ده‌ق له‌ ‌نێوان داهێنان و نوێخوازیدا

سمكۆ محه‌مه‌د

به‌ر له‌وه‌ی موناقه‌شه‌ی ئه‌و تێڕوانینه‌ هه‌ڵه‌یه‌ بكه‌م كه‌ به‌شی زۆری ئه‌دیبی كورد، ده‌قی نوێ‌ به‌ داهێنان پێناسه‌ ده‌كه‌ن، له‌م سۆنگه‌یه‌وه‌ هه‌وڵ ده‌ده‌م قسه‌یه‌ك له‌سه‌ر چه‌مكی داهێنان بكه‌م، هه‌ڵبه‌ت داهێنان له‌ تازه‌ترین مانایدا به‌رهه‌مهێنانی چه‌مكێكه‌ كه‌ له‌ نوێ‌ له‌ ‌دایك ده‌بێت، وه‌ك فه‌یله‌سووفه‌كانی یۆنان و دوای ئه‌وانیش هیگڵ و ماركس، له‌باری ئه‌ده‌بدا كه‌سانی وه‌ك دانتی و لۆركا و ئیلیۆت و فانكوخ و مایكڵ ئه‌نجیلۆ و كاندنیسكی و هتد، ئه‌مه‌ (ژیل دۆڵۆز) له‌ كتێبی (ماهی الفلسفه‌)دا زۆر به‌ وردی باسی ده‌كات و ره‌خنه‌ له‌و پێناسه‌ كلاسیكییانه‌ ده‌گرێت كه‌ له‌ رابردوودا تیۆریزه‌ی ئه‌م چه‌مكه‌یان كردووه‌ و له‌ نێوان نوێبوونه‌وه‌ و داهێناندا جیاوازییان نه‌كردووه‌، چونكه‌ له‌ دوای ئه‌و رێنیسانسه‌ فكرییه‌ ئادیۆلۆجییه‌ پراكتیككراوه‌ی كه‌ ته‌كنۆلۆجیا له‌ژێر ناونیشانی جیهانگه‌راییدا به‌رهه‌می هێنا، ئیتر شتێك نه‌ما به‌ ده‌قی زۆر جوان و رژد و سیحراویشه‌وه‌, ئه‌و چه‌مكه‌ی به‌سه‌ردا تیۆریزه‌ بكه‌ین, به‌ڵكو له‌ رووی ئیستاتیكییه‌وه‌ قسه‌ی له‌سه‌ر ده‌كرێت, چونكه‌ ئیستاتیكا دۆزینه‌وه‌ی شتی شاراوه‌ی ناكۆكه‌ له‌ دژی یه‌كتر و له‌ناو ئه‌و كه‌ره‌ستانه‌ی كه‌ خۆیان هه‌ن و ده‌قی پێ‌ ده‌خوڵقێنرێ‌, وه‌ك چۆن هونه‌ری كۆلاج زیاتر ئه‌م وه‌زیفه‌یه‌ی وه‌رگرتووه‌، به‌ڵام داهێنان ئه‌و شته‌یه‌ كه‌ هێشتا نه‌هاتووه‌ته‌ هه‌بوون "وجوود".

