توركیا دیوه‌كه‌ی تری كورد!

به‌شی دوازده‌م

نووری بێخاڵی
خۆنه‌خوێندنه‌وه‌ و به‌جێمان!
گرفتێكی گه‌وره‌ی كورد ئه‌وه‌یه‌، جگه‌ له‌وه‌ی هه‌میشه‌ وه‌ك قوربانی خۆی نیشان ده‌دات، له‌ كه‌مترین حاڵه‌تیشدا ئاماده‌یی خۆڕه‌خنه‌كردنی هه‌یه‌. به‌و مانایه‌ی به‌ ته‌نیشت خۆ نمایشكردن وه‌ك قوربانیی، كه‌مترین بوێریی ده‌رزی ئاژنكردنی كه‌موكورتی و خه‌وشه‌كانی خۆیشی هه‌یه‌، ته‌نانه‌ت زۆرجار ئه‌و كه‌موكوڕی و كێماسییانه‌ی خۆی پاساو ده‌داته‌وه‌ و پینه‌ و په‌ڕۆیشیان ده‌كات. كورد چ له‌ باسكردنی دوژمنی ده‌ره‌كیی خۆی، یان له‌ نه‌یاری ناوخۆیی خۆی، به‌رده‌وام گله‌یی له‌ به‌رانبه‌ره‌ و باره‌ باشه‌كه‌ی به‌ لای خۆیدا ده‌شكێنێته‌وه‌. ئه‌م سروشت و خه‌سڵه‌ته‌ش، چ بۆ تاك، یان گرووپ و كۆمه‌ڵگه‌، ئاسته‌نگێكی گه‌وره‌یه‌ له‌ به‌رده‌م نوێبوونه‌وه‌ و پێشڤه‌چوونیاندا. به‌و پێیه‌ی یه‌كێك له‌ هۆكاره‌كانی نوێبوونه‌وه‌، به‌خۆداچوونه‌وه‌ و یه‌كێكیش له‌ فاكته‌ره‌كانی پێشڤه‌چوون، ڕاستكردنه‌وه‌ی ئه‌و هه‌ڵانه‌یه‌ كه‌ بوونه‌ته‌ هۆی دواكه‌وتن. 

ترس له‌ خۆخوێندنه‌وه‌ به‌ چاوی ڕه‌خنه‌، ترسێكی كوشنده‌یه‌، كورد چ وه‌ك تاك، یان وه‌ك گرووپی كۆمه‌ڵایه‌تی و هێزی سیاسی، یا وه‌ك كۆمه‌ڵگه‌ ده‌رگیری بووه‌. ئیتر ئه‌و ترسه‌ ئه‌گه‌ر سه‌رچاوه‌كه‌ی له‌ شه‌رمكردنه‌وه‌ بێت، ترسناكتره‌. چونكه‌ شه‌رمكردن له‌وه‌ی بۆ خۆت خه‌وشه‌كانت بناسیته‌وه‌، زۆر به‌ ئازارتره‌ له‌و خه‌وشانه‌ی به‌رانبه‌ره‌كانت به‌ چاوتدا ده‌ده‌نه‌وه‌. ده‌ی خۆ هه‌موو به‌چاودادانه‌وه‌یه‌ك له‌ خه‌مخۆری و دڵسۆزییه‌وه‌ نییه‌، به‌ قه‌د ئه‌وه‌ی هه‌وڵه‌ بۆ به‌ مه‌سخه‌ره‌كردنت. بۆ ئه‌وه‌ی خۆشمان له‌و دۆخی قوربانی و  نووزانه‌وه‌یه‌ ده‌رباز بكه‌ین، پێویستیمان به‌ شكاندنی ئه‌و ترس و توڕدانی ئه‌و شه‌رمه‌ و به‌ بوێریی خۆخوێندنه‌وه‌ی رژدی و ڕه‌خنه‌یییانه‌ هه‌یه‌.  
*****

كوردی باكور، نهێنییه‌كانی سه‌رگه‌ردانی
بۆ ئه‌وه‌ی وه‌ك كورد له‌ ئاست خۆماندا ڕاستگۆ بین، پێویستیمان به‌وه‌یه‌ خۆمان له‌ دوالیزمی سۆز و ئایدیۆلۆجیا ده‌رباز بكه‌ین. ڕوونتر بڵێین بۆ ئه‌وه‌ی له‌گه‌ڵ خۆماندا ڕاستگۆ بین و هه‌موو تاوان و خه‌وش و كه‌موكوڕییه‌كانمان به‌ عه‌لاگه‌ی دوژمنانمانه‌وه‌ هه‌ڵنه‌واسین، پێویستیمان به‌وه‌یه‌ بڕێك ئازایه‌تی خۆبرینداركردنیشمان هه‌بێت. دیاره‌ ئه‌مه‌ هه‌رگیز به‌و مانایه‌ نییه‌ كه‌ مێژووی تاوانكارییه‌كانی دوژمنانی نه‌ته‌وه‌كه‌مان و داگیركه‌رانی وڵاته‌كه‌مان بیر بچێته‌وه‌، یان خوانه‌خواسته‌ له‌ كارگه‌رییه‌ قێزه‌ونه‌كانی سیاسه‌ته‌ هۆڤ و شۆڤینییه‌كانیان كه‌م بكه‌ینه‌وه‌، به‌ڵام له‌ به‌رانبه‌ر ئه‌وه‌شدا ده‌بێ دیوی دووه‌می تاریكیی خۆشمان ببینین.

