مانا جیاوازه‌كانی خۆپێشاندان له‌ باشووری عێراق

په‌یڕه‌و ئه‌نوه‌ر 

پێ ده‌چێت عێراق وه‌ك مۆدێلی حوكمڕانی به‌ره‌و مۆدێلی ئه‌مه‌ریكای لاتینی بچێت! له‌ناویشیدا مۆدێلی ڤه‌نزوێلی و كوبایی! دۆخی ئه‌مڕۆی ئه‌مه‌ریكای لاتین وه‌ك سیاسه‌ت و ژیانكردن و دابینكردنی به‌خته‌وه‌ری به‌رهه‌می كۆڵۆنیالیزم و چه‌په‌كانی دنیای دوای قۆناغی پۆست-كۆلۆنیالیزمه‌. له‌ عێراق وه‌ك ڤه‌نزوێلا و كوبا هه‌ژارییه‌كی گه‌وره‌ ئاماده‌یی هه‌یه‌. له‌ هه‌ژاری حوكمڕانییه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ هه‌ژاری گفتوگۆ و كۆمیۆنیكه‌یشنی سیاسی و بێ ماڵی و بێكاری و بێ داهاتی و نه‌بوونی مه‌رجه‌كانی ژیانكردن و خۆشگوزه‌رانی. 

پێ ده‌چێت له‌ چه‌ند ساڵی داهاتوودا عێراق به‌ره‌و گوفه‌كێكی سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تی گه‌وره‌ بچێت. گوفه‌ك به‌ مانای ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات له‌بری به‌رهه‌مهێنانی به‌خته‌وه‌ری و خۆشگوزه‌رانی و بڕێك له‌ ئومێد و هیوا كاری سه‌ره‌كی و پله‌ یه‌كی بریتییه‌ له‌ دابه‌شكردنی نائومێدییه‌كی گه‌وره‌ به‌سه‌ر عێراقییه‌كاندا و له‌ناویشیدا خه‌ڵكی باشوور.

یه‌كێك له‌ ستراكتۆره‌ به‌هێزه‌كانی ناو دنیای سیاسیی عێراقی، بریتییه‌ له‌ مه‌زه‌و و شیعه‌گه‌رایی، شیعه‌ ئێسته‌ له‌ عێراق هه‌م له‌ڕووی بونیاده‌وه‌ و هه‌میش له‌ڕووی زمانی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئاینی و مێنتاڵیتی و نۆڕمه‌وه‌ به‌ره‌و دابه‌شبوون ده‌ڕوات، شیعه‌كانی عێراق خاوه‌ن بونیادی سیاسی و ئابووری و سه‌ربازین، به‌ڵام ناتوانن گفتوگۆی پێ بكه‌ن و ئاگایی و به‌خته‌وه‌ری پێ به‌رهه‌م بێننه‌وه‌.

ئه‌م پرۆسه‌یه‌ له‌ دۆخی چه‌په‌كانی دوای ڕووخانی سۆڤیه‌ت ده‌چێت! ئێران بۆ شیعه‌كانی دنیا له‌ سۆڤیه‌تێكی بێ (پیرسترۆیكا) ده‌چێت! به‌سڕه‌ و نه‌جه‌ف وه‌ك دوو كۆماره‌ گرنگه‌كانی به‌ره‌و گوفه‌ك چوون و بیابانبوون ده‌ڕوات و هیچ بنه‌مایه‌كی ژیانكردنی تێدا نامێنێت. شیعه‌كانی به‌سڕه‌ و نه‌جه‌ف هاتوونه‌ته‌ سه‌ر شه‌قام له‌ ده‌ره‌وه‌ی بونیاده‌ شیعییه‌كه‌ و به‌بێ به‌كارهێنانی هیچ زمانێكی كۆمه‌ڵایه‌تی-مه‌زه‌وی، داوای جۆرێك له‌ ژیان و شكۆمه‌ندی له‌ به‌غدا ده‌كه‌ن و وێنه‌ی خامنه‌یی وه‌ك ڕێبه‌ر و برا گه‌وره‌یه‌ك ده‌سووتێنن.

