لە ساڵوەگەڕی ڕیفراندۆمدا..پارتیبوون شەرم نییە، بەڵام!

نووری بێخاڵی

شەرمكردن لە پارتیبوون، یان ئەوەی شەرمت بەوە بێت پارتیت، شتێكە و پارتیبوونی بارگاوی بە هەڵوێستی ڕەخنەگرانە لەسەر خەوش و كەموكوڕییەكانی پارتیش، شتێكی ترە. بە مانایەكی تر، پارتیبوون بە ئاگایی و هۆشیارییەوە، لە پارتیبوونێكی دەروێشی و كوێرانە زۆر جیاوازە، كە ئەمەی یەكەمیان خزمەتی زیاتر بە پارتی دەكات.

خەڵكێك هەن خۆیان لەو بەرەیەدا دەبینن كە  شەرمیان بە پارتیبوونی خۆیان نییە، بەڵام پارتیشیان بەلاوە پیرۆز نییە. چونكە لەناو ڕكابەرەكانی پارتیدا (كە بە داخەوە ساڵانێكە هەموویان لە ڕكابەری سیاسی دەرچوونە و دوژمنایەتیی پارتی دەكەن!)، ئەلتەرناتیڤێكی تری لە پارتی شیاو و ڕاستگۆتر نابینن، بەتایبەتی لەسەر ئاستی گوتاری نەتەوەیی و نیشتمانی، هاوكاتیش پارتی بە پیرۆز و بێگەرد و بێبەری لە هەڵە و كێماسی نایبینن و پێیان وانییە پارتی فریشتەیەك بێت و لە ئاسمانەوە دابەزیبێت.

ئەمە پارادۆكس و دژەكاری نییە، بەڵكو ئاگایییە بە جیاكردنەوەی هێڵەكان، بەو پێیەی لە دیدی ئەو تایپە لە پارتییەكان، پارتی نە هێڵێكی تەواو ڕەش، نە سەرتاپاش سپییە، بەڵكو پارتییەك هەیە خۆڵەمێشی كە نەیارەكانی لەناو هەردوو هێڵدا نادیدەی دەگرن، تەنانەت هەندێك جار، لەناو پارتی خۆیشیدا، ئەو پارتییە خۆڵەمێشییانە قوربانین (پارتی خۆڵەمێشی، با حزبەكەیشی گەمەی سیاسی بكات، بەڵام ئەو قەت ناتوانێ عێراقچی بێت و بەم دوعایەی حزب بڵێت ئامین، با لەسەر ئەو هەڵوێستەیشی پەراوێز بخرێت، یان هەڕەشەی نانبڕینیشی لێ بكرێت!). لەو ناوەدا دەكرێ شتێك لە (هابرماس) بخوازین، ئەوەی كە بە مانایەك لە ماناكان دەڵێ، ”دەكرێ لەگەڵ دەسەڵاتدا و لە دژی دەسەڵات بیر بكەینەوە". بەو مانایەی ئەو تایپە لە پارتییەكان ئەوانەن كە پارتیبوونیان بە دژایەتیكردنیەوە (دژ بە مانای جیاوازی، نەك دوژمنایەتی) قبووڵە. واتە لە هەناوی پارتیدا و بە خزمەتی گشتی و پارتی خۆی، كار لەسەر ڕەخنەگرتنی رژد لەسەر خەوش و كەموكورتییەكانی گوتار و هەڵوێستەكانی پارتی دەكەن.

لەلایەكی ترەوە، زۆرجار لێرە و لەوێ ئەوە دەبیستین كە خەڵكێك هەن دەڵێن، ئێمە لەبەر (بارزانی) پارتین، دیارە فۆڕمی ئەم پارتیبوونە ڕەهەندی مۆڕاڵی و ئاكاریی هەیە، تەنانەت جۆرێكە لە پارتیبوونی بێ خڵتە و خۆڵیش. بەو پێیەی ئەو خەڵكە لە ڕوانگەی ڕەوشتی كوردانە و ئاكاری كوردستانییانەی (بارزانی)یەوە پارتییان قبووڵە. مەبەست لە ڕەوشت و ئاكار لێرەدا، مانا و ڕەهەندە سیاسییەكەیانە. واتە ڕەوشت و ئاكاری پابەندبوونی بێ چەندوچوونی (بارزانی) بە خەون و ئامانجی كوردبوون، بە سەربەخۆیی و سەروەری، بە ئامانجێك كە زیاتر لە 100 ساڵە كورد لەپێناویدا قوربانی دەدات، كە دواجار لە سەركێشیكردنی پرۆسەی ڕیفراندۆمدا چڕ دەبێتەوە و دەگاتە چڵەپۆپەی خۆی.