واز له‌ توركیای سه‌رده‌می ئیمپراتۆریه‌تی ئیسلامی عوسمانی و هه‌ڵوێسته‌ دڕنده‌ و دوژمنكارییه‌كانی به‌رانبه‌ر به‌ كورد بێنن. وه‌كتر، شتێكی شاراوه‌ نییه‌ كۆماری نوێی توركیا، له‌ (ئه‌تاتورك)ه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ ئه‌مڕۆ، هۆی سه‌ره‌كیی چه‌رمه‌سه‌ری و سه‌رگه‌ردانی كورد بووه‌. كۆمه‌ڵكوژی، وێرانكردنی ژینگه‌ و ژیانی كوردستان، ڕاگواستنی زۆره‌ملێ، كۆڵه‌گه‌ی بنه‌ڕه‌تیی سیاسه‌ته‌كانی توركیای نوێ بوون بۆ سڕینه‌وه‌ی شوناسی كورد. بۆیه‌ كاتێ ده‌بیستین نزیك به‌ پێنج ملیۆن كوردی باكوری كوردستان، په‌ڕاگه‌نده‌ی ئیستانبوڵ بوونه‌ و خه‌ریكه‌ خۆیان ون ده‌كه‌ن. ئه‌مه‌ به‌رهه‌می نزیك به‌ سه‌ده‌یه‌ك سیاسه‌تی شۆڤینیزمی توركه‌ كه‌ بڕوای به‌ نه‌ته‌وه‌یه‌ك نه‌بووه‌ و نییه‌، به‌ناوی كورد. وه‌ك چۆن بڕوای به‌ وڵاتێكیش نه‌بووه‌ و نییه‌، به‌ ناوی كوردستان، به‌ڵام ئایا ئه‌و كوردانه‌ی باكور كه‌ ده‌ربه‌ده‌ر و په‌ڕیوه‌ی ئیستانبوڵ و شاره‌كانی تری توركیا (یان وه‌ك كوردان خۆیان ده‌ڵێن، میترۆپۆله‌كانی توركیا) بوون، هه‌ر هه‌موویان له‌ ترسی ئه‌و سیاسه‌ته‌ی تورك ده‌ربه‌ده‌ر بوون، یان به‌شێكیشیان قوربانیی كورد خۆین؟

پرسیاركردنی ورد، گه‌ڕانی هه‌مه‌لایه‌ن، سۆراخكردنی ورد له‌ناو كوردنشینانی ئیستانبوڵ ده‌مانگه‌یه‌ننه‌ ئه‌و ده‌ره‌نجامه‌ی كه‌ به‌شێكی به‌رچاویش له‌و كوردانه‌، قوربانیی عه‌قڵیی سیاسیی وشك و دۆگمی ئایدیۆلۆجی حزبی كوردین. من بۆ خۆم، له‌ نزیكه‌وه‌ زۆر له‌و كوردانه‌م دواندووه‌ كه‌ له‌ ده‌ستی سیاسه‌تی شۆڕشی كورد، ڕوون و ڕاشكاوتر بڵێین: له‌ ده‌ستی سیاسه‌ته‌كانی په‌كه‌كه‌ ڕایان كردووه‌. خه‌ڵكانێك له‌ناو به‌رداشی شۆڤینیی تورك و كه‌ڵه‌گایی سیاسیی كورددا، هاڕدراون و بوونه‌ته‌ ئاردی ناو دڕك!

به‌هه‌رحاڵ، نابێ شه‌رم له‌وه‌ بكه‌ین كه‌ به‌شێكی كوردی باكور قوربانیی ده‌ستی كورد خۆیه‌تی، ئه‌گه‌ر نه‌ڵێم سه‌دان، به‌ڵام من بۆ خۆم ده‌یان له‌و كه‌سانه‌م دواندوون كه‌ خۆیان و خێزان و ماڵباته‌كانیان له‌ ترسی هه‌ڕه‌شه‌كانی په‌كه‌كه‌، زێدی خۆیان جێ ێشتووه‌ و له‌ كووچه‌ و كۆڵانه‌كانی شاره‌ توركییه‌كاندا سه‌رگه‌ردان، خه‌ریكه‌ خۆیان ون ده‌كه‌ن. چونكه‌ خێزان و بنه‌ماڵه‌ی نیشتمانپه‌روه‌ر بوونه‌ و باوك و باپیرانیان له‌ ڕاپه‌ڕین و شۆڕشه‌كانی پێشتری باكور و پارچه‌كانی كوردستان (له‌ ناویاندا شۆڕشی مه‌زنی ئه‌یلوول) به‌شدار بوونه‌، له‌ بری بوون به‌ جاش (ئه‌وه‌ی توركیا ناوی ناون گوندپارێز، یان ئه‌وه‌ی په‌كه‌كه‌ پێیان ده‌ڵێ جه‌رده‌وان و قوروچی!) و ده‌ست سووركردن به‌ خوێنی برا كورده‌كانیان، گوند و ئاوایییه‌كانی خۆیان جێ هێشتووه‌ و ئاواره‌یی و ده‌ربه‌ده‌ریی ناو شاره‌كانی توركیایان هه‌ڵبژاردووه‌. به‌ زۆر سه‌رانه‌ و باج سه‌ندن له‌ خه‌ڵكی گوند و ئاواییه‌كان، به‌ زۆر ناچاركردن بۆ هاتنه‌ ناو ڕیزی شۆڕش، ته‌سفییه‌ جه‌سته‌یییه‌كانی بكوژ نادیار، ئه‌مانه‌ و زۆر شێوازی تری فشار و هه‌ڕه‌شه‌كردنی په‌كه‌كه‌ له‌و خه‌ڵكانه‌، به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی وه‌ك ئه‌وان بیریان نه‌كردووه‌ته‌وه‌ و ناكه‌نه‌وه‌، هۆكارێكی ترن كه‌ به‌شێكی تری كورد سه‌رگه‌ردان بن. ئه‌مه‌ بابه‌تێكه‌ پێویست به‌وه‌ ده‌كات لێكۆڵینه‌وه‌ی ورد و به‌دواداچوونی چڕی له‌سه‌ر بكرێ. 

