وێستگه‌ی دڵه‌ڕاوكێ و سفری تێهه‌ڵچوونه‌وه‌!
(یاداشتی ڕۆژانی ئیستانبوڵ)

نووری بێخاڵی

گه‌شتی خۆخواردنه‌وه‌!

دواینیوه‌ڕۆیه‌كی مانگی كانوونی دووه‌می ٢٠١٧، به‌ ناچاری (له‌ شوێنێكی گونجاوی ئه‌و یاداشته‌دا سه‌رنجتان بۆ ناچاریی گه‌شته‌كه‌ و هۆكاره‌كه‌ی ڕاده‌كێشم!)، دوا باوه‌شم به‌ منداڵه‌كانم و دایكیاندا كرد و دوا ئاوڕم لێیان دایه‌وه‌. جانتایه‌كی گه‌وره‌ و یه‌كێك مامناوه‌ندی، چه‌ند جلوبه‌رگ و شڕوشیتاڵ و پێداویستییه‌كی گه‌شت له‌میان، چه‌ند كتێبێك و هه‌ندێ ورده‌ شتی تریش له‌ویان. جانتای لاپتۆپه‌كه‌م ده‌كه‌مه‌ شان و دوو جانتاكه‌ی تریشم تا به‌رده‌رگه‌ی حه‌وشه‌ به‌دوای خۆمدا ڕاده‌كێشم. (كۆستۆ)ی هاوڕێم دێت و به‌ ئۆتۆمبێله‌كه‌ی، له‌گه‌ڵ خه‌م و وه‌سوه‌سه‌ و مه‌راق و دڵه‌ڕاوكێكانم، ده‌مگه‌یه‌نێته‌ فڕۆكه‌خانه‌.

ئه‌گه‌رچی ئه‌وه‌ یه‌كه‌م گه‌شتم نه‌بوو بۆ ده‌ره‌وه‌ی نیشتمان، به‌ڵام ئه‌مه‌یان بۆ من له‌ هه‌موو گه‌شته‌كانی تر سه‌ختتر بوو. چونكه‌ جارانی پێشوو به‌ ئاسووده‌یی و ئه‌رخه‌یان گه‌شتم كردووه‌. وه‌لێ ئه‌مجاره‌یان جیاواز بوو، به‌تایبه‌تی هاوڕێكه‌م كه‌ تا ناو فڕۆكه‌خانه‌كه‌ له‌گه‌ڵم هات، وه‌ك ئه‌وه‌ی پێم بڵێ ده‌بێ خۆڕاگر بیت، له‌ یه‌كه‌م خاڵی پشكنینی پاسپۆرت، به‌ر له‌ خواحافیزی، پێی گوتم ” ئیتر بیركردنه‌وه‌ له‌ دڵڕه‌شی ئه‌وان، له‌ بێمروه‌تیان مه‌كه‌ره‌وه‌ و ئاوڕ له‌ دوای خۆت مه‌ده‌وه‌!”.

له‌ گه‌شته‌كانی پێشوومدا هه‌رگیز مه‌راق نه‌یخواردوومه‌ته‌وه‌، دڵته‌نگی ته‌نگی پێ هه‌ڵنه‌چنیوم.. قه‌ت وه‌سوه‌سه‌ له‌گه‌ڵمدا سه‌رنه‌كه‌وتووه‌ته‌ ناو فڕۆكه‌، له‌گه‌ڵ خۆخواردنه‌وه‌دا نه‌كه‌وتوومه‌ته‌ زۆرانبازی.. كه‌چی ئه‌مجاره‌ هه‌ستم ده‌كرد سه‌رنشینه‌كه‌ی ته‌نیشتم گوێی له‌ ترپه‌كانی دڵمه‌، ته‌نانه‌ت سه‌رنشینه‌كه‌ی دواوه‌یشم ده‌نگی كرۆشتنی لێوه‌كانم ده‌ژنه‌وێ. ئاخر من به‌ درێژایی گه‌شته‌كانی پێشترم، هیدفۆنێكم خستووه‌ته‌ سه‌ر گوێیه‌كانم و له‌گه‌ڵ ژنه‌وتنی موزیك و گۆرانیدا به‌سه‌ر هه‌وراندا فڕیوم، یان له‌و به‌رزایی ئاسمانه‌دا، وه‌ك مه‌له‌وانێك كه‌ قووڵایییه‌كان به‌ شوێن مرواریدا بگه‌ڕێ، سه‌رم به‌سه‌ر ئه‌ژنۆكانمدا چه‌ماندووه‌ته‌وه‌ و به‌ ناخی كتێبێكدا شۆڕ بوومه‌ته‌وه‌، شه‌پۆلی وشه‌ و گێژه‌نی ڕسته‌كانی، له‌گه‌ڵ خۆیاندا بردوومیانه‌ته‌ قووڵایییه‌وه‌. كه‌چی له‌م گه‌شته‌مدا، دڵه‌ڕاوكێ، وه‌سوه‌سه‌ و دڵه‌كوته‌، ئۆقره‌یان لێ بڕیبووم و چه‌ندی ده‌مكرد خۆمم بۆ كۆ نه‌ده‌كرایه‌وه‌. له‌ فكراندا ڕۆ ده‌چووم، جار جاره‌ش وه‌نه‌وزم ده‌دا، وه‌لێ وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ به‌رزایییه‌كه‌وه‌ بكه‌ومه‌ خوار، له‌پڕ ڕاده‌چڵه‌كیم و كه‌روێشكه‌ خه‌وه‌كه‌م ده‌زڕا!