ئه‌گه‌رچی تازه‌گه‌ری له‌ كن كورد, ته‌نیا به‌ زاراوه‌ و به‌قسه‌ دزه‌ی كردووه‌ته‌ ناو ئه‌ده‌بی كوردی, به‌ڵام داهێنان به‌پێی خوێندنه‌وه‌ی ئایدیالیستی, له‌ به‌رانبه‌ر خوێندنه‌وه‌ی مه‌تریالی جۆرێكی تر مامه‌ڵه‌ له‌ته‌ك ئه‌م چه‌مكه‌دا ده‌كات, مه‌به‌ستم له‌ هێنانه‌ وجوودێكه‌ كه‌ له‌ نه‌بوونه‌وه‌ سه‌رهه‌ڵبدات، هه‌ڵبه‌ت بۆ نووسینی ده‌قی ئه‌ده‌بی, شوێن و كات گرنگی له‌ دیاریكردنی به‌هاكه‌یدایه‌, ئه‌و شیعرانه‌ی سۆفۆكلیس له‌ سه‌رده‌می یۆنانییه‌كان نووسیویه‌تی و ئه‌وه‌ی هۆمیرۆس نوسیوویه‌تی و كاریگه‌ریی خستووه‌ته‌ سه‌ر عه‌ره‌بی كۆن كه‌ بنچینه‌ی ئه‌ده‌ب و كه‌له‌پووری عه‌ره‌بین، ئه‌وه‌ش كه‌ داود پێغه‌مبه‌ر به‌ ته‌مبوورێكه‌وه‌ ده‌گه‌ڕا و شیعری ده‌گوت و ئێسته‌ وه‌ك ده‌قی نه‌مر ته‌ماشا ده‌كرێ‌, چی وای كه‌متر نییه‌ له‌ شیعری نوێ‌, چونكه‌ رزگاربوون له‌ كێش و سه‌روا و كاركردن به‌ وێنه‌ و زمان, پێشتر كاری بۆ كراوه‌ و جێیه‌كی بۆ دڵه‌ڕاوكێ نه‌هێشتووه‌ته‌وه‌. 

له‌م جۆره‌ موناقه‌شانه‌دا كه‌ پێم وایه‌ عه‌زیز گه‌ردی باشترین كه‌سه‌ قسه‌ی له‌سه‌ر كێش و سه‌روا كردووه‌ و هه‌ندێك شتی ساغ كردووه‌ته‌وه‌, به‌ڵام ئه‌گه‌ر بڵێین پێوه‌ره‌كان زیاتر بوون له‌و میكانیزمانه‌ی له‌ پێشوودا پێشمه‌رج بوون بۆ داهێنانی ده‌قی ئه‌ده‌بی، ئه‌مه‌یان تێڕوانینێكی راسته‌, چونكه‌ ورده‌كاری واقیعی ژیانی رۆژانه‌ له‌م سه‌ده‌یه‌دا كه‌ ته‌واوی كۆمه‌ڵگه‌كان له‌یه‌ك كاتدا ئاگایان له‌ یه‌كتره‌, یان كۆمه‌ڵگه‌كان تێكه‌ڵ به‌ یه‌كتر بوون و خه‌ریكه‌ له‌ناو یه‌كتردا ده‌توێنه‌وه‌, به‌شێكه‌ له‌و به‌هانه‌یه‌ی كه‌ بوارێكی نه‌هێشتووه‌ته‌وه‌ بۆ جێگیركردنی ئه‌و زاراوه‌یه‌ی ئێمه‌ پێشتر خۆمان پێوه‌ی خه‌ریك كردبوو.