ڕاسته‌ ڕێژه‌ و ژماره‌ی ئه‌و كوردانه‌ی به‌ هۆی سیاسه‌ته‌ سه‌قه‌ته‌كانی ئه‌و حزبه‌، به‌رانبه‌ر به‌و ڕێژه‌ به‌رز و بێ شوماره‌ی كوردان، كه‌ له‌ میانی سیاسه‌تێكی شۆڤینی پلان بۆ داڕێژراو و ڕێكخراوی توركیادا، ڕه‌گیان له‌سه‌ر خاك و زێدی خۆیان هه‌ڵكه‌نراوه‌، به‌راورد ناكرێ، ته‌نانه‌ت به‌راوردكردنه‌كه‌یشی جۆرێكه‌ له‌ بێویژدانی، به‌ڵام پێویسته‌ كورد و به‌تایبه‌تی كورده‌بۆره‌ی خۆمان، ئه‌وانه‌ی له‌ باشووری كوردستان هه‌ندێكیان وه‌ك ده‌روێش حاڵیان له‌ناو ته‌كیه‌ و خانه‌قای په‌كه‌كه‌ گرتووه‌ و هه‌ندێكیشیان له‌ ڕقی هێزێكی سیاسیی نه‌یاری خۆیان لێره‌، ده‌هۆڵیان بۆ په‌كه‌كه‌ كردووه‌ته‌ شان، ئه‌و ڕاستییه‌ بزانن كه‌ نه‌ هه‌موو ئه‌و كورده‌ی ده‌ربه‌ده‌ری شاران بوون جاشن، نه‌ په‌كه‌كه‌ش ئه‌و بزووتنه‌وه‌ ناسیونالیسته‌ عه‌یاره‌یه‌، كه‌ ڕۆژگاڕێك زۆربه‌مان به‌ دروشمه‌ نه‌ته‌وه‌یی و كوردستانییه‌كانی هه‌ڵخه‌ڵه‌تاین و فریومان خوارد!
*****

دوا نه‌وه‌ی كوردی ئاخێوه‌ر!
خوێنه‌ری خۆشه‌ویست دڵنیات ده‌كه‌مه‌وه‌، هاوشێوه‌ی به‌شه‌كانی تر، له‌ نووسینی ئه‌م پاژه‌ی یاداشته‌كانیشدا، گه‌ردێك ته‌پوتۆزی ئایدیۆلۆجی، حزبی و ناوچه‌گه‌ری به‌رچاوی نه‌گرتووم. به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، له‌ ئه‌زموونی نزیكه‌ی چاره‌گه‌ سه‌ده‌یه‌كی پێش ئێسته‌ی خۆم ده‌تهێنمه‌وه‌ ناو ئه‌مڕۆ، ئه‌زموونێك كه‌ له‌گه‌ڵی ژیام. ئه‌زموونێك، له‌و شاخ و ئه‌شكه‌وتانه‌ی ڕه‌نگی جلوبه‌رگی كوردییان گرتبوو، كه‌چی زایه‌ڵه‌ و ده‌نگدانه‌وه‌ی قسه‌ و گفتوگۆكانی ناوی، توركی بوو. ئه‌زموونێك ته‌نیا باشییه‌كه‌ی له‌وه‌دا بوو، زوو له‌ وه‌همی شاخ و شۆڕش ڕزگارم بوو و هاتمه‌وه‌ شار. ئاخر به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌، ئه‌گه‌ر وا نه‌بووایه‌ هه‌نووكه‌ ئه‌و بڕه‌ كوردییه‌ (كه‌مێك پاراو و خاوێنه‌!)یشم بیر نه‌ده‌ما، كه‌ ئێسته‌ ده‌یزانم و پێی ده‌نووسم.