تا سواری فڕۆكه‌یش بووم، هێشتا ئاوڕم نا، به‌ڵكو سێ به‌شی بیركردنه‌وه‌م لای ڕووخساری خه‌مگینی هاوسه‌ر و منداڵه‌كانم (ڕۆژی پێشتریش بۆ خواحافیزیكردن له‌ هێلینی كچه‌ گه‌وره‌كه‌م، چوومه‌ زانكۆی كۆیه‌) و به‌شه‌كه‌ی تریشی لای دوا قسه‌ی هاوڕێكه‌م بوو. 

*****

فڕۆكه‌ و درۆی دڵنیایی!

به‌هه‌رحاڵ، هێشتا هه‌ر له‌سه‌ر زه‌وین و شوێنی خۆمم له‌ناو فڕۆكه‌كه‌دا گرتووه‌، ورده‌ ورده‌ ڕێبوار و سه‌رنشینه‌كانیش دێن و به‌ دوای دۆزینه‌وه‌ی ژماره‌ی كورسییه‌كانیان، چاو ده‌گێڕن. به‌و مه‌راق و خۆخواردنه‌وانه‌شمه‌وه‌، خه‌یاڵم چووه‌ سه‌ر كۆمیدیاكانی به‌ر له‌ فڕینی فڕۆكه‌كه‌، سه‌ر نمایشی دووباره‌ و بێمانای خوێندنه‌وه‌ی ڕێنوێنییه‌كانی سه‌لامه‌تی و دڵنیایی، ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ ده‌نگی مایكڕۆفۆنه‌كه‌دا، كارگوزاره‌ نه‌شمیله‌كان به‌ نواندن، دووباره‌یان ده‌كه‌نه‌وه‌. ساڵانێكی زوو پێش ئێسته‌، وتارێكی وردی (ڕێبوار سیوه‌یلی)ی هاوڕێمم له‌باره‌ی ترسی گه‌شت به‌سه‌ر باڵی فڕۆكه‌ (ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌ نه‌بم، وتاره‌كه‌ خۆی تایبه‌ت بوو به‌ مردنی شاملۆی شاعیر و ناچیزه‌یییه‌كانی ته‌كنه‌لۆجیا) خوێندبووه‌وه‌. ئه‌م وتاره‌ی پێش ئه‌و كاته‌ و تا ئێسته‌ و بۆ داهاتووش، له‌ هه‌ر سواربوونێكی فڕۆكه‌دا به‌ هه‌موو ورده‌كاریه‌كانییه‌وه‌ دێته‌وه‌ خه‌یاڵم. ڕێك هه‌مان پرسیاره‌كانی گه‌شته‌كانی پێشووترم له‌ خۆم ده‌كردنه‌وه‌، له‌ ئه‌گه‌ری ڕووداوێكی نه‌خوازراودا، كێ له‌و بۆشایییه‌ بێ ئامانه‌دا ئومێدی ڕزگاربوونی هه‌یه‌؟ پشتێنی سه‌لامه‌تی كوا به‌و تاقی ئاسمانه‌وه‌ له‌ مه‌رگ قورتارت ده‌كات؟ له‌ دۆخێكی وادا ده‌ریچه‌كانی فریاكه‌وتن به‌ كه‌ڵكی چی دێن؟ 

سه‌ره‌ڕای ئه‌مه‌، وه‌ك هه‌موو جاره‌كانی تر، ئه‌مجاره‌ش له‌گه‌ڵ خۆمدا كه‌وتمه‌ بۆڵه‌ بۆڵ و ده‌مگوت، قیروسیا، له‌ ئه‌گه‌ری ڕووداوێكی نه‌خوازراودا، خوا هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ بكه‌، به‌ هه‌واوه‌ ڕۆحمان بكێشه‌، نه‌ك له‌ كاتی كه‌وتنه‌ خواره‌وه‌ و به‌ر زه‌وی كه‌وتندا، قرچه‌ی شكانی ئێسكه‌كانمان بژنه‌وین. له‌و مه‌نه‌لۆگه‌ كورت و خێرایه‌دا بووم، ده‌نگی كاپتنه‌كه‌ هاته‌ گوێم،  به‌خێرهاتن ده‌كات، سوپاسیان ده‌كات كه‌ گه‌شتیان له‌كه‌ڵ كۆمپانیا فڕۆكه‌وانییه‌كه‌ی ئه‌وان هه‌ڵبژاردووه‌، هیوای گه‌شتێكی خۆش و سه‌لامه‌تیان بۆ ده‌خوازێ. كه‌مێكی تر و سه‌ره‌ڕای چه‌ندان رێنوێنی، سه‌رنشینه‌كان ئاگادار ده‌كاته‌وه‌ كه‌ پشتێنه‌كانی سه‌لامه‌تی ببه‌ستنه‌وه‌. 