عێراق له‌ داڕمانه‌وه‌ به‌ره‌و داڕمان 

خۆپێشاندان هه‌ر به‌ته‌نیا جووڵه‌یه‌كی فیزیكی نییه‌، پێش ئه‌وه‌ی تاكه‌كان جووڵه‌ بكه‌ن و بڕیاری دروستكردنی گرووپ و خۆپێشاندان و ناڕه‌زایه‌تی بده‌ن، جووڵه‌یه‌كی شاراوه‌ی هه‌یه‌ و ده‌زگه‌یه‌كی گه‌وره‌ش هه‌یه‌ ئه‌و جووڵه‌یه‌ به‌ڕێوه‌ ده‌بات و به‌رهه‌م دێنێت. خۆپێشانده‌ران دێنه‌ سه‌رشه‌قام و ده‌زگه‌كه‌ش له‌ هه‌موو ڕووبه‌ره‌كان ئاماده‌یی ده‌بێت. خۆپێشانده‌رانی باشووری عێراق ئارگیۆمێنتی سه‌ره‌كییان "دادپه‌روه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تییه‌" به‌ڵام عێراق وه‌ك ده‌زگه‌یه‌كی مردوو له‌سه‌ر ئارگیۆمێنتی "نادادپه‌روه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی" كار ده‌كات و ده‌جووڵێت و به‌هیچ شێوه‌یه‌ك ئاماده‌یی تێدا نییه‌ گفتوگۆ له‌سه‌ر چه‌مكی دادپه‌روه‌ری كۆمه‌ڵایه‌تی و شێوازی به‌رهه‌مهێنان و دووباره‌ دابه‌شكردنه‌وه‌ی به‌سه‌ر عێراقییه‌كاندا بكات. 

خۆپێشاندانه‌كان له‌ڕووی جیۆگرافیای مه‌زه‌وییه‌وه‌ سه‌ر به‌ دنیای شیعه‌یه‌. ده‌سته‌بژێری سیاسیش له‌ عێراق سه‌ر به‌ دنیای شیعه‌ن، به‌ڵام ناتوانن به‌یه‌كه‌وه‌ له‌ پێوه‌ندیدابن. شیعه‌كانی باشوور داوای (ئاو، كاره‌با و ده‌رفه‌تی كار) ده‌كه‌ن)، شیعه‌كانی به‌غدا داوای شه‌قامێكی چۆڵیان لێ ده‌كه‌ن و ڕێ ناده‌ن هیچ جووڵه‌یه‌كی سیاسی و هیچ شه‌پۆلێكی ناڕه‌زایی هه‌بێت به‌ناوی شیعه‌ و هیچ فشارێك له‌لایه‌ن شه‌قامی شیعییه‌وه‌ بخرێته‌ سه‌ر سیستم و ده‌سته‌بژێره‌ سیاسییه‌ باڵاده‌سته‌كه‌ی به‌غدا. به‌سڕه‌ وه‌ك یه‌كێك له‌ حیكایه‌ته‌ گه‌وره‌كانی شیعه‌ ده‌یه‌وێ زیندوو بێت! زیندووبوون به‌مانای ئه‌وه‌ی به‌هۆی سامانی ژێر زه‌وییه‌كه‌ته‌وه‌ حیكایه‌تێكی گه‌وره‌ دروست بكه‌یت. به‌ڵام پێ ده‌چێت به‌غدا چیتر ڕێ به‌ حیكایه‌تی گه‌وره‌ نه‌دات و كار له‌سه‌ر كوشتنی حیكایه‌ته‌كان بكات. زیندووبوونی به‌سڕه‌ واته‌ مه‌رگی سیاسی و ئابووری و دیپلۆماسی به‌غدا و كوشتنی توانا سیاسییه‌ مه‌زه‌وییه‌كانی به‌غدا. 