ئه‌گه‌رچی له‌ شاریش ساڵانێك دانه‌بڕاین، به‌ڵام دووباره‌ تێوه‌گلانی ئه‌وان له‌ شه‌ڕێكی تری نه‌خوازراوی براكوژیدا، وایكرد ئه‌و وه‌همه‌ی (كوردستانێكی ئازاد و سه‌ربه‌خۆ و یه‌كگرتوو و دیموكرات) كه‌ له‌ لایان دروست كردبووین، به‌تاڵ بێته‌وه‌. نه‌ك هه‌ر ئه‌وه‌، ته‌نانه‌ت ساڵان چوون و هاتن، دواجار خه‌ونه‌كه‌یان له‌ كوردستانی سه‌ربه‌خۆ و یه‌كگرتوو، كرده‌ قایلبوون به‌ هاونیشتمانیی سێبه‌ری داگیركاری و به‌ ناوی خۆسه‌ری دیموكراتی (كه‌متر له‌ ئۆتۆنۆمیی لای خۆیشمان!)، هه‌نووكه‌ هه‌رچی سووكایه‌تییه‌ به‌ ده‌وڵه‌ت نه‌ته‌وه‌ و بیری سه‌ربه‌خۆیی ده‌یكه‌ن. 

تۆ كه‌ له‌ شاخ و شۆڕشدا زمانی دایكت له‌ په‌راوێزی زمانی داگیركه‌ره‌كه‌تدا بێت، نابێ گله‌یی له‌ گه‌نجێكی كوردی تازه‌ پیاكه‌وتووی ناو میترۆپۆله‌كانی توركیا بكه‌یت، كه‌ به‌ كوردی قسه‌ ناكات. ئه‌مه‌ له‌كاتێكدایه‌ كه‌ به‌ درێژایی نزیكه‌ی یه‌ك سه‌ده‌، ده‌سه‌ڵاتدارانی توركیا به‌ شێوه‌یه‌كی سیسته‌ماتیك، دایك و باوك و نه‌نك و باپیرانی ئه‌و گه‌نجه‌یان له‌ به‌كارهێنانی زمانی دایكیان بێبه‌ش كردووه‌. زه‌رووره‌تی فێربوون و زانینی نه‌ك هه‌ر زمانی دوژمن، به‌ڵكو هه‌ر زمانێك بۆ مرۆڤ شتێكه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ ناو شۆڕش و بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازیی نه‌ته‌وه‌ییتدا (كه‌ زمان و كولتوور كۆڵه‌گه‌یه‌كی سه‌ره‌كیه‌تی)، بێیت و زمانی دوژمن بكه‌یته‌ سه‌رمه‌شقی كار و خه‌بات،  بابه‌تێكی تریه‌ و جێی پرسیار و تێڕامانه‌. 

دوژمن زمانی دایكی لێ قه‌ده‌غه‌ كردوویت، فه‌رهه‌نگ و كه‌له‌پوورت ده‌سڕێته‌وه‌، مافی پۆشینی جلوبه‌رگی نه‌ته‌وه‌یی و ڕێوڕه‌سمه‌ نه‌ته‌وه‌یییه‌كانت پێ ڕه‌وا نابینێ، ته‌نانه‌ت مافی ئه‌وه‌یشی لێ زه‌وت كردوویت، كه‌ منداڵه‌كانت به‌ ناوی كوردییه‌وه‌ ناو بنێیت. ده‌ی باشه‌ حیكمه‌ت له‌ چیدایه‌ دێیت و زمانی دوژمن و داگیركه‌ر ده‌كه‌یته‌ ئامرازی پێوه‌ندیی شۆڕش؟   

به‌هه‌رحاڵ، ئێواره‌یه‌ك له‌گه‌ڵ براده‌رێكی كه‌مێك له‌ خۆم به‌ ته‌مه‌نتر (كه‌ له‌ ماڵباتێكی نه‌ته‌وه‌یی و وڵاتپاریزی باكوری كوردستانه‌) و دوو سێ گه‌نجی تری كوردی باكور (كاری ڕۆژنامه‌نووسی و میدیایییان ده‌كرد) كه‌ به‌ ماڵباته‌وه‌ له‌ ئیستانبوڵ گیرساونه‌ته‌وه‌، له‌  كافتریایه‌ك دانیشتبووین. له‌كاتێكدا ئه‌وان به‌ ئه‌سته‌م جارجاره‌ وشه‌یه‌كی كوردیان گۆ ده‌كرد و له‌و بڕه‌ كرمانجییه‌ی كه‌ من قسه‌م پێ ده‌كرد، حه‌په‌سا بوون، من جه‌رگم ژانی ده‌كرد و گریانم بۆ ئه‌و دوو سێ گه‌نجه‌ ده‌هات، كه‌ هاوڕێ به‌ ته‌مه‌نه‌كه‌ی ترمان بووبووه‌ وه‌رگێڕی نێوانمان. ئه‌وكاته‌یش كه‌ له‌ میانی گفتوگۆكانماندا ئه‌و هاوڕێیه‌ گوتی: " من دوا نه‌وه‌ی ناو ماڵباتی خۆمانم كه‌ به‌ كوردی قسه‌ ده‌كه‌م و زۆربه‌ی ماڵباته‌كانی تریش هه‌ر وان”، هێنده‌ی تر خه‌فه‌ت كرمێی كردم. 
*****

