ناسیونالیزمی كوردى و دژه‌ كوردى

سمكۆ محه‌مه‌د 

به‌هۆى حیاواز كه‌ سه‌ره‌كیترینیان ئه‌وه‌یه‌ كورد بریتییه‌ له‌ چه‌ند نه‌ته‌وه‌یه‌كى جیاواز، به‌ڵام به‌یه‌ك شوناس، هێشتا ئه‌و گرێی ریفراندۆمه‌ له‌لاى كوردى ناسیونالیست و دژه‌ ناسیونالیست و دژه‌كانى نه‌ڕه‌ویوه‌ته‌وه‌، ئه‌م گرێیه‌ به‌شێكى بۆ ئه‌و یاخیبوونه‌ى كورد ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ بارزانى خۆى كرد به‌ خاوه‌نى، نه‌ده‌بوو به‌و گوتاره‌ مامه‌ڵه‌ له‌ته‌ك ئه‌م كه‌یسه‌ بكات، به‌شه‌كه‌ى ترى بۆ وڵاتانى هه‌رێمایه‌تى ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ هه‌وڵێك بوو بۆ پارچه‌ پارچه‌كردنیان و له‌ ئاستى نێوده‌وڵه‌تیشه‌وه‌ بۆ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ى پێشوه‌ختى ئه‌و نه‌خشه‌یه‌ى رۆژئاوا و ئه‌مه‌ریكا ده‌گه‌ڕێـته‌وه‌ كه‌ ته‌نیا بۆ خۆیان ره‌وایه‌ بیگۆڕن. 

ئه‌وه‌ى پێوه‌ندى به‌ سایكۆلۆجیاى بارزانییه‌وه‌ كه‌ خۆى وه‌ك خاوه‌نى پرۆسه‌كه‌ نیشان دا و راستییه‌كه‌ی پرسه‌كه‌ نه‌ته‌وه‌یه‌ك خاوه‌نه‌كه‌یه‌تى، له‌لاى كورده‌كانى ترى دژه‌ بارزانى بووه‌ به‌ گرێى ده‌روونى كه‌ هه‌تا بیروڕاكه‌ تێكنه‌شكێنرێت، هه‌ڵمه‌مه‌ میدیایییه‌كه‌ له‌ دژى كپ نابێته‌وه‌، ئه‌م دژایه‌تییه‌ بیركردنه‌وه‌ى خه‌ڵك و نووسه‌ر نییه‌ به‌خاترى ئه‌وه‌ى چاره‌نووسى نه‌ته‌وه‌یه‌ك و بیروباوه‌ڕى ناسیونالیستى كوردى خسته‌ به‌رده‌م مه‌ترسییه‌وه‌، به‌قه‌د ئه‌وه‌ى ماكینه‌یه‌كه‌ بۆ تێكشكاندنى كارێكته‌رى كورد وه‌ك نه‌ته‌وه‌ و بارزانى وه‌ك كارێكته‌رى چالاكى خۆ به‌خاوه‌نكارى پرۆسه‌كه‌. بۆیه‌ ته‌نیا له‌رووى سایكۆلۆجییه‌وه‌ خوێندنه‌وه‌ى بۆ ده‌كرێت نه‌ك سیاسى. 

ئه‌وه‌ى پێوه‌ندى به‌ ئێران و توركیا و عێراقه‌وه‌ هه‌یه‌ له‌ دژى پرۆسه‌كه‌ و هه‌ڵوێسته‌ ناسیونالیستییه‌كه‌ وه‌ستاونه‌ته‌وه‌، بوو به‌ دیكۆمێنتێكى مۆردار و باوه‌ڕپێكراو بۆ هه‌موو راى دنیا كه‌ كورده‌كان به‌هه‌موو جیاوازى بیروڕاوه‌ له‌گه‌ڵ سه‌ربه‌خۆیى خۆیان و نه‌ته‌وه‌كه‌یانن و نایانه‌وێ له‌گه‌ڵ وڵاتانى تر نه‌مێنن. ئه‌مه‌ش ئه‌گه‌ر ره‌وایه‌تییه‌كى تێدابێت بۆ وڵاتانى هاوپه‌یمانى كورد كه‌ كێشه‌یه‌كى تا هه‌تایى دروست كرد و ناسڕێـته‌وه‌، بۆ خۆیشیان به‌ زمانى كوردى تێكشكاندن و بێ به‌هاكردنى، قیمه‌تێكى جیاوازى هه‌یه‌، چونكه‌ به‌قه‌د ئه‌و ره‌تكردنه‌وه‌یه‌ى ئه‌وان نییه‌ له‌ دژى راده‌وه‌ستن. 