كچه‌ كارگوزاره‌ نه‌شمیله‌كه‌ش به‌ كه‌مێك ناز و بڕێ بزه‌وه‌ دێت، كورسی كورسی له‌ به‌ستنی پشتێنه‌كان دڵنیا ده‌بێته‌وه‌ و ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ شوێنی خۆی. فڕۆكه‌كه‌ ده‌فڕێت و به‌رز ده‌بێته‌وه‌، هه‌ست ده‌كه‌م پێچێكی نیوه‌ بازنه‌یی، یان كه‌متر، یا زیاتر، به‌سه‌ر ئاسمانی هه‌ولێردا ده‌كاته‌وه‌ و زێده‌تر هه‌ڵده‌كشێ، ئاراسته‌ی خۆی وه‌رده‌گرێ و ڕاسته‌ڕێ ده‌بێته‌وه‌. قه‌یرێك به‌ ئاسمانه‌وه‌ین، وه‌لێ هێشتا له‌ خواره‌وه‌ی خۆماندا به‌رزی و نزمییه‌كانی زه‌وی، وشكانی و ڕووبار ده‌بینین. زۆر نابا و زه‌وی له‌ چاومان ون ده‌بێت، له‌ بۆشاییدا ده‌ڕۆین و به‌ر هه‌وران ده‌كه‌وین، ته‌نانه‌ت به‌سه‌ر هه‌وره‌كانه‌وه‌ ڕێ ده‌كه‌ین. دواجار له‌ سه‌ر ئاسمانی فڕۆكه‌خانه‌ی ئه‌تاتورك له‌ ئیستانبوڵ، كه‌ بۆ خۆی شارێكه‌، خۆمان ده‌بینینه‌وه‌. هه‌مدیس كاپتن داوای به‌ستی پشتێنه‌كانی سه‌لامه‌تی ده‌كات و كارگوزاره‌ نه‌شمیله‌كانیش به‌ بزه‌یه‌كی مه‌كربازانه‌وه‌ دێن و له‌ به‌ستنیان دڵنیا ده‌بنه‌وه‌. وه‌لێ جیاواز له‌ كاتی فڕین، ئه‌مجاره‌ یه‌كێك له‌ كارگوزاره‌كان ده‌چێته‌ سه‌ر كورسی لای ده‌سته‌ ڕاستی ناوه‌ڕاستی فڕۆكه‌كه‌، لای ده‌رگه‌كه‌ داده‌نیشێ و پشتێنه‌كه‌ی ده‌به‌ستێت، كه‌مێكی تر ده‌نیشینه‌وه‌ و كاپتن دووباره‌ سوپاسی سه‌رنشینه‌كان ده‌كات. فڕۆكه‌كه‌ هێشتا ده‌ڕوا و له‌نگه‌ری نه‌گرتووه‌، سه‌رنشینه‌كان كه‌ زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆریان كوردن، وه‌ك سروشتی نه‌گۆڕی ئۆقره‌نه‌گرتوویی و په‌له‌ په‌لی خۆیان، هه‌ریه‌كه‌ و له‌سه‌ر كورسییه‌كه‌ی هه‌ڵده‌ستێ، ڕاڕه‌وی نێوان دوو ڕیز كورسی دانیشتووان ده‌گرن و ئیتر دابه‌زینی سه‌رنشینان گرفتی تێده‌كه‌وێ!  

*****

عێراقیبوون، نه‌گبه‌تییه‌كه‌ی مێژوو!

له‌ فڕۆكه‌كه‌ داده‌به‌زین، به‌ ڕاڕه‌وه‌كه‌دا و به‌ په‌رش و بڵاوی و كه‌مێكیش به‌ په‌له‌ (ئه‌گه‌ر نه‌ڵێم به‌ ڕاكردن) ده‌ڕۆین، هێشتا هه‌ر سه‌رنشینه‌كانی ناو فڕۆكه‌كه‌ین و به‌س، دوای كه‌مێك پێچكردن به‌ملا و ئه‌ولای ڕاره‌وه‌كه‌، ده‌گه‌ینه‌ پلیكانه‌یه‌كی كاره‌بایی و سه‌رده‌كه‌وین، ئیتر هه‌ر گه‌شتیاره‌ و به‌ ئاراسته‌یه‌كدا ده‌ڕوا، هه‌ر ڕێبواره‌ و سۆراخی شتێك ده‌كات. یه‌كێك له‌ولاوه‌ ڕا ده‌كا و له‌وه‌ ده‌چێ زۆری نه‌مابێ فڕۆكه‌كه‌ی تری بفڕێ، له‌وانه‌یشه‌ فڕی بێت و فریای گه‌شته‌كه‌ی نه‌كه‌وێت. كورسییه‌كانی ناو هۆڵه‌ دوور و درێژه‌كه‌، شوێنێكیان بۆ دانیشتن نه‌ماوه‌، یه‌كێك و دووان له‌ ڕێبواره‌كان له‌ په‌سێوێكی هۆڵه‌كه‌دا خۆیان گرمۆڵه‌ كردووه‌ و سه‌رخه‌وێك ده‌شكێنن، یه‌كێكی تر له‌سه‌ر كورسییه‌كان، ئه‌ژنۆكانی به‌ سنگییه‌وه‌ نووساندووه‌، جانتا بچووكه‌كه‌ی پشتی كردووه‌ته‌ سه‌رین، چاوه‌كانی لێك ناون و گوێیه‌كانیشی لای ده‌نگی مایكرۆفۆنی ئاگاداركردنه‌وه‌ی گه‌شتیارانه‌.. ڕاڕه‌وه‌ دوور و درێژه‌كه‌ كه‌ لایه‌كی هه‌ندێ ژووری نوێنه‌رایه‌تیی كۆمپانیاكانی فڕۆكه‌وانی و لایه‌كه‌ی تریشی ده‌روازه‌كانی گه‌شتی گه‌شتیارانن، جمه‌ی دێت. 