كوردی ڕووسوور، كوردی شكۆمه‌ند
به‌داخه‌وه‌ خه‌ڵكێكی باشووری كوردستان، به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی ته‌نیا بۆ گه‌شت و سه‌رگه‌رمكردن ده‌چنه‌ توركیا و ئامانجی هه‌وه‌سبازانه‌ی سه‌ردانه‌كه‌یان ئه‌وه‌ ده‌خوازێ، ته‌نیا ڕێیان بكه‌وێته‌ لای ئه‌و كه‌سانه‌ی كاری ناجۆر ده‌كه‌ن، ئیتر له‌ گه‌ڕانه‌وه‌یاندا و له‌ مه‌جلیسه‌كانیاندا هه‌ر ده‌میان ده‌كه‌نه‌وه‌، ده‌ڵێن " كاكه‌ كوردی ئیستانبوڵ هه‌مووی "گ…….!”. ئاخر هه‌ی بێ ئابڕوو، هه‌ی دۆخین شل، هه‌ی كه‌لله‌پووت، كه‌ چڵێسی ئاڵووش، سه‌ری گه‌شتی به‌تاڵكردنه‌وه‌ی شه‌هوه‌تت بۆ ئیستانبوڵ و ئه‌نتالیا و ئالانیا و كوێ و كوێی تری توركیا پێ هه‌ڵده‌گرێت، به‌ ته‌نیشت ئه‌و كورده‌ به‌لاڕێدا چووه‌ی تۆ باسی ده‌كه‌یت، ده‌یان تورك و عه‌ره‌ب و فارس و كێ و كێی پڕۆفیشناڵتر هه‌ن له‌و (گ……..!)یه‌دا و تۆ نایانبینیت و خۆت نه‌بان ده‌كه‌یت، له‌ سروشتی به‌دڕه‌وشتانه‌ی خۆته‌وه‌، چۆن حوكم به‌سه‌ر ته‌واوی كوردی به‌شمه‌ینه‌ت و سته‌مدیده‌ی باكوری كوردستان ده‌ده‌یت، كه‌ قه‌ده‌ری ژێرده‌سته‌یی و بێ وڵاتی، سیاسه‌تی شۆڤینی تورك و عه‌قڵی پاوانخوازیی حزبی كوردی، ناچار به‌ ده‌ربه‌ده‌ری كردوون؟

ڕاستییه‌ك له‌ ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تیی هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌یه‌كدا هه‌یه‌، كه‌ هه‌ندێك مرۆڤی خراپ و لاده‌ری تێدا هه‌ڵده‌كه‌وێ، ئیتر ئه‌وه‌ سروشتی هه‌موو كۆمه‌ڵگه‌ مرۆیییه‌كانه‌، بۆیه‌ ئاسایییه‌ له‌ناو كوردیشدا مرۆڤی ڕیزپه‌ڕ هه‌بن، به‌ڵام پێویسته‌ ئه‌و ڕاستییه‌ زه‌ڵاڵه‌ باش بزانین، كه‌ تاك و ته‌رای شاز و به‌لاڕێداچووی لێ بترازێ، ماڵباته‌ كورده‌كانی باكور، ئه‌وانه‌ی بێ ویستی خۆیان ڕه‌گیان له‌ سه‌ر خاك و زێدی خۆیان له‌ بێخه‌وه‌ هه‌ڵكه‌نرا و به‌ ناچاری كه‌وتنه‌ كووچه‌ و كۆڵانه‌كانی توركیا و به‌ پلان و به‌رنامه‌، له‌ شووناس و زمان و فه‌رهه‌نگ و كولتووری خۆیان داماڵدران، بێ شومار خه‌ڵكی خوێنده‌وار، ڕووناكبیر، هونه‌رمه‌ند، میدیاكار، پزیشك و ئه‌ندازیار، پارێزه‌ر و مافپه‌روه‌ر، مامۆستا و ئه‌كادیمی، سیاسه‌تكار، خاوه‌نكاریان تێدا هه‌ڵكه‌وتووه‌. سه‌ره‌ڕای به‌ زۆر لێ زه‌وتكردنی مافی خواكرد و سروشتی و یاسایی خۆیان (كوردبوون به‌ هه‌موو مانا و ڕه‌هه‌نده‌كانییه‌وه‌)، كه‌چی وه‌ك ڕێوی گه‌ڕ، له‌ كونی خۆیان هه‌ڵنه‌گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌. به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ (ئه‌حمه‌د كایا) گوته‌نی " له‌ شارێكی وه‌ك ئیستانبوڵی شه‌ڕه‌فسزدا كه‌ شه‌وانه‌ مرۆڤه‌كانی ده‌فرۆشێ!”، هه‌زاران كوردی به‌ ڕوومه‌ت و سه‌ربه‌رز ده‌بینیت كه‌ به‌ عیزه‌ت و شكۆوه‌ ده‌ژین، ئیتر خوای ده‌كرد شاگردی كافتریایه‌ك، یان ده‌ستگێڕی شه‌قام و گۆڕه‌پانه‌ گشتییه‌كان، یان كارگوزاریی شاره‌وانی، یا شكۆمه‌ندانه‌، هه‌ر كارێكی تر ده‌كه‌ن.
*****