كاتێك (بارزانی) دێت و بە غرووری كوردبوون و پێداگیری و سووربوونی خۆی، ڕووبەڕووی ئەم هەموو فشار و هەڕەشە كوردستانی، عێراقی، هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییانە دەبێتەوە و كۆمەڵگەی كوردستانی بە كۆی پێكهاتەكانیەوە دەخاتە سەر كەڵكەڵە و خەباتی خاوەندارێتیكردن لە سەروەری و سەربەخۆیی خۆی، بەم هەنگاو و هەڵوێست و گوتارەی، سنوور و چوارچێوەی تەسكی حزبایەتی و ئایدیۆلۆجی و وردە ئینتیما، بۆ ئینتیمایەكی باڵاتر تێدەپەڕێنێت كە ئینتمای نەتەوەیی و نیشتمانییە. بەمەش نوێنەرایەتیی ئیرادەی گشتی دەكات و زۆرینەی كۆمەڵگە شوێن هەنگاو و هەڵوێستەكەی دەكەون. بۆیە نابێ پارتی پێی وابێت ڕێژەی (93%)ی دەنگی (بەڵێ) بۆ سەربەخۆیی، بە تەنیا موڵكی پارتی و پارتییەكانە، بەڵكو لەناو ئەو ڕێژەیەدا بەشێكی دیاریش دەنگ و ڕەنگ و هەڵوێستی خەڵكێكن كە نەك هەر پارتی نین، بەڵكو ڕەنگە تێیاندا هەبێت دژە پارتیش بن. 

كەواتە ئەوە پارتی نییە ئەم هەموو جیاوازییە لەژێر سایە و ساپیتەی گوتاری سەروەریخوازی كۆ دەكاتەوە، بەڵكو ئەوە (بارزانی)یە دەبێتە ئەو چەترە نیشتمانی و سەربەخۆخوازییە و دەبێتە ویژدانی زیندووی كۆمەڵگەیەك كە 100 ساڵە لە مافە ڕەواكانی بێبەش دەكرێت.

لەم گۆشەنیگایەوە، دەكرێ پارتییە خۆڵەمێشییەكان بەم دوو تایپەی باسمان كردن بیانناسینەوە (ئەوانەی ئەلتەرناتیڤێكی شیاوتر لە پارتی لە گۆڕەپانی سیاسیی كوردستان نادۆزنەوە، لەگەڵ ئەوانەیش كە بەهۆی هەڵوێستە ڕاشكاو و گوتارە بێ پێچ و پەنا نەتەوەیی و نیشتمانییەكەی بارزانی، ئەم حزبەیان قبووڵە). 

پارتییە خۆڵەمێشییەكان ئەوانەن كە پارتین و وەك چاوی تیژی هەڵۆ، خەوش و كەموكوڕی و بێدادییەكانی ئۆرگان و بەرپرس و سەركردەكانی پارتی دەبینن، كە ڕەنگدانەوەی نەرێنییان بەسەر ژیانی دەسەڵاتدارێتی و حوكمڕانیكردنیشەوە هەبووە و هەیە، بەڵام لە بەرانبەر ئەوەشدا (بارزانی) دەبینن كە لە قۆناغێكی هەستیاری مێژووییدا و لە سای هەلومەرجێكی ئاڵۆزی سیاسی و ئابووریدا، هەروەها لەناو گێژاو و تەڵەزگەیەكی ترسناكی هەڕەشە و پیلانگێڕیی ناوخۆیی، عێراقی و هەرێمایەتی، هەروەها لەناو گێژەنی دڕدۆنگی و دووڕوویی نێودەوڵەتیدا، سەركێشیی گوتاری نەتەوەیی و كوردستانی دەكات و بە ئاگایییەوە دەزانێ كە ئیتر سەردەمی چاوەڕوانی و چاولەدەستی بەسەر چوو. ئیتر خۆدزینەوە لە شوناسی نەتەوەیی و نیشتمانی كوردستانی لەپێناو موژدەی درۆینەی شوناسێكی ساختەی عێراقچێتیدا، كە باوەڕی بە پێكەوەژیانی ئاشتییانە و هاوبەشیی ڕاستەقینە و سازانی سیاسی و هاوسەنگی نییە، باوی نەماوە. ئیتر خۆهەڵواسین بە وادە و بەڵێنی سیاسی و درۆكانی دۆستایەتی و هاوپەیمانێتی وڵاتانی بڕیاربەدەست، دادی كورد و ئامانجە نەتەوەیی و نیشتمانییەكانی نادا.