ناو فڕۆكه‌خانه‌ دنیایه‌كه‌ بۆ خۆی، پڕه‌ له‌ چیرۆكی سه‌یر، هه‌ر مرۆڤێكه‌ و سواری سه‌ری گه‌شتێك بووه‌ و ڕووه‌ و ئاراسته‌یه‌ك ده‌ڕوا، دیمه‌نی زۆر له‌وێدا سه‌رنجت ده‌به‌ن. گه‌شتیاران ده‌بینی، هه‌ندێكیان جانتاكانیان به‌دوای خۆیاندا ڕاده‌كێشن، هه‌ندێكی تر جانتاكانیان ون ده‌كه‌ن. هه‌ندێك له‌ تابلۆی كاتی فڕینی فڕۆكه‌كان ده‌ڕوانن، به‌شێكیشیان چاوه‌ڕوانی ده‌یانخواته‌وه‌. زوو زوو لووتت ده‌چێ به‌ لووتی ژماره‌یه‌ك سه‌رباز و پۆلیسی چه‌كدار كه‌ به‌و ناوه‌دا ده‌سووڕێنه‌وه‌.

به‌ناو ئه‌و حه‌شاماته‌ پڕ هاتن و چوونه‌دا كه‌ كه‌س ئاگای له‌وه‌ی تر نییه‌ و هه‌ریه‌كه‌ و خه‌یاڵی لای خۆیه‌تی، به‌ هه‌ناسه‌بڕكێ خۆمان ده‌گه‌یه‌نینه‌ ڕیزی پشكنینی پاسپۆرت، قه‌یرێك ده‌وه‌ستین، پۆلیسه‌كه‌ هاوار ده‌كات پشكنینی پاسپۆرتی عێراقییه‌كان له‌ولاتره‌. مرۆڤی عێراق (ئینجا بۆ ئێمه‌ی به‌ زۆر به‌ عێراقیكراو!) نه‌ك هه‌ر پاسپۆرته‌كه‌ی، ته‌نانه‌ت خۆیشی له‌ وڵاتان نه‌گبه‌ته‌، من ئه‌و نه‌گبه‌تییانه‌ی ئه‌و داڵه‌ ناچیزه‌یه‌ی سه‌ر به‌رگی پاسپۆرته‌كه‌مم له‌ زۆر شوێنی تردا بینیوه‌، له‌ فڕۆكه‌خانه‌ی دۆسڵدرۆف له‌ ئه‌ڵمانیا، له‌ فڕۆكه‌خانه‌ی شیمیدریف له‌ مۆسكۆ، له‌ شوێنی تریش. 

به‌ناو قه‌ره‌باڵغی ڕیزه‌كه‌دا ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌، له‌ كۆتای ڕاڕه‌وه‌كه‌دا شوێنی پشكنینی پاسپۆرتی (عێراقییه‌كان!) ده‌دۆزمه‌وه‌ و ده‌چمه‌وه‌ ڕیزه‌وه‌. سه‌عاتێك و شتێك، ده‌گه‌مه‌ به‌رده‌م پۆلیسه‌كه‌، به‌ مۆنی لێم ده‌ڕوانێ، یه‌ك دوو پرسیار ده‌كا كه‌ تێی ناگه‌م، به‌ لالووته‌وه‌ مۆرێك له‌ پاسپۆرته‌كه‌م ده‌دا و له‌و گاڵته‌جاڕییه‌ قورتارم ده‌بێت. ده‌چمه‌ شوێنی وه‌رگرتنه‌وه‌ی جانتاكان و دوای كه‌مێك چاوه‌ڕوانی، جانتاكانم ده‌گه‌ن و ملی چوونه‌ ده‌ره‌وه‌ ده‌گرم.

*****

برای ئێره‌ و ئه‌وێ و هه‌موو ژیان!

ڕۆژی پێشتر كه‌ له‌ هه‌ولێر بووم، به‌ ته‌له‌فۆن قسه‌مان كرد. ئه‌و سوور بوو له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی بۆ خۆی له‌ فڕۆكه‌خانه‌ بێته‌ پێشوازیم، منیش هێنده‌ خۆم به‌ قه‌رزار و منه‌تباری ده‌زانی، به‌تایبه‌تی كه‌ پێشتریش له‌ دۆخی سه‌ختی هاوشێوه‌دا به‌ هانامه‌وه‌ هاتووه‌ و بووه‌ته‌ پشت و په‌نام، زۆر تكام لێی كرد ئه‌و زه‌حمه‌ته‌ نه‌كێشێ و ته‌نیا ئه‌درێسی ئۆفیسی ڕۆژنامه‌م بداتێ، به‌ ته‌كسیه‌ك ده‌چم. كه‌چی به‌ سروشتی نه‌جیبزاده‌یی و خانه‌دانی خۆی، گوێی به‌ تكاكه‌ی من نه‌دابوو و زۆر زووتر له‌ كاتی گه‌یشتنم، هاتبووه‌ هۆڵی چاوه‌ڕوانییه‌كه‌ی ناو فڕۆكه‌خانه‌. به‌هۆی دواكه‌وتن له‌ ڕیزی پشكنینی پاسپۆرت و دۆزینه‌وه‌ی جانتاكانم، زیاتر له‌ دوو سه‌عاتم له‌ ژووره‌وه‌ پێ چوو، ئه‌و هه‌ر چاوه‌ڕێ ده‌كات و گومانیش ده‌كات گه‌یشتبم، به‌ڵام كاتێ له‌ ده‌روازه‌ی چوونه‌ ده‌ره‌وه‌دا پیاوێكی به‌ته‌مه‌ن به‌ كڵاو جامانه‌ و جلی كوردییه‌وه‌ ده‌بینێ، ده‌زانێ ئێمه‌ش گه‌یشتووین.