له‌گه‌ڵ هاتنی ده‌ركه‌وته‌ فكری و ئه‌ده‌بییه‌كانی ئه‌م سه‌ده‌یه‌, رووبه‌رێك له‌و رووبه‌رانه‌ی كۆن هه‌بوون بۆ په‌یدابوون و سه‌رهه‌ڵدانی فه‌یله‌سووف و خاوه‌ن توانا, هه‌رچی زیاتر ته‌سكتر بووه‌ته‌وه‌ و چیتر مێژوو فه‌یله‌سووف به‌رهه‌م ناهێنێ‌ تا داهێنان به‌رپا بكات, قوتابخانه‌ی هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌گه‌رایی له‌باری ئه‌ده‌ب به‌تایبه‌تی لای رۆلان بارت و له‌ كۆی هه‌موو كایه‌كانیشدا له‌لای ژاك درێدا به‌ر له‌ مردنی, شتێكیان نه‌هێشته‌وه‌ له‌ژێر ره‌حمه‌تی ئه‌و فكره‌دا رزگاری بێت, به‌و پێیه‌ی جیاوازییه‌كی جه‌وهه‌ری هه‌یه‌ له‌ نێوان تێگه‌یشتنی نوێ‌ و دروستكردن, بیرتیژی و ده‌ربڕین له‌ نووسین و له‌ هه‌ر شتێكی تر, مانای ئه‌و توانایه‌ نییه‌ كه‌ ئێمه‌ به‌ چه‌مكی داهێنان شرۆڤه‌ی ده‌كه‌ین, زۆربه‌ی ئه‌و چه‌مكانه‌ی وه‌ك چه‌پگه‌رایی و ریالیزم و بونگه‌رایی كه‌ شیعر یان ده‌قی ئه‌ده‌بیان له‌ چوارچێوه‌ی مانیفێستۆیه‌كدا قه‌تیس كردبوو, وجوودیه‌تی سارته‌ر و كامۆ و كۆڵن وڵسن و قوتابخانه‌كانی تری نووسین و به‌تایبه‌تی شیعر, له‌ كاتی خۆیدا به‌جۆرێك له‌ سیحری داهێنان ته‌ماشا ده‌كرا و مۆدێلێكی نووسینی په‌یدا كرد و كاریگه‌ری زۆری كرده‌ سه‌رمان و هاته‌ ناو دنیای ئه‌ده‌بی كورد, كه‌چی ئێسته‌ نه‌ك هه‌ر كاری پێ ناكرێ‌، بگره‌ بووه‌ته‌ شتێكی كلاسیكیش.

ئه‌گه‌رچی ئه‌ده‌بی به‌راوردكاری مۆدێلێكی فكری به‌سه‌رچووه‌, له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئه‌گه‌ر نیازمان بوو به‌رواردكاری بكه‌ین, ئه‌ده‌بی كوردیش وه‌ك هه‌ر ئه‌ده‌بێكی تر كاریگه‌رییه‌كی راسته‌وخۆ و ناڕاسته‌وخۆی ئه‌ده‌بی ده‌وروبه‌ری پێوه‌ دیاره‌ و ناكرێ‌ ئه‌م لایه‌نه‌ فه‌رامۆش بكه‌ین كه‌ ره‌نگه‌ ئه‌و كاریگه‌رییانه‌ به‌ داهێنان پێناسه‌ كرابێت, چونكه‌ توانیویه‌تی مۆركی تایبه‌تی پێ بدرێت‌ و به‌ خۆماڵی بكرێ‌, وه‌ك چۆن ئه‌گه‌ر به‌رواردێك له‌ نێوان ده‌قێكی ئه‌مه‌ریكایی له‌ شێوه‌ی ده‌قه‌كانی (تیسی ئیلیۆت) وه‌ك وێرانه‌ خاك كه‌ ناودارترین ده‌قه‌، یان ده‌قه‌كانی عه‌زرا پاوه‌ن و لۆركای ئه‌وروپایی و ماركیزی ئه‌مه‌ریكایی بكه‌ین, ره‌نگه‌ هه‌مان شت و هه‌مان كارتێكردن له‌سه‌ر دوو جۆر ده‌ق بدۆزینه‌وه‌, ئه‌مه‌ش جگه‌ له‌ نوێكردنه‌وه‌ی ده‌ق، به‌ داهێنان ناچێت. 

ره‌نگه‌ سیحربازێك له‌ له‌حزه‌یه‌كدا بتوانێ‌ له‌ژێر كڵاوه‌كه‌یدا كۆترێك هه‌ڵفڕێنێ‌, ئه‌مه‌ش جۆره‌ داهێنانێكه‌، به‌ڵام ئه‌م كرده‌یه‌ زوو ده‌مرێت, هه‌رچی ده‌قی ئه‌ده‌بییه‌ مانه‌وه‌ی له‌ نه‌مرییه‌كه‌یدایه‌، راستی ده‌قنووس واته‌ دانه‌ر وه‌ك میشێل فۆكۆ باسی ده‌كات، بۆ نه‌مری و رزگاربوونی خۆی له‌ ده‌ست مه‌رگ ده‌نووسێت, چاكتر وایه‌ له‌وه‌ تێبگه‌ین كه‌ هه‌موومان و له‌ هه‌موو كایه‌كاندا خه‌ریكی نه‌مرین, وه‌ك چۆن نه‌مری كرێكارێك له‌ دروستكردنی دیوارێك یان دروستكردنی كه‌ره‌سته‌یه‌كدایه‌, ئاوهاش نه‌مری ئه‌دیب له‌ ده‌قه‌كه‌یدایه‌.

