تەنیا فۆڵدەرێكی تایبەت بە عوسمان هەورامی كە زیاتر لە 450 گۆرانیی تێدا بوو. بە خێرایی هەموو گۆرانییەكانم تاقی كردەوە، ئەوەی لەو 450 تراكە مایەی سەرنج بوو بۆم، هیچ تراكێكی دووبارەم گوێ لێ نەبوو، هەریەكەیان و ئاواز و شێوە بەزمێك دەیخوێند .
گەورەیی عوسمان هەورامی بەدەر لە سنووری دەربڕین و تۆنە دەنگی و هارمۆنییە سروشتی و فەرهەنگییەكە، هەم دەمچڕینێكی دروستی هێناوەتە ئاراوە و دەیان میلۆدیی نوێی هێناوەتە ناو هونەری كوردی، بەڵام تا هەنووكە خۆی ناكاتە خاوەنیان، هەروەها خوێندەواری نییە، كەچی زۆربەی گۆرانییەكانی هۆنراوەی شاعیرانی گەورەی كوردن.
تا ئێستە لەناو كولتووری كورددا نەمبیستووە كەسێكی تر جگە لە عوسمان هەورامی دەنگی باڵندە بەشێوەیەكی زیندوو بكاتە موزیك بۆ میلۆدییەكانی، یان باڵندەیەك یا بوونەوەرێكی تر جگە لە مرۆڤ دوێت بچرێ لەگەڵ هونەرمەندێك. كەچی ئەم هونەرمەندە ئەفسوناوییەی هەورامان لەگەڵ دوو كـەو پێكەوە دەیان كاسێت پڕ دەكەن لە میلۆدیی، بە جۆرێك وەك ئەندازیاری دەنگ ڕێنوێنییان بكات لە سات و كاتی خوێندنەكانیان كە بۆ یەكتری دەسەننەوە. ئەمە جگە لەوەی لە چاوپێكەوتنێكیدا بۆ هەفتەنامەی "وشە" گوتی ساڵانێك ڕۆژانە هەشت سەعات گۆرانیم خوێندووە و پێنج كاسێتم بە زمانی بە ڕۆژووەوە تۆمار كردووە.
لەلایەكی ترەوە دەربڕینێكی تەواوی بە میلۆدی و شێوە ئاوازەكانی وەك سۆرانی و هۆرەی جافی داوە تا ئاستێك كە گوێم لە تۆماری چەند هۆرەیەكی بوو، زۆر زیاتر چێژبەخش بوو لەو دەربڕینەی كە لە هۆرەچڕێكی گەرمیان گوێم لێ دەبوو.
زۆر تایبەتمەندی لە هونەری ئەفسوناویی عوسمان هەورامیدا هەیە، ئەوەی مەبەستمە بیڵێم بەرزی و ڕاستگۆیی ئەم هونەرمەندەیە كە لە تەواوی ژیانی ملكەچی كەس نەبووە. ڕەوشتێكی بەرزی كۆمەڵایەتی هەبووە و چاوی نەبڕیوەتە هیچ ئافرەتێك، بۆیە لە چەند گرتەیەكی ڤیدیۆیی بینیومە لە ئاهەنگەكان لەلایەن خەڵكەوە خۆڵی ژێر كڵاشەكانی پێی ماچ كراوە كە ئەمە لەناو تەواوی خەڵكی كوردستاندا پایەیەكی گەورەی هەیە، بەڵام بەداخەوە تا ئێستە وەك پێویست لەلایەن حكوومەتی كوردییەوە ڕێزی نەگیراوە. ئەوەی لەبەرچاو بێت پەیكەرێكی بچكۆلانەیان بۆ دروست كردووە لە هەورامان كە بەداخەوە لەم شەوانەدا ئەویش شێوێنرا.
لەلایەن دەزگە پێوەندیدارەكانەوە هەوڵ نەدراوە بۆ بەگەڕخستنەوە دەنگی كە ماوەی 23 ساڵە تووشی نەخۆشییەك بووە، بە گەرووی ناتوانێت ئاواز دەربڕێت، جگە لە هەندێ هەوڵی تاكەكەسی و خەمخۆرانی هونەرەكەی عوسمان هەورامی، حكوومەتی هەرێم نەیتوانیوە بینێرێتە دەرەوە بۆ چارەسەر بۆ ئەوەی هونەری كوردی لەو دەنگەدا لە لووتكە بمێنێتەوە.


PM:02:35:01/06/2018




ئه‌م بابه‌ته 455 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