ئه‌و هاوڕێ ڕاستگۆ و سه‌رڕاسته‌، ئه‌و برا ڕۆحییه‌ ئه‌مه‌كدار و دڵسۆزه‌، ئه‌و جوامێره‌ی هه‌تا ماوم له‌ چاكه‌ی ده‌رناچم (بۆتانی شه‌هید ته‌حسین ده‌رگه‌ڵه‌یی)، سه‌ره‌ڕای نه‌خۆشی و ناجێگیریی باری ته‌ندروستییه‌كه‌ی، له‌ ده‌روازه‌كه‌دا چاوه‌ڕێم ده‌كات، له‌ناو ئاپۆره‌ی هاتن و چوونی گه‌شتیاران و ئه‌و خه‌ڵكه‌ی له‌ به‌رانبه‌ر ده‌روازه‌كه‌دا چاوه‌ڕێی گه‌یشتنی ئازیزانیان ده‌كه‌ن، ده‌ستێك به‌رز ده‌كاته‌وه‌ و به‌ پیرمه‌وه‌ دێ، سڵاوێك و باوه‌شێكی گه‌رم به‌ یه‌كتریدا ده‌كه‌ین. وه‌ك خووی هه‌میشه‌یی خۆش مه‌شره‌بی و قسه‌حازری خۆی، توانجێكی مزر ده‌وه‌شێنێ و به‌ ده‌م تریقانه‌وه‌، جانتایه‌كم لێ وه‌رده‌گرێ و له‌ فڕۆكه‌خانه‌كه‌ ده‌چینه‌ ده‌ر و ده‌په‌ڕینه‌وه‌ ئه‌وبه‌ر، له‌ ته‌رمیناڵی ئۆتۆمبێله‌كان جانتاكان ده‌خه‌ینه‌ سندووقی ئۆتۆمبێله‌كه‌ و ده‌ڕۆین.

*****

كوێرێك له‌ناو ئاپۆرادا!

له‌ فڕۆكه‌خانه‌كه‌ ده‌رده‌چین، ئه‌و به‌ قسه‌ دڵنه‌واییم ده‌كات و هانم ده‌دات بۆ ئه‌وه‌ی وه‌ك ئه‌زموونێكی نوێی ژیان ڕووبه‌ڕووی بارودۆخه‌كه‌ ببمه‌وه‌، گوێچكه‌كانم لای ئه‌و و سه‌رنجی چاوه‌كانیشم له‌سه‌ر دیمه‌نه‌كانی شاره‌كه‌یه‌. هه‌ر ده‌ڕۆین و به‌ هه‌ردوولامدا و به‌ دامێنی ئه‌و گردۆڵكانه‌ی به‌سه‌ر شه‌قامه‌كاندا ده‌ڕوانن، چیمه‌نی ڕازاوه‌ی گوڵن، باڵاخانه‌ی به‌رز به‌ قه‌باره‌ و به‌رزیی جیاواز، شه‌قامی قه‌ره‌باڵغ به‌ مرۆڤ و هۆیه‌كانی گواستنه‌وه‌. ناوه‌ ناوه‌ ده‌بینم ئاپۆرایه‌ك له‌ ڕیزی سواربوونی پاسدا وه‌ستاون، كه‌مێكی تر و حه‌شاماتێك له‌ وێستگه‌ی ترام ڕاكه‌ ڕاكه‌یانه‌. وێستگه‌كانی میترۆش هه‌روا، كه‌ له‌ هه‌ندێ شوێندا له‌سه‌ر شه‌قامه‌كه‌ن و له‌ پڕ سه‌ر به‌ تونێلێكدا ده‌كات و به‌ ته‌واوی سه‌رنشین و خه‌ونه‌كانیان، له‌ چاواندا ون ده‌بێ. بۆ ئه‌وه‌ی له‌ دووریی ڕێی نێوان فڕۆكه‌خانه‌ و ئۆفیسی ڕۆژنامه‌ بێزار نه‌بم، ده‌چێته‌وه‌ سه‌ر ڕاسته‌ شه‌قامه‌ سه‌ره‌كییه‌كه‌ی كه‌ناری ده‌ریا. به‌ درێژایی ڕێیه‌كه‌ به‌ لای ده‌ریاوه‌، هه‌تا چاو بڕ ده‌كات قه‌یاغ و كه‌شتی له‌نگه‌ریان گرتووه‌ و به‌ ده‌یان به‌له‌می چارۆگه‌دار و یه‌ختی خێرا و كه‌شتیی گه‌وره‌یش، هه‌ریه‌كه‌ و به‌ ئاراسته‌یه‌كی جیاوازدا، سنگی ئه‌و ده‌ریایه‌ شه‌ق ده‌كه‌ن. كه‌ناری ده‌ریاكه‌ پڕه‌ له‌ جووڵه‌ و هاتوچۆی ڕێبوار و گه‌شتیاران، ناوه‌ ناوه‌ ڕیزێك ماسیگر ده‌بینی قولاپه‌كانیان فڕێ ده‌ده‌نه‌ ئاوه‌كه‌، ئیتر خه‌یاڵ و بیركردنه‌وه‌یشیان له‌گه‌ڵ قولاپه‌كانیان ڕۆ ده‌چێته‌ قووڵایییه‌كانه‌وه‌، ته‌نانه‌ت جووڵه‌كانیشان له‌ ده‌ره‌وه‌ی زه‌مه‌ن و ئه‌و شوێنكاته‌ن كه‌ تیایدان!