بۆ پشتڕاستكردنه‌وه‌ی ئه‌و بۆچوونه‌ی پێشترمان و بوونی دانه‌ر ده‌كه‌ینه‌ مه‌به‌ست كه‌ (میشیل فۆكۆ) بیروبۆچوونی جیاوازی هه‌یه‌، به‌پێی (فۆكۆ) بێت، ناوی دانه‌ر، ناوی شوناسه‌. چونكه‌ بیرۆكه‌ی دانه‌ر بریتییه‌ له‌ ساته‌ به‌هێزه‌كانی تاك له‌ بیركردنه‌وه‌، (ئه‌ده‌ب، زانست، مێژوو، فه‌لسه‌فه‌)، هه‌ڵبه‌ت ئه‌و بیرۆكه‌یه‌ش كۆتای پێ هات كه‌ پێی وابوو دانه‌ر كاره‌كته‌رێكه‌ له‌ رێی به‌رهه‌مه‌كانیه‌وه‌ هه‌وڵ ده‌دات بۆ نه‌مری، به‌ڵكو ده‌ركه‌وتووه‌ دانه‌ر ئه‌و كاره‌كته‌ره‌یه‌ كه‌ به‌رهه‌می هه‌یه‌ تا ئه‌وه‌ی خۆی بوونی هه‌یه‌، هه‌روه‌ها هیچ ساتێكی به‌هێزیشی نییه‌ له‌ میتۆددا، چونكه‌ به‌پێی قسه‌ی فۆكۆ بێت، هێشتا دڵنیا نین هه‌موو دانراوێك كه‌ڵكی هه‌یه‌ بۆ هه‌مووان، واته‌ گرینگی هه‌بێت بۆ گوێگر یان وه‌رگر، ئه‌مه‌ ئه‌و پرسیاره‌مان بۆ به‌رهه‌م دێنێ‌ كه‌ ئایا ده‌كرێ‌ هه‌ر كه‌سێك كه‌ به‌ زمانه‌ كلاسیكییه‌كه‌ دانه‌ر بێت و هه‌موو ده‌قه‌كانیشی ماڵی ئه‌وه‌ بێت هه‌ڵبگیرێت، تا پاڵه‌وانه‌كانی ره‌نگ بداته‌وه‌ له‌ ره‌فتار و سایكۆلۆجیای تاك، ئه‌گه‌ر وابێت ده‌بێ‌ هه‌موو دانراوه‌كانی (نیچه‌) كه‌ڵكی هه‌بێت، یان ده‌بێ‌ چه‌مكی (نیهلیزم) كه‌ نیچه‌ گرینگی پێ ده‌دا، یه‌كه‌م وه‌ك دابڕانێك له‌ مێژوو، دووه‌م وه‌ك (ئه‌نتۆلۆجی مێژوویی)، به‌ڵام هه‌رچی ئه‌وه‌ی كه‌ فرۆید وای كردووه‌ نیهلیزم گرێ بدات به‌ نه‌ستی تاكه‌وه‌، وه‌ك ده‌رخه‌ری جۆرێك له‌ بنیاتی سۆبژێكته‌، هه‌روه‌ها ئه‌وه‌ی چه‌مكی حه‌تمیه‌تی مێژوو له‌لای ماركس هه‌ستی پێ ده‌كرێت وه‌ك ره‌خنه‌گرێك له‌و سیستمه‌ی مرۆڤی كردووه‌ به‌ بابه‌تێكی كۆمه‌ڵایه‌تی و گه‌شه‌سه‌ندنی هه‌سته‌كانی له‌ ئاست ئه‌ده‌ب و هونه‌ردا، به‌و پێیه‌ی ماركس بڕوای وابوو هونه‌ر به‌رهه‌می كاری فكری و هه‌ستییه‌، مه‌به‌ستیش له‌كار ئه‌و ئیشه‌یه‌ كه‌ سروشتێكی تایبه‌تی هه‌بێ‌ و داهێنه‌ر بێ‌، داهێنه‌ریش به‌شێوه‌یه‌كی نائاسایی تێیدا چركه‌یه‌كی مێژوویی به‌رجه‌سته‌ بكات، له‌به‌رئه‌وه‌ ناشێ‌ مرۆڤ ملكه‌چی ئه‌و بارودۆخه‌ بێت كه‌ ژیانی كرێكاری به‌رهه‌مهێنه‌ری كۆنتڕۆڵ كردووه‌، مه‌به‌ستی ماركس له‌ باری ئابووری سه‌رمایه‌داری و ئه‌و حه‌تمییه‌ته‌ مێژوویییه‌ی باسی ده‌كات، هونه‌رمه‌ند كرێكارێكه‌ له‌و كرێكارانه‌ی به‌رهه‌می فكری هه‌یه‌، بۆیه‌ ده‌بێ‌ واقیعی بێت و ریالیستی بێت.