كوردایه‌تیی هۆتێل، نه‌ورۆزی توركی!
نه‌ورۆزه‌ و داوه‌تنامه‌یه‌كمان له‌ وه‌قفی كوردی (ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌ نه‌بم، ساڵی ٢٠٠٠ مۆڵه‌تی فه‌رمی كاركردنی وه‌رگرتووه‌) پێ ده‌گات، بۆ ئه‌وه‌ی به‌شداریی ئاهه‌نگی جه‌ژنی نه‌ورۆزی نه‌ته‌وه‌یی و سه‌ری ساڵی نوێی كوردی (٢٧١٧) بكه‌ین. ئاهه‌نگه‌كه‌ له‌ نهۆمی پێنجه‌می هۆتێلێك ڕێك له‌ به‌رانبه‌ر گۆڕه‌پانی ته‌قسیم به‌ڕێوه‌ ده‌چێت. من و (حه‌میه‌ت خان)ی هاوكارم، به‌ نوێنه‌رایه‌تیی ده‌زگاكه‌مان (باس)، به‌شداریمان تێیدا كرد. 

ده‌چین و له‌ به‌شی پێشوازیی هۆتێله‌كه‌، بۆ ناو ئه‌سانسۆره‌كه‌ ڕێنوێنیمان ده‌كه‌ن. له‌ نهۆمی پێنجه‌م ده‌رگه‌ی ئه‌سانسۆره‌كه‌ ده‌بێته‌وه‌، دوو پیاوی به‌ ته‌مه‌ن، به‌ قات و بۆینباخه‌وه‌، له‌گه‌ڵ ژنێك كه‌ جلێكی مۆده‌ی ته‌سكی له‌به‌ردایه‌، به‌ كوردییه‌كی شڕ و شه‌ق، به‌خێرهاتنمان ده‌كه‌ن و بۆ ناو هۆڵی ئاهه‌نگه‌كه‌ ڕێنیشانده‌ریمان ده‌كه‌ن. هۆڵه‌كه‌ نه‌ زۆر گه‌وره‌یه‌ و نه‌ زۆریش بچووك، هه‌ر مێزه‌ و چه‌ند كورسییه‌ك له‌گه‌ڵیدا بۆ میوانه‌كان دانراون. من و هاوڕێكه‌م له‌گه‌ڵ براده‌رانی هاك پار (حزبێكی كوردییه‌ و مانگێك پێش ئه‌وه‌، شه‌وێك له‌ ڕێوڕه‌سمی ساڵیادی دامه‌زراندنیاندا به‌شداریمان كرد، له‌ سه‌رۆكییه‌وه‌ بگره‌ تا ئه‌ندامه‌كانی، تا ده‌گاته‌ پێشكه‌شكاری ئاهه‌نگه‌كه‌ - به‌خێرهاتنی لێ ده‌ربچێ - وه‌كوتر ئه‌و شه‌وه‌ له‌ توركی زیاتر، هیچ كه‌سیان به‌ كوردی شه‌كرێكیان نه‌شكاند!) له‌سه‌ر مێزیك داده‌نیشین. مێزه‌كانی تریش هه‌ریه‌كه‌ و خێزانێكی له‌ ده‌ور كۆ بووه‌ته‌وه‌، هه‌موویان به‌ جلوبه‌رگی یونیفۆڕمه‌وه‌ هاتوون، باوك و دایك و منداڵه‌كان، نوێنه‌ری حزبه‌كان، به‌وانه‌یش كه‌ له‌ ناو وه‌قفدان!
وه‌ك له‌ ئاهه‌نگی ساڵیادی دامه‌زراندنی هاكپاردا، تاك و ته‌را كوڕ و كچی گه‌نج ده‌بینران و واتده‌زانی حزبی به‌ساڵاچووانه‌، ئاهه‌نگی ئه‌و شه‌وه‌ی سه‌ری ساڵی كوردیی وه‌قفی كوردیش، له‌ویان گه‌نجانه‌تر نه‌بوو. دواتر و به‌ تێپه‌ڕینی كات زانیم و تێگه‌یشتم، ئه‌و حزبانه‌ی تری كوردی كه‌ بڕیاریان داوه‌ له‌ هۆتێله‌ داخراوه‌كاندا ململانێی په‌كه‌كه‌ بكه‌ن، وه‌ك ئه‌وه‌ی كاری به‌ڵێنده‌رایه‌تیی بێت، هه‌ر كۆنگره‌یه‌ك و له‌ ناو خۆیاندا ئاڵوگۆڕی سه‌رۆكایه‌تی و سكرتارییه‌ت و سه‌ركردایه‌تیی حزبه‌كانیان ده‌كه‌ن. حزبگه‌لێك كه‌ منداڵه‌كانی سه‌ركرده‌كانی خۆیشیان تێیدا ئه‌ندام نین. وه‌قفی پیر و حزبی پیر و كۆمه‌ڵه‌ی پیر و هه‌موو شت پیر و كلاسیكییانه‌!