پارتییە خۆڵەمێشییەكان، پارتیی جنێوبازی سەر فەیسبووك، لیبۆكی چەلەحانێ و چەنەبازیی سەر تەلەڤزیۆن، ئەكتەری سێركی خۆنمایشكردنی ناو مەجلیسی مەرایی و ماستاوچێتیی بەرپرسەكانی پارتی، كۆڵەواری دەستوپێ سپیی ناو مێگەلی لایەنگری فڵان و فیسار سەركردەی پارتی نین. لەوەش گرنگتر، پارتیی خۆڵەمێشی، پارتیی ئیمتیازاتی حزبی و حكوومی نین، وەك چۆن هاوشێوەی زۆرینەی هەرە زۆری منداڵی نازاندەی بەرپرسە باڵا حزبی و حكوومییەكانی پارتی نین، كە بە سەروەت و سامانی پارتی، بە پۆز و تەناشلێدانی ناو ئۆتۆمبێلی دوا مۆدێل لە شەقامە گشتییەكاندا، بە ڕەفتارە هەرزەیییەكانیان، ڕۆژ دوای ڕۆژ پارتی لەپێش چاوی خەڵك ناشیرین دەكەن. 

ئەو  منداڵە نازاندانەی بەرپرسانی پارتی كە نیوەی ژیانیان لەسەر حیسابی پارتی لە گەشت و گەڕان و كەیف و سەفای وڵاتانە و خوێندنیشیان لەسەر كورسیی زانكۆ جیهانییەكانە، كەچی نەك هەر لە بۆنەكانی پارتی و بانگەشەكانی هەڵبژاردندا، تەنانەت لە بۆنە نەتەوەیییەكانیشدا نابینرێن، مەگەر تەنیا لە كافێ شەوانەیییەكانی ئیمپایەر و گوندی ئەمەریكی و ئینگلیزی و شاری خەونەكان، لەو هۆتێلانەی هەنووكە شەوان دیسكۆ و سەمای عەرەبییان تێدا دەكرێ، لە كوێ و كوێتری سەیردا بەدوایاندا بگەڕێیت!

پارتییە خۆڵەمێشییەكان ئەوانەن كە دەزانن (شێخ عەبدولسەلام بارزانی) بۆچی و لەپێناو چیدا لەسێدارە درا و لە مووسڵ گۆڕ غەریب كرا. ئەوانەن كە تێدەگەن لەبەرچی (شێخ ئەحمەدی بارزان) تاپۆی ڕەشی ناوچەكەی لەلایەن حاكمی سیاسیی ئینگلیز ڕەت دەكاتەوە. ئەوانەن كە لە بەها و سەنگ و قورسایی (مەلا مستەفای بارزانی) لەناو بزووتنەوەی ئازادی و ڕزگاریخوازی كوردستاندا، هەروەها لە كۆدی گوتە مێژوویییەكەی "كورد سەپانی باوكی كەس نییە" دەگەن. ئەوانەن كە فرچكیان بە سەرەوەریخوازیی گرتووە و بە ئاگاییشەوە دەبنە (ڕیفراندۆمچی)، ئەوانەن كە بە هۆشیارییەوە درك بەو غروورە دەكەن كە لە ڕۆحی (مەسعوود بارزانی)دایە و دەزانن بۆچی كراوە و دەكرێتە ئامانجی هەڕەشە و پیلانگێڕیی ناوخۆیی و عێراقی و هەرێمایەتی و دووڕوویی نێودەوڵەتی.

ساڵانێك پێش ئێستە و دوای تەواوبوون لە تۆماركردنی دیدارێكی تەلەڤزیۆنی لەگەڵ نووسەر و ڕووناكبیری عێراقی (حەسەن عەلەوی)، بە دەم قاوەخواردنەوەوە، گفتوگۆیەكی زۆرمان لەسەر پڕۆژەی كتێبە نوێیەكەی عەلەوی كرد كە بە قسەی خۆی ناوی ناوە (دەوڵەتی كوردستان و سەت ساڵ چاوەڕوانی) و دەبوو من كاری تایپی بۆ بكەم. 

عەلەوی باسی لەوە كرد كە لە كتێبەكەیدا كاری لەسەر چەمكێكی كۆمەڵناسی كردووە، تەنانەت دەیگوت ئەم شرۆڤە و لێكدانەوە نوێیە بۆ ڕەهەندەكانی ئەم چەمكە، بەرهەمی بیركردنەوە و داهێنانی خۆمە و یەكەمجارە لە پێوەست بە بابەتی سۆسیۆ - سیاسی، بەم تێڕوانینە و لەم دیدگەیەوە قسەی لەبارەوە دەكرێت، ئەویش چەمكی (شێتی)یە. 
دیارە شێت بە مانا سواوە كۆمەڵایەتییەكەی نا، بەڵكو بە مانا و ڕەهەندە فەلسەفی و سۆسیۆ- سیاسییەكەی. ئەو شێتییەی ڕەگێكی لە بلیمەتیدایە و ڕەگەكانی تریشی لە خۆشویستنی ژیان و مرۆڤ و جوانی و ئازادی و سەروەریدان.