له‌باره‌ی دۆزینه‌وه‌ی لاسایكردنی ئه‌ده‌بی ده‌ره‌وه‌ی خۆماڵی، سه‌ره‌تا ده‌بێ‌ ئه‌وه‌ وه‌بیر خۆمان بێنینه‌وه‌ كه‌ ئه‌ده‌ب سروشتێكی گشتگیری هه‌یه‌ و ته‌نیا مه‌به‌ستی ناسیونالیستی نییه‌، چونكه‌ به‌ زمانێكی دیاریكراو ده‌نووسرێت, به‌بیانووی ئه‌وه‌ی كه‌ ئه‌م كایه‌یه‌ به‌ر له‌ هه‌ر شتێك, سه‌ره‌كیترین خه‌سڵه‌تی هیومانیستی بوونیه‌تی له‌ گه‌یاندنی گوتار كه‌ له‌ ئه‌زه‌له‌وه‌ وا هاتووه‌, مه‌به‌ستمه‌ بڵێم ئه‌ده‌ب جگه‌ له‌ په‌یامێكی ناڕاسته‌وخۆی شه‌رمن به‌رانبه‌ر حاڵه‌ته‌كان و به‌تایبه‌تی سیاسه‌ت و ده‌سه‌ڵات، له‌لایه‌كی تره‌وه‌ هونه‌رێكی تری فكرییه‌ كه‌ جێی نائاماده‌بوونی فه‌لسه‌فه‌ ناگرێته‌وه‌, شتێكی تر نییه‌ جگه‌ له‌وه‌ی چێژێكه‌ بۆ ئینسان و هیچی تر, به‌ڵام ئه‌وه‌ی زمانی ئه‌ده‌بێك له‌ زمانی ئه‌ده‌بێكی تر جیا ده‌كاته‌وه‌, ته‌نیا مه‌سه‌له‌ی نوێكردنه‌وه‌ی شێوازی زمان نییه‌, به‌ڵكو مه‌سه‌له‌ی ستایلیشه‌ له‌ ره‌نگڕێژكردن و ئاخنینی مۆرك كه‌ له‌ جیاوازی كولتووره‌كاندا ده‌ناسرێته‌وه‌, شتێك كه‌ به‌بێ‌ ئاگاهانه‌ نووسرابێت لاسایكردنه‌وه‌ ناگه‌یه‌نێت, چونكه‌ جیایه‌ له‌وه‌ی به‌ ئاگاهانه‌ نووسرابێته‌وه‌ یان وه‌رگیرابێت, بۆ نموونه‌ ده‌قه‌كانی مه‌حوی و مه‌وله‌وی و خانی, نزیكایه‌تییه‌كی زۆریان له‌ ته‌ك ده‌ق و بیركردنه‌وه‌كانی حافزی شیرازی فارس و ئه‌بو نه‌واسی عه‌ره‌ب و ئه‌وانی تر هه‌یه‌.