ئیستانبوڵ! ئای خودایه‌، ئه‌و شاره‌ قه‌ره‌باڵغه‌، نزیكه‌ی 20 ملیۆن كه‌س كه‌ به‌ جیۆگرافیا و ژماره‌ی دانیشتووانه‌كه‌ی، چوار هێنده‌ی نیشتمانه‌كه‌ته‌، نیشتمانی نیوه‌ ئازادكراوی دوو زۆن و نیوه‌ داگیركراو (ئه‌وه‌ی كورد به‌ ساوێلكه‌یی و خۆشباوه‌ڕیی خۆی، له‌ ده‌ستووری عێراقی عرووبه‌دا، وه‌ك ناوچه‌ی جێناكۆك جێگیری كرد!).

گوێچكه‌كانم هه‌ر لای هاوڕێكه‌من و زوو زووش سه‌ری قسه‌ له‌ یه‌كتر وه‌رده‌گرینه‌وه‌، كه‌چی له‌پڕ خه‌یاڵم ده‌چێته‌وه‌ بۆ ئه‌و ڕۆژه‌ی، منی كوڕی دێیه‌كی بچكۆلانه‌ی بناری شاخێكی كوردستان، كه‌ تا ئه‌و ساڵه‌ی له‌ زانكۆی به‌غدا وه‌رگیرام (ئه‌و كاته‌ی ژماره‌ی هه‌موو دانیشتووانی عێراق له‌ 16 ملیۆن تێپه‌ڕی نه‌ده‌كرد)، دوورترین و قه‌ره‌باڵغترین شوێن بینیبێتم، هه‌ولێر بوو، هه‌ولێری هه‌شتاكانی سه‌ده‌ی ڕابردوو كه‌ هه‌ر هێنده‌ی ئێسته‌ی شاری سۆران قه‌ره‌باڵغ بوو. 

ئه‌رێ، خه‌یاڵم چووه‌وه‌ سه‌ر ساڵی 1989 كه‌ له‌ زانكۆی به‌غدا وه‌رگیرام، ئه‌و ڕۆژی له‌گه‌ڵ یه‌كه‌م دیتنیدا حه‌په‌سام و پێم وابوو شاره‌كه‌ له‌ خۆیدا لوولم ده‌دا و ئیتر ون ده‌بم و خۆم نادۆزمه‌وه‌. ئه‌ی باشه‌ هه‌نووكه‌ چۆن ده‌ره‌قه‌تی ئه‌و شاره‌ دێم كه‌ ژماره‌ی دانیشتووانی له‌ ژماره‌ی دانیشتووانی ئه‌وكاتی هه‌موو عێراق زیاتره‌؟ چۆن به‌رگه‌ی ئه‌وه‌ ده‌گرم له‌ خۆیدا قووتم نه‌دا؟ 

