له‌باره‌ی (بازاڕ)ه‌وه‌

په‌یڕه‌و ئه‌نوه‌ر 

بازاڕ چییه‌؟ بازاڕ چ مانا و پانتایییه‌كی بۆ كۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌ هه‌یه‌! كێ بازاڕی دنیای ئێمه‌ ده‌جووڵێنێت و به‌ڕێوه‌ ده‌بات و دایده‌ڕێژێته‌وه‌؟ بۆچوونێك هه‌یه‌ پێی وایه‌ بازاڕ زانكۆیه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تییه‌. زانكۆ به‌و مانایه‌ی كه‌ بازاڕ وه‌ك دامه‌زراوه‌یه‌كی ناڕێكخراو مه‌عریفه‌ی ئابووری به‌رهه‌م دێنێت، قازانج دروست ده‌كات، زیان ده‌به‌خشێته‌وه‌. كۆمه‌ڵایه‌تی به‌و مانایه‌ی بازاڕ ڕووبه‌رێكه‌ بوونه‌وه‌رێكی كۆمه‌ڵایه‌تی (مرۆڤ/كڕیار و فرۆشیار) به‌ڕێوه‌ی ده‌بات.

پرسیارێكی گه‌وره‌ بۆ ئێمه‌ بریتییه‌ له‌ خوێندنه‌وه‌ی بازاڕ! ئێمه‌ چۆن له‌ بازاڕ گه‌یشتووین و چۆن بازاڕ ده‌خوێنینه‌وه‌. بازاڕ له‌ دنیای ئێمه‌دا بووه‌ته‌ زانكۆیه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی و مه‌عریفه‌ی ئابووری به‌رهه‌م دێنێت بۆ دنیای ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی خۆمان. بازاڕی ئێمه‌ ده‌یه‌وێت بازاڕكردن و ماركێتێنگ به‌رهه‌م بێنێت!

كێشه‌ی ئێمه‌ نه‌خوێندنه‌وه‌ی كولتووره‌ پێش بازاڕ، ته‌رجه‌مه‌نه‌كردنی سه‌رمایه‌ فه‌رهه‌نگی و كولتوورییه‌كانی ئێمه‌یه‌ بۆ ناو كایه‌ی بازاڕ و ئابووری و نمایشكردنی بۆ دنیا. ئێمه‌ كاڵا ته‌نیا بۆ خۆمان نمایش ده‌كه‌ین نه‌ك بۆ دنیای ده‌ره‌وه‌ی خۆمان.

دنیای كوردی/باشووری كوردستان هه‌ژاره‌ له‌ پرسی ماركێتینگ و خستنه‌بازاڕ و به‌بازاڕكردنی كاڵا، نزیككردنه‌وه‌ی كاڵا و كڕیار، ناساندنی كاڵا وه‌ك خۆی. له‌ دنیای ده‌ره‌وه‌دا به‌بازاڕكردن به‌شێكه‌ له‌ نه‌رمه‌هێز/ .Soft Power  له‌ڕێی نه‌رمه‌هێزه‌وه‌ كاڵا و به‌رهه‌می ئابووری (پیشه‌سازی و كشتوكاڵی) خۆی ده‌ناسێنێت، لۆبی بۆ دروست ده‌كات، له‌ڕێی هونه‌ر و دراما و سینه‌ما و گۆرانی و كلیپه‌وه‌ كڕیار بۆ خۆی ده‌دۆزێته‌وه‌.

ئه‌ڵمانیا ساڵانه‌ به‌ده‌یان  جۆری (بی ئێم ده‌بلیو و مارسێدس) ده‌خاته‌ بازاڕه‌وه‌ و له‌ڕێی هونه‌ره‌وه‌ بازاڕگه‌ری و ساغكردنه‌وه‌ی بۆ ده‌كات. توركیا له‌ڕێی دراماكانیه‌وه‌ هه‌موو به‌رهه‌م و دنیای ئابووری خۆی پیشانی دنیا ده‌دات و ده‌یخاته‌ بازاڕه‌وه‌. وڵاتانی باشووری خۆرهه‌ڵاتی ئاسیا به‌تایبه‌ت كۆریای باشوور له‌ڕێی ته‌رجه‌مه‌كردنی بازاڕ و كاڵا بۆ زمانی هونه‌ره‌وه‌ به‌رهه‌می نه‌ته‌وه‌یی خۆیان ساڵ دوای ساڵ به‌رز ده‌كه‌نه‌وه‌. بازاڕ بۆ ئه‌وان ناوه‌ندێكه‌ ته‌نیا داهات دروست ناكات، به‌ڵكو كولتووریش هه‌نارده‌ ده‌كات و خۆی به‌ دنیا ده‌ناسێنێت.