هه‌موو ئه‌و فكرانه‌ی بوونه‌ته‌ زه‌خیره‌ی ئینسان و كاری پێ ده‌كرێ‌, جگه‌ له‌ كه‌له‌پووری گه‌لان، له‌لایه‌كی تره‌وه‌ له‌ ئه‌نجامی بیركردنه‌وه‌یه‌كی به‌كۆمه‌ڵه‌ و كۆمابوونی كولتوور و مه‌عریفه‌ی گه‌لانه‌ له‌ رابردوودا، وه‌ك پێویستییه‌ك بۆ درێژه‌دان به‌ ژیان و موڵكایه‌تی قبووڵ ناكات, به‌ڵام ئه‌دیبێك چه‌كوشكاری تێدا ده‌كات به‌پێی لۆجیكی ئێسته‌ یان به‌پێچه‌وانه‌وه‌ له‌ لۆجیك ده‌ری ده‌كات، وه‌ك له‌ دۆنكیشۆت و فاوستی گۆته‌دا ده‌بینرێت, ئه‌مه‌یه‌ كاردانه‌وه‌یه‌كی تر به‌رهه‌م دێنێ‌.

مه‌سه‌له‌ی ته‌كنیكی ده‌قی ئه‌ده‌بیش كه‌ گرێدراوی داهێنان و لاساییكردنه‌وه‌یه‌، هه‌مان ئیشكالیاته‌ كه‌ تا ئێسته‌ له‌ناو عه‌ره‌بیشدا چاره‌سه‌ر نه‌كراوه‌، بۆ نموونه‌: ئه‌گه‌ر ئه‌دیبی كورد به‌بیانووی سیاسه‌ته‌وه‌ پێشتر گه‌مارۆدراوی ته‌كنیكی كلاسیكی بوو, ئه‌گه‌ر پێشتر زمان یه‌كێك بووه‌ له‌ رێگره‌كانی گه‌یاندن و ناساندنی به‌ ده‌ره‌وه‌ی خۆی, ئه‌گه‌ر ئه‌دره‌سی نه‌ته‌وه‌یی كورد نه‌گه‌یشتبووه‌ گه‌لان, ئێسته‌ ئیتر ئه‌و ده‌قانه‌ی بۆ زمانه‌كانی تر دێنه‌ وه‌رگێڕان, خه‌ریكه‌ هاوشانی ئه‌ده‌بی گه‌لان ده‌ستاوده‌ست ده‌كه‌ن, جا ئه‌مه‌ چ سیاسه‌ت بیكات یا سیستمی بازاڕ, به‌بێ‌ ئه‌وه‌ی كورد به‌خۆی بزانێ‌ خه‌ریكه‌ ده‌چێته‌ ئاسته‌ به‌رزه‌كانه‌وه‌, به‌ڵام ته‌نیا له‌رووی سیاسییه‌وه‌ نه‌ك ئه‌ده‌بی، ئه‌مه‌ پیاهه‌ڵدان نییه‌, بفه‌رموو ته‌ماشای ئه‌و كاراكته‌ره‌ كوردانه‌ بكه‌ كه‌ پۆست وه‌رده‌گرن له‌ په‌رله‌مانه‌كانی دنیا, ته‌ماشای تیپی تۆپێن بكه‌ چۆن ده‌گاته‌ شوێنێكی تر, ته‌ماشای شاره‌زا له‌ باره‌كانی فه‌رهه‌نگی و زانستییه‌كاندا بكه‌ له‌ ئاستی دنیا كه‌ كوردن و هیچیان كه‌متر نییه‌ له‌ بیانی, ئه‌مانه‌ هه‌موویان سه‌لمێنه‌ری ئه‌وه‌ن كه‌ ئه‌ده‌بیش له‌ هه‌وڵی رژددایه‌، به‌ڵام ته‌نیا به‌ زمانه‌ دایكه‌ مردووه‌ نه‌ناسراوه‌كه‌ی خۆی نه‌ك زمانه‌كانی تر. 