خه‌ریكه‌ ئاهه‌نگه‌كه‌ ده‌ست پێ ده‌كات، ئه‌و ژنه‌ی له‌ به‌رده‌م ئه‌سانسۆره‌كه‌ له‌گه‌ڵ دوو پیاوه‌كه‌ پێشوازی لێ كردین، ئاهه‌نگه‌كه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌بات (ئای له‌وه‌، خۆ هه‌ر هه‌مان ئه‌و ژنه‌یه‌، كه‌ ساڵیادی دامه‌زراندنی هاكپاری به‌ڕێوه‌ ده‌برد!)، به‌ ڕسته‌یه‌كی نیوه‌ناچڵی كوردی به‌خێرهاتن و پیرۆزبایی له‌ میوانان ده‌كات، سه‌رۆكی وه‌قف وتاره‌كه‌ی به‌ توركی پێشكه‌ش ده‌كات و پێش ئه‌وه‌ داوای لێبوردن ده‌كات كه‌ میوانان كوردی نازانن، بۆیه‌ ناچاره‌ وتاره‌كه‌ی به‌ توركی بخوێنێته‌وه‌. من زۆر له‌ توركی حاڵی نابم، به‌ڵام ئاماده‌بووان ده‌بینم ناوه‌ناوه‌ بۆ ڕسته‌یه‌كی توركی، وابزانم ناوی كوردی تێدا دێت، چه‌پڵه‌ڕێزان ده‌كه‌ن. وتاره‌كه‌ ته‌واو ده‌بێت و ده‌ست به‌ گۆرانی و هه‌ڵپه‌ڕكێ ده‌كرێ، ماڵی هونه‌رمه‌نده‌كه‌ ئاوا بێت كه‌ جلێكی كوردیی جوانی له‌به‌ردا بوو و گۆرانیی زۆر به‌ چێژی كوردیشی ده‌چڕی. هه‌ر به‌ رژدی هونه‌رمه‌ندێكی لێهاتوو بوو، خاوه‌ن ده‌نگێكی زوڵاڵ، ئه‌دایه‌كی جوان و كرمانجیێكی شیرین بوو. ناوه‌ناوه‌ش كه‌ نۆره‌ی په‌یامی پیرۆزبایییه‌كان ده‌هات، خاتوونی پێشكه‌شكار په‌یامه‌ توركییه‌كانی حزب و كه‌سایه‌تییه‌كانی كوردی، له‌ جه‌ژنی نه‌ته‌وه‌یی كورداندا به‌ توركییه‌كی ڕه‌وان ده‌خوێنده‌وه‌.

خه‌ریك بوو شه‌ق ببه‌م، سه‌رمم برده‌ بناگوێی هاوڕێكه‌م و گوتم: ئه‌و كۆمیدیایه‌ چییه‌؟ ئه‌ویش به‌ جۆرێك له‌ جۆره‌كان پاساوی بۆیان هێنایه‌وه‌. ئا بیرم چوو، زۆر نه‌بوو ئاهه‌نگه‌كه‌ ده‌ستی پێ كردبوو، دیار بوو هاوڕێكه‌م پێی گوتبوون میوانێكمان له‌ هه‌ولێره‌وه‌ هاتووه‌، پێشكه‌شكاره‌كه‌ش به‌ كوردییه‌ شڕ و شه‌قه‌كه‌ی به‌خێرهاتنی كردم. ده‌رفه‌ته‌، گۆرانیبێژه‌كه‌ پشوویه‌ك ده‌دات، به‌ یارمه‌تی هاوڕێكه‌م، ڕووخسه‌تێك له‌ سه‌رپه‌رشتیارانی ئاهه‌نگه‌كه‌ وه‌رده‌گرم و مایكه‌كه‌م ده‌ده‌نێ. هاوڕێكه‌م ده‌زانێ فه‌رته‌نه‌یه‌ك ده‌نێمه‌وه‌، به‌ڵام تازه‌ چوو. 

ده‌چم و ته‌وقه‌یه‌كی گه‌رم له‌گه‌ڵ هونه‌رمه‌نده‌كه‌ ده‌كه‌م، باوه‌شێكی گه‌رم به‌ یه‌كدا ده‌كه‌ین، سه‌رسامی خۆم به‌ هونه‌ره‌ جوانه‌كه‌ی ده‌رده‌بڕم و ده‌ستخۆشی لێ ده‌كه‌م. ڕوو ده‌كه‌مه‌ ئاماده‌بووان، به‌ كرمانجی پیرۆزبایییان لێ ده‌كه‌م و سه‌ری قسان داده‌نێم. ڕه‌خنه‌ی ئه‌وه‌یان لێ ده‌گرم كه‌ خه‌وشێكی گه‌وره‌یه‌ بۆنه‌یه‌كی نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانیی وا مه‌زن و مێژوویی، به‌ كوردی یاد ناكرێته‌وه‌، له‌وه‌ش وێرانتر، كۆمه‌ڵه‌ و حزبگه‌لێك سه‌ركرده‌كانی كوردییه‌كه‌یان دووكه‌ڵ بكات و منداڵه‌كانیشیان هڕی له‌ بڕی ده‌رنه‌كه‌ن. ڕه‌خنه‌ی ئه‌وه‌یان لێ ده‌گرم، به‌وه‌ی مادام مۆڵه‌تی فه‌رمیی كاركردنیان هه‌یه‌، خه‌وش و كێماسییه‌، ئاهه‌نگه‌كه‌ له‌ هۆڵێكی به‌رته‌نگ ده‌كه‌ن و نه‌یانبردووه‌ته‌ پاڕك، یان گۆره‌پانێكی گشتی..