ئێمه‌ به‌ هه‌نگوین و به‌روبوومی خۆماڵی ده‌وڵه‌مه‌ندین! به‌ڵام ناتوانین به‌زمانی بازاڕ و به‌ مۆدێلی بازاڕ كڕیار دروست بكه‌ین، ناتوانین جیۆگرافیای كوردی و بازاڕی كوردی تێپه‌ڕێنین. پێچه‌وانه‌كه‌ی ڕاسته‌، بازاڕی ئێمه‌ بازاڕی دنیای توركی و چینییه‌. چینییه‌كان و توركه‌كان ئاماده‌یییه‌كی قووڵیان له‌ بازاڕی ئێمه‌دا دروست كردووه‌ و ڕۆژانه‌ له‌ ماڵه‌كانماندا ئاماده‌ن. 

بازاڕ وه‌ك دامه‌زراوه‌ 
بازاڕ زیاتر وه‌ك دامه‌زراوه‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری ده‌رده‌كه‌وێت. ڕاسته‌ بازاڕ گۆشه‌یه‌كه‌ بۆ كڕین و فرۆشتن و ئاڵوگۆڕكردن و ساغكردنه‌وه‌، به‌ڵام له‌گه‌ڵیشیدا پرۆسه‌یه‌كی تر به‌ڕێوه‌ ده‌چێت كه‌ ده‌كرێت ناوی بنێین "دامه‌زراوه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تی"، دیاره‌ ئه‌م دامه‌زراوه‌یه‌ له‌لایه‌ك كار بۆ ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ تاك سه‌روه‌ر بكات و بیكات به‌ خاوه‌ن سه‌رمایه‌ و سۆسیۆلۆجیای بازاڕ و ڕه‌فتاركردن له‌گه‌ڵ بكه‌ره‌كانی تردا و له‌لایه‌كی تره‌وه‌ش هێما و سیمبۆله‌كانی ڕه‌فتاری به‌كاربه‌ر داده‌ڕێژێته‌وه‌ و سنووره‌كانی بۆ ده‌ستنیشان ده‌كات و مانای كۆمه‌ڵایه‌تی تایبه‌تیشیان پێ ده‌به‌خشێت. 

ئه‌ركی ئه‌و دامه‌زراوه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌ش به‌پێی سیستمه‌ ئابوورییه‌كه‌وه‌ گۆڕانی به‌سه‌ردا دێت و هێز و ڕه‌فتار و مانای جیاوازی لێ له‌ دایك ده‌بێت. له‌ سیستمی ئابووریی لیبڕاڵدا بازاڕ قه‌باره‌كه‌ی گه‌وره‌یه‌، كراوه‌یه‌ و ئه‌كته‌ره‌كانیشی جیاواز و هه‌مه‌ڕه‌نگن و به‌مه‌ش دامه‌زراوه‌كه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كه‌ شوناسێكی زۆر تایبه‌ت بۆ كڕیار و فرۆشیار و كاڵاكه‌ به‌رهه‌م دێنێت. 

پێ ده‌چێت له‌ سیستمی سۆسیالیزمدا پرسه‌كه‌ شتێكی تر بێت و خودی بازاڕ و دامه‌زراوه‌ كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كه‌ له‌ هه‌وڵی ئه‌وه‌دابن به‌هۆی ناوه‌ندێتی و داخراوی بازاڕ و لێكچوونی ئه‌كته‌ره‌كانی ناوییه‌وه‌ ڕه‌فتارێكی ده‌سته‌جه‌معییانه‌ و به‌كۆمه‌ڵانه‌ به‌رهه‌م بێنێت! زۆرجار پرۆسه‌كه‌ ده‌گاته‌ ئاستی مێگه‌لبوون و وه‌ك دۆخێكی زۆر دیسپلینكراو ناوی ده‌برێت، به‌تایبه‌ت ئه‌و كاته‌ی كۆمه‌ڵگه‌ كار له‌سه‌ر به‌های كلاسیك و سیستمێكی ترادسیۆناڵ ده‌كات و به‌رده‌وام شوێنی خێزان و شوێنی تاك له‌ یه‌كتر داده‌بڕێت و جیا ده‌كاته‌وه‌ و دیوار ده‌خاته‌ نێوانیانه‌وه‌. 


AM:09:11:03/03/2018




ئه‌م بابه‌ته 235 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