عەلەوی گوتی لە هەر 100 ساڵێكدا، ئیتر زیاتر یان كەمتر، لەناو بارودۆخ و لە سای هەلومەرجێكی دیاریكراودا، لەناو گەلاندا (شێت)ێك دەردەكەوێت، شێتێك كە دەبێتە سەرمەشق و هەڵگری مەشخەڵ و نوێنەری چارەنووس و دواڕۆژی گەلەكەی، ئەگەر ئەو گەلە بەها و سەنگی ئەو (شێت)ـەیان نەزانن و قەدر و قورسایییەكەی لەبەرچاو نەگرن، ئەوا ڕۆژگارێك دێت پەنجەی پەشیمانیی خۆیان دەگەزن. (مەسعوود بارزانی) شێتیی ئەم سەدەیەیەی كوردە، ڕەنگە دوا (شێت)ی كوردیش بێت. شێتێك كە خەونی سەربەخۆیی كورد و سەروەریی كوردستان لە كەلەی داوە. شێتێك ڕیسك دەكات بۆ ئەوەی مانا و بەهایەك بە شوناسی كوردبوون و كوردستان بداتەوە. بۆیە هیوادارم كورد قەدری ئەم (شێت)ـەی خۆیان بزانن، دەنا دواجار پەشیمان دەبنەوە، ئەوكاتەش پەشیمانی دادیان نادات.

دەی، پارتییە خۆڵەمێشییەكان ئەوانەن كە بەها و سەنگ، قەدر و قورسایی ئەم (شێت)ـەی خۆیان دەزانن و دوای ڕیفراندۆمیش، دەستبەرداری سەربەخۆیی و سەروەری نابن و لەگەڵیدا دەچنە هەموو جەنگە قورسەكانەوە. چونكە زۆر باش لە كۆد و نهێنیی نامەكەی (سیاتڵ) بۆ (فڕانكلین) گەیشتوون، بەتایبەتی كاتێ دەنووسێت: "ئەو زوڵاڵەی بە جۆبار و ڕووبارەكاندا دەڕوا، تەنیا ئاو نییە، بەڵكو خوێنی پشتاوپشتی ئێمەیە. ئێوە دەبێ منداڵەكانتان فێر بكەن كە زەویی بن پێیان، خۆڵەمێشی باوك و باپیرانمانە". 

لەگەڵ ئەمەشدا، پارتییە خۆڵەمێشییەكان چاو لە بچووكترین خواری و خێچی، چەوتی و چەوێڵی، بۆشایی و بێدادیی پارتی و ئۆرگان و بەرپرسەكانیشی ناپۆشن. چونكە بۆ ئەوان (شێت)ـەكە و خەون و خولیا مرۆیی و نەتەوەیی و نیشتمانییەكانی گرنگە، نەك بزەیەكی درۆزنانەی بەرپرسێكی حزبی و حكوومی پارتی، كە بۆ ئەوە بە ڕووی مرۆڤدا دەیكەن، تا مەرایی و ماستاو و مامەحەمەییان بۆ بكەیت، چییە بۆ ئیشێك، پلە و پۆستێك سەپۆرتت دەكەن، یان نا!
پارتیی خۆڵەمێشی، شەرمیان بە پارتیبوون نییە، بەڵكو شەرم لەوە دەكەن كە لەشكرێك پارتی هەلپەرست دەبینن، پارتی دەكەنە پرد و بەسەر پشتیدا دەپەڕنەوە.

پارتی خۆڵەمێشی، ئەگەر پابەندی ڕێكخراوەیی و حزبیشیان نەبێت، ئەگەر تەبیعەتی خۆڕەپێشكردنی ناو مەجلیسەكانی مەراییشیان نەبێت، بەڵام ڕۆحی جەنگاوەریی (شێت)ـەكەیان، ورە و غرووری نەتەوەیی و نیشتمانیی (شێت)ـەكەیان هەیە. بەجۆرێك ئەگەر گەلەكۆمە و پیلانگێڕی و شكست لە شوێنكاتێكدا دەوریشیان بدەن، بەڵام بۆ هەمیشە دەستبەرداری سەربەخۆیی و سەروەری نابن و هەر بە ڕۆحی (سیاتڵ) و بە غرووری كوردبوونی (بارزانی)یەوە، ڕیفراندۆمچی بوون و دەبن!
    
  


AM:10:52:30/09/2018




ئه‌م بابه‌ته 208 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