له‌ناو قسه‌كردندام، بیرم ده‌كه‌وێته‌وه‌ وه‌ك چۆن باشووری كوردستان له‌ دووكانی سیاسیی به‌ناو حزبی، كه‌م نییه‌ كه‌ بوونه‌ته‌ مشه‌خۆر به‌سه‌ر ژیانی خه‌ڵك و حكوومه‌ت. هاوكات ڕۆژئاوای كوردستانیش له‌ حزبی هۆڵ و هوتێله‌كان ده‌وڵه‌مه‌نده‌، ئه‌و حزبانه‌ی به‌ درێژایی شه‌ڕ و شۆڕی سووریا و ڕۆژئاوای كوردستان، سه‌ركرده‌كانیان له‌ هۆتێله‌ پێنج ئه‌ستێره‌یییه‌كانی هه‌ولێر و ئیستانبوڵ دانیشتوون و منگه‌ منگ ده‌كه‌ن و كوردایه‌تیش به‌ به‌رانبه‌ره‌كانیان ده‌فرۆشنه‌وه‌، ئه‌وه‌تا لێره‌ش به‌سه‌ر كۆمیدیای ئه‌فه‌ندییه‌كانی كوردایه‌تیی ناو هۆتێله‌كاندا ده‌كه‌وین. ئه‌م بیرهاتنه‌وه‌یه‌ دێنمه‌ قسه‌ و ده‌ڵێم: به‌داخه‌وه‌ كه‌ ئێوه‌ نه‌تانتوانیوه‌ منداڵه‌كانتان فێری كوردی بكه‌ن، چۆن ده‌توانن نوێنه‌رایه‌تیی خه‌ڵك بكه‌ن؟ ئێوه‌ كه‌ بوونه‌ته‌ حزب و كۆمه‌ڵه‌ی هۆتێله‌كان، چۆن به‌م دۆخی ئه‌فه‌ندیایه‌تییه‌ ڕكابه‌ری په‌كه‌كه‌ و جه‌ماوه‌ره‌كه‌یتان پێ ده‌كرێ و به‌ نیازن چۆن به‌ڕه‌ی خه‌بات و شۆڕش، له‌ژێر پێی ئه‌و حزبه‌ ده‌ربێنن؟

هه‌ندێ قسه‌ی تر و نیگه‌رانیی له‌ ڕووخساری هاوڕێكه‌مدا ده‌خوێنمه‌وه‌ و به‌ تیله‌ی چاو داوام لێ ده‌كات لێی ببڕمه‌وه‌. وه‌كوتر له‌ سه‌ر و سیمای یه‌ك دووانێكی سه‌رپه‌رشتیارانی ئاهه‌نگه‌كه‌ و ئه‌ڕبابی حزب و وه‌قفی كوردی كه‌ كوردییه‌كه‌یان قیچه‌ك باشه‌، بێتاقه‌تی و جۆرێك له‌ ناڕه‌زایه‌تیی ده‌خوێنمه‌وه‌، بۆیه‌ كۆتای پێ دێنم و ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ سه‌ر مێزه‌كه‌ و داده‌نیشم. 

هاوڕێكه‌م ده‌ڵێ نه‌ده‌بوو وا بڵێیت، تۆ میوانیت. منیش ده‌ڵێم: حزبی هۆڵ و هوتێله‌كان له‌ هه‌ر كوێ بن، ده‌بێ ئاوا ته‌ریقیان بكه‌یته‌وه‌ و پێیان بڵێیت: به‌و پیری ئاخیر شه‌ڕه‌تانه‌وه‌ كه‌ هێشتا نه‌تانتوانیوه‌ منداڵه‌كانتان فێری كوردی بكه‌ن، ئه‌رێ ئه‌وه‌ چ فۆڕمێكی كوردایه‌تییه‌ به‌ خه‌ڵكی ده‌فرۆشنه‌وه‌؟

باش نییه‌ مرۆڤ هێنده‌ش بێ نمه‌ك بێت، ئاخر له‌ هه‌ردوو بۆنه‌كه‌دا سه‌رپه‌رشتیاران له‌ ڕازاندنه‌وه‌ی مێزه‌كان به‌ خواردن و خواردنه‌وه‌، به‌تایبه‌تی مه‌ی و مه‌زه‌، ده‌ستكراوه‌ و سه‌خی ته‌بیعه‌ت بوون و هیچ درێغیان نه‌كردبوو. ئیتر ئه‌وكات و ئێسته‌ش نه‌مزانی و نازانم پاره‌ و تێچووی ئه‌م ئاهه‌نگانه‌ كێ دابینی كردوون. ئایا بودجه‌یان له‌ حكوومه‌تی توركیا هه‌یه‌، یان وه‌ك دووكانه‌ سیاسییه‌كانی باشووری كوردستان و حزبی هۆتێله‌كانی ڕۆژئاوای كوردستان، ئه‌وانیش له‌ به‌یتولمالی باشووری كوردستان، پشكی سه‌ده‌قه‌ و زه‌كاتیان به‌رده‌كه‌وێ؟

AM:10:13:30/05/2018




ئه‌م بابه‌ته 327 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