كێشه‌یه‌كی تر ئه‌وه‌یه‌ ئێمه‌ لێكۆڵینه‌وه‌مان نییه‌ له‌ تێكست، بۆیه‌ ئاگره‌كه‌مان به‌ خۆڵه‌مێشی ماوه‌ته‌وه‌ و تینی نه‌ماوه‌ بگه‌شێته‌وه‌، وه‌ك نزار قه‌بانی له‌باره‌ی شیعره‌وه‌ قسه‌ ده‌كات و ده‌ڵێت: "لێكۆڵینه‌وه‌ له‌باره‌ی شیعر لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ له‌باره‌ی ئه‌و خۆڵه‌مێشه‌ی ئاگر له‌ پاش خۆی جێی دێڵێ". چونكه‌ شیعر به‌ر له‌وه‌ی ته‌نیا نووسین بێت, ئاگرێكه‌ له‌ پاش دامركانه‌وه‌ی شوێنه‌وار جێ دێڵێ‌, ئه‌ده‌بی كوردیش ئاگری له‌و جۆره‌ی دروست نه‌كردووه‌, به‌ڵام كه‌ ده‌نگوباسه‌كه‌ی و گه‌رمایییه‌كه‌ی نه‌گه‌یشتووه‌ته‌ ده‌وروپشتی, ئه‌مه‌یان نه‌زمێكی سیاسی خوڵقاندوویه‌تی, ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی ئێسته‌ له‌ به‌رده‌سته‌, ئه‌گه‌ر چه‌ند ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر هه‌بووایه‌, چانسێكی ترمان ده‌بوو, ئه‌مه‌ش ته‌نیا بۆ ئێمه‌ نه‌بووه‌, به‌ڵكو زۆر له‌ گه‌لانی تر به‌م قۆناغه‌دا تێپه‌ڕیون، نموونه‌ش گه‌لی عه‌ره‌بییه‌ كه‌ جگه‌ له‌ كاریگه‌ری كولتوور و زمانی عه‌ره‌بی به‌سه‌ر رۆژئاواوه‌، به‌ پێچه‌وانه‌یشه‌وه‌ كاریگه‌ری رۆژئاوای به‌سه‌ره‌وه‌یه‌، بۆیه‌ كه‌وته‌ به‌ردیده‌ی رۆژئاوایییه‌كان. 

به‌رهه‌حاڵ ئه‌ده‌بی كوردی وه‌ك هه‌ر ئه‌ده‌بێكی تری جیهانییه‌، به‌ڵام به‌ زمانی كوردی، وه‌ك چۆن ئه‌ده‌بی سویدی و ئه‌ده‌بی هیندی و هتد هه‌یه‌، ته‌نیا زمانه‌كه‌ی جیاوازه‌، به‌ڵام ره‌نگه‌ جیاوازییه‌كی تر هه‌بێت ئه‌ویش دزینی ده‌ق و لاساییكردنه‌وه‌ به‌مانای به‌رهه‌مهێنان نا، به‌ڵكو به‌مانای غیابی خه‌یاڵ و ئه‌ندێشه‌ بێت، به‌ڵام به‌هۆی ترس له‌ ره‌خنه‌ و ئازادی، ئه‌م چه‌مكه‌ موناقه‌شه‌ی فكری له‌باره‌وه‌ نه‌كراوه‌.

PM:01:44:13/03/2018




ئه‌م بابه‌ته 266 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