له‌ به‌یانییه‌وه‌ وه‌ك كوێرێك ده‌كه‌ومه‌ ناو ئه‌و قه‌ره‌باڵغییه‌، نه‌ زمان ده‌زانم، نه‌ ئاشنای كوچه‌یه‌كیم، نه‌ شێوازی ژیان و ڕێكردنیان به‌ڵه‌دم. له‌ فكراندا ڕاچووم و ده‌گه‌ینه‌ سێڕیانێك، به‌ دیواره‌ به‌رز و پان و پۆڕه‌كه‌ی به‌رانبه‌رمه‌وه‌، وێنه‌یه‌كی زه‌به‌لاحی ئه‌تاتورك هه‌ڵواسراوه‌، ئه‌و پیاوه‌ی كه‌ هه‌ر ناوی دێت، له‌ خۆمه‌وه‌ هێڵنج ده‌ده‌م (قه‌ده‌ریش سه‌یره‌!). به‌ ده‌ستی لای چه‌پمدا كۆشكێكی ورده‌واڵه‌ و شیرینی و پاكه‌ت فرۆشی هه‌یه‌، له‌ به‌رانبه‌ریدا چێشتخانه‌یه‌كی ماسی و له‌ نێوانی هه‌ردووكیشیاندا پلیكانه‌یه‌كی كاره‌بایی هه‌یه‌. هه‌ر خه‌ڵكه‌ و ده‌یانبینم به‌ ڕاكه‌ ڕاكه‌ پیایدا شۆڕ ده‌بنه‌وه‌ و ده‌چنه‌ ژێر زه‌وی و تونێڵێك قووتیان ده‌دا، به‌ ئاراسته‌ پێچه‌وانه‌كه‌شیدا، وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ گۆڕ هه‌ڵسابنه‌وه‌، خه‌ڵكێكی تر له‌ كۆتای پلیكانه‌كه‌دا سه‌ر ده‌ردێنن و هه‌ریه‌كه‌ و به‌لایه‌كدا بڵاوه‌ ده‌كات، له‌ (بۆتان)ی برا ڕۆحییه‌كه‌مه‌وه‌ ده‌زانم، كه‌ ئه‌مه‌ وێستگه‌ی میترۆی (ئۆسمان بێ ، كورد گوته‌نی عوسمان به‌گ)ه‌، به‌ ده‌سته‌ ڕاستیشم و له‌سه‌ر سووچی پێچكردنه‌وه‌ی لای ترافیك لایته‌كه‌، باڵاخانه‌یه‌ك به‌ژنی به‌ هه‌وادا چووه‌ و له‌سه‌ری نووسراوه‌ (ڕامادا هۆتێل)، ئه‌و به‌ ده‌سته‌ڕاستدا پێچ ده‌كاته‌وه‌ و كه‌متر له‌ سه‌د مه‌ترێك ڕۆیشتن، ئۆتۆمبێله‌كه‌ ده‌وه‌ستێنێ و له‌ به‌رده‌م ئۆفیسی هه‌فته‌نامه‌ی (باس) داده‌به‌زین.

****

شه‌وێكی جیاواز!

داده‌به‌زین، كوڕێكی گه‌نجی توركی باریكه‌له‌ی مووزه‌ردی چاوشین به‌ ناوی (له‌ڤه‌ند) به‌ پیرمانه‌وه‌ دێت، جانتاكان له‌ سندووقه‌كه‌ داده‌گرین و به‌ ئاراسته‌ی باڵه‌خانه‌ به‌رزه‌كه‌ ده‌ڕۆین. لای چه‌پی باڵاخانه‌كه‌ ڕێستوڕانتێكی مه‌زن و لای ڕاستیشی دووكانی زێڕنگه‌ره‌ كه‌ خاوه‌نه‌كه‌ی كورده‌. یه‌ك دوو پلیكانه‌ و له‌ به‌رده‌م ده‌رگه‌ی مه‌سعه‌دێك ده‌وه‌ستین و پاش كه‌مێ چاوه‌ڕوانی، به‌ جانتاكانه‌وه‌ ده‌چینه‌ ناو مه‌سعه‌ده‌كه‌، چه‌ند خوله‌كێك و خۆم له‌ به‌رده‌م ده‌رگه‌ی شوقه‌یه‌ك له‌ نهۆمی هه‌شته‌می باڵاخه‌نه‌كه‌ ده‌بینمه‌وه‌ و ده‌چینه‌ ژووره‌وه‌. سڵاوێك له‌وانه‌ی له‌ شوقه‌كه‌ن ده‌كه‌م و وه‌ك ئه‌ندامێكی نوێی خێزانی هه‌فته‌نامه‌كه‌، (بۆتان) به‌وانم ده‌ناسینێ و به‌ هه‌ریه‌كه‌ له‌ (جه‌سیم، حوسێن، حه‌میه‌ت، هیلال، ڕابیعه‌) كه‌ كارمه‌ندی (باس)ن، ئاشنا ده‌بم.

پێش ئه‌وه‌ی بچم، براده‌ران له‌سه‌ر ڕاسپارده‌ی برا ڕۆحییه‌كه‌م، شوقه‌یه‌كیان له‌ نزیك ئۆفیسی هه‌فته‌نامه‌ (كه‌ هی خزمێكی هیلال بوو) بۆ به‌كرێ گرتبووم. بۆیه‌ چاوه‌ڕێی ئه‌وه‌ بووم دوای كه‌مێك پشوو، ڕووخسه‌ت بخوازم و بمگه‌یه‌ننه‌ ماڵه‌ نوێیه‌كه‌م، به‌ڵام دیار بوو به‌ر له‌وه‌و به‌ بۆنه‌ی گه‌یشتنی من، وه‌ك سوپرایز، كورد گوته‌نی شوێنێكیان له‌ نزیك ئۆفیس بۆ ئێواره‌ خوانێك، به‌ڕادان دابوو. 

جگه‌ له‌و هاواكارانه‌ی ئێواره‌ له‌ ئۆفیس ناسیمن، له‌وێش له‌ شوێنی ئێواره‌خوانه‌كه‌، به‌ هه‌ریه‌كه‌ له‌ (ئازاد، محه‌مه‌د ساڵح به‌درخان، ڕوودی، ئه‌سین، ده‌ریا، گونول) كه‌ كارمه‌ندی (باس) بوون، له‌گه‌ڵ (وه‌سه‌ن ئیسماعیل - هونه‌رمه‌ندی ڕۆژئاوای كوردستان) ئاشنا بووم. له‌و ناوه‌دا شتێك كه‌ بۆ من زۆر مایه‌ی دڵخۆشی بوو، دووباره‌ دیدار و بینینه‌وه‌ی هاوڕێم (عه‌بدوڵا كه‌سكین - خاوه‌نی وه‌شانخانه‌ی ئاڤێستا له‌ ئیستانبوڵ) بوو كه‌ ساڵانێك پێش ئه‌وه‌ له‌ هه‌ولێر یه‌كتریمان ناسیبوو.