له‌باره‌ی ئه‌مه‌ریكا و ئه‌وانى تریش كه‌ هه‌ڵوێستیان پێشتر هاوته‌ریب بوو له‌گه‌ڵ كورد و دواتر په‌شیمان بوونه‌وه‌، پێوه‌ندى به‌ كاتى نه‌گونجاوى گۆڕینى دیموگرافیا و جیۆگرافیاى ناوچه‌یى و سیاسى و ئابوورى هه‌یه‌، چونكه‌ زیانێكى له‌ راده‌به‌رى بۆ دروست كردن هه‌ر له‌ خستنه‌ڕووی چه‌ك و بازاڕكردن و تێكچوونى ئه‌جێنداكه‌یانه‌وه‌ بگره‌ تا ده‌گاته‌ تێكچوونى بیروڕا له‌ نێوان خۆیان، چونكه‌ هه‌ڵوێسته‌كه‌ له‌ نێوان ئه‌رێ و نه‌رێى ئه‌وان بوو بۆ نه‌ته‌وه‌یه‌ك كه‌ له‌ مێژه‌ به‌ڵێنیان پێ دابوو پشتى بگرن، هه‌روه‌ها له‌ ئاستى عێراقیش فه‌شه‌لیان هێنابوو له‌ دانانى سیستم و پێكه‌وه‌ژیانى هه‌موو نه‌ته‌وه‌ و مه‌زه‌و و ئاینه‌كان له‌ عێراقێك كه‌ پێكه‌وه‌ نابه‌سترێته‌وه‌. 

له‌باره‌ى عه‌ره‌بى عێراقیشه‌وه‌ كه‌ هه‌موو یه‌ك بۆچوونیان هه‌بوو دژى ریفراندۆم وه‌ستانه‌وه‌ و شۆك بوون، بۆ ئه‌وانه‌ ره‌وایه‌تى هه‌یه‌، چونكه‌ ئه‌گه‌ر سه‌ری بگرتبایه‌ زیانى به‌ به‌رژه‌وه‌ندى هه‌ردوو عه‌ره‌بى سوننه‌ و شیعه‌ ده‌گه‌یاند، له‌لایه‌كى تریشه‌وه‌ شكست پێهێنانى هیلالى شیعییه‌ كه‌ بۆ عه‌ره‌بى سه‌ربه‌ ئێران سامان بوو، بۆ سوننه‌كانیش مانه‌وه‌یان بوو له‌ سه‌قامگیرییه‌كى تا ئاستێك باشتر له‌ ئێسته‌، به‌ڵام سه‌ره‌نجام ئه‌وه‌ى هه‌ڵه‌ بوو بۆ بارزانى و بۆ كوردیش، ئه‌وه‌بوو كه‌ هه‌موو كورد یه‌كده‌نگ نه‌بووه‌ و قه‌تیش نابێت تا ئه‌و دۆخه‌ قبووڵ بكه‌ن، خۆ به‌ پێچه‌وانه‌یشه‌وه‌ ئه‌گه‌ر بكرایه‌ له‌سه‌ر ده‌ستى كه‌سێكى تر، ئه‌وا كورده‌كانى تر كه‌ مه‌به‌ست له‌ پارتییه‌ ره‌نگه‌ دژى بوه‌ستانایه‌، چونكه‌ ئه‌م حاڵه‌ مێژووى هه‌یه‌ كه‌ هیچ كام له‌و دوو كورده‌ به‌ هه‌ر بیانوویه‌ك بێت، نه‌یانهێشتووه‌ كورد به‌ گشتى بگات به‌ ئامانجى خۆى له‌لایه‌ك، نه‌یانهێشتووه‌ ببێت به‌ نه‌ته‌وه‌یه‌كى ناسیونالیستى هاوچه‌رخ هه‌م له‌ ناوه‌وه‌ى كوردستان و هه‌م له‌ ده‌ره‌وه‌ى كوردستان، هه‌ر ئه‌مه‌شه‌ كه‌ هه‌میشه‌ دوو كورد ده‌بینیرێت.   

PM:12:10:26/06/2018




ئه‌م بابه‌ته 266 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