له‌و هاوكارانه‌ی ئه‌وێ، جگه‌ له‌ (له‌ڤه‌ند و حوسێن) كه‌ تورك بوون و (هیلال)یش كه‌ به‌ ڕه‌چه‌ڵه‌ك خه‌ڵكی قوبڕس بوو، ئه‌وانی تر هه‌موویان كوردی باكوری كوردستان بوون (به‌ڵام كوردیی هه‌ندێكیان دووكه‌ڵی ده‌كرد!). جیاواز له‌ دانیشتنه‌ سواوه‌كانی لای خۆمان، كه‌ دیداری دۆستانه‌ بێت، یان گه‌شت و گه‌ڕان، یا بۆنه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی، ته‌نانه‌ت له‌ سه‌ردانی خزمانیش بۆ لای یه‌كتر، هه‌رزوو گفتوگۆی دووباره‌ و سواوی سیاسه‌ت، مه‌جلیسه‌كان ده‌شێوێنێ، تا ئه‌وه‌ی وای لێ هاتووه‌ منداڵێكیش ده‌م له‌ سیاسه‌ت وه‌ربدا، دانیشتنه‌كه‌ی ئێمه‌ به‌ باس و خواسی ئاسایی و ژیانی ڕۆژانه‌ گه‌رموگوڕ بوو. تا دره‌نگانێك به‌ قسه‌ی خۆش و نوكته‌، به‌ گۆرانیگوتن، شه‌وه‌كه‌مان تێپه‌ڕاند. 

ئه‌و شه‌وه‌ (وه‌سه‌ن، كه‌ ده‌نگێكی نه‌رم و خۆشی هه‌بوو) چه‌ند گۆرانییه‌كی خۆشی بۆ چڕین، دواتر (هیلال)یش به‌ده‌م گیتارژه‌نینه‌وه‌، گۆرانیی خۆشی گوتن و ئه‌دایه‌كی سه‌یری هه‌بوو. دواجار له‌سه‌ر داوای (بۆتان) و به‌ شه‌رمه‌وه‌، منیش گۆرانیم بۆ گوتن، به‌ڵام وه‌ك ڕێزگرتنێك له‌ ئاماده‌بووان، گۆرانیی كرمانجیم بۆ گوتن و له‌گه‌ڵ (وه‌سه‌ن)یش دوێتێكی خۆشی سۆرانیمان گوت و هه‌ندێك كه‌سی تریش كه‌ له‌ چێشتخانه‌كه‌ و له‌ مێزی جیاواز، له‌ ده‌وروبه‌ری ئێمه‌ دانیشتبوون، به‌شداری خۆشییه‌كه‌ی ئێمه‌یان كرد. ئیتر نازانم بۆ شۆخی، یان موجامه‌له‌، یان هه‌ر به‌ رژدی بوو، (كه‌سكین) گوتی: " نووری تۆ ئه‌و به‌هره‌یه‌شت هه‌یه‌ نه‌مزانیوه‌؟ كاكه‌ بۆ واز له‌ كاری ڕۆژنامه‌وانی ناهێنی و وه‌ره‌ هه‌ندێ كلیپت بۆ تۆمار ده‌كه‌م"، هێند له‌ خۆم بایی بووم، خه‌ریك بوو بڵێم، ئا وه‌ره‌ ده‌ستت بێنه‌ و با گرێبه‌ستێك بكه‌ین!
به‌ درێژایی ئه‌و شه‌وه‌ باران بوو، بارانێكی به‌ خوڕ ئه‌و كووچه‌ و كۆڵانانه‌ی ده‌شووشته‌وه‌ و وه‌ك هه‌میشه‌ له‌گه‌ڵ باراندا، ئه‌و شه‌وه‌ش له‌ دڵی خۆمدا ده‌مگوت: خودایه‌ كه‌ی بارانێكیش به‌ ناخی مه‌ردوومدا ده‌كه‌یت، تا له‌ قووڵاییدا، ڕۆح و دڵ، بیركردنه‌وه‌ و ویژدانی ژه‌نگاوی، ڕق و كینه‌ی ناوه‌وه‌ی مرۆڤ بشواته‌وه‌!

  شه‌و ڕاشكا، خۆمانمان كۆكرده‌وه‌، دوای ماڵئاوایی، هه‌ریه‌كه‌ به‌ ئاراسته‌یه‌كدا و له‌ بن لێزمه‌ی ئه‌و بارانه‌دا، ڕێی خۆمان گرته‌به‌ر. (بۆتان) ئه‌و شه‌وه‌ نه‌یهێشت بچمه‌وه‌ ماڵه‌ نوێیه‌كه‌م و بردمیه‌وه‌ ماڵی خۆیان، ماڵێكی ئاوه‌دان به‌ ڕێز، گه‌رم به‌ نه‌وازش، ڕۆشن به‌ خانه‌دانی!


AM:10:31:09/03/2018




ئه‌م بابه‌ته 365 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