یه‌كێك له‌ خۆپیشانده‌ره‌كان له‌ به‌سڕه‌ ده‌یگوت: "ئێسته‌ ئێمه‌ خورما له‌ ئێران هاورده‌ ده‌كه‌ین". خورما ناسنامه‌یه‌كی فه‌رهه‌نگی و ئابووری گرنگه‌ بۆ عه‌ره‌ب و عێراق! ڕۆژگارێك دنیای عه‌ره‌بی شانازی به‌وه‌وه‌ ده‌كرد كه‌ نیشتمانی عه‌ره‌ب یه‌ك ملیۆن دارخورمای هه‌یه‌! ئێران له‌ دوای ٢٠٠٣ـه‌وه‌ ئه‌و سه‌رمایه‌یه‌شی له‌ عه‌ره‌ب سه‌نده‌وه‌ و ئێسته‌ خۆی بۆ عه‌ره‌بی ده‌نێرێت و كه‌لاوه‌یه‌كی گه‌وره‌شی له‌ عێراق دروست كرد و به‌سڕه‌ و به‌غدای له‌ دوو جیۆگرافیای زیندووه‌وه‌ كرد به‌ دوو شاری په‌ككه‌وتوو! 

عێراق، له‌ كۆماری خورماوه‌ بۆ كۆماری مۆز 

ناوه‌ڕاست و باشووری عێراق نزیك ده‌بێته‌وه‌ له‌ چه‌مكی (كۆماری مۆز (Republic of Banana ئه‌م چه‌مكه‌ به‌ قووڵی به‌ستراوه‌ته‌وه‌ به‌ پرۆسه‌ی حوكمڕانی. نووسه‌ر و چیڕۆكنووسی ئه‌مه‌ریكی (ویلیه‌م سیدنی پۆرته‌ر) ناسراو به‌ ئۆلیڤه‌ر هێنری بۆ یه‌كه‌مجار ئه‌و چه‌مكه‌ی بۆ وڵاتی هیندۆراس به‌كار هێناوه‌! له‌ كۆماری مۆزدا ئابووری وڵات ئابوورییه‌كی وابه‌سته‌یه‌ و یه‌ك كاڵا و ماده‌ ڕه‌وانه‌ی دنیای ده‌ره‌وه‌ی خۆی ده‌كرێت! هه‌نده‌سه‌یه‌كی گه‌وره‌ی دابه‌شبوون و پارچه‌ پارچه‌بوونی كۆمه‌ڵایه‌تی و ناداپه‌روه‌ری و نایه‌كسانی ئاماده‌یی هه‌یه‌. له‌ دوای ٢٠٠٣ـه‌وه‌ عێراق وا ده‌بینرا ببێت به‌ كۆماری خورما! خورما وه‌ك سیمبۆل و سه‌رمایه‌، یا له‌ڕێی خورماوه‌ عێراق ببێته‌وه‌ به‌ كۆمار. ئێسته‌ دۆخه‌كه‌ شتێكی تره‌، به‌سڕه‌ و نه‌جه‌ف چیتر له‌ڕێی حیكایه‌تی خورماوه‌ جووڵه‌ ناكه‌ن، ئێران خۆی خورما هه‌نارده‌ی عێراق ده‌كات و كۆماره‌كه‌ی كرد به‌ كۆماری مۆز! ده‌سته‌بژێره‌كه‌ی كرد به‌ ده‌سته‌بژێرێكی شیعی و بیابانێكی گه‌وره‌شی به‌رهه‌م هێناوه‌ كه‌ له‌ چه‌ند ساڵی داهاتوودا باشووری عێراق ژیانكردنی تێدا نامێنێت و ده‌بێت به‌ بیابانێكی گه‌وره‌ و فراوان. 

له‌ كۆماری مۆزدا كڵێشه‌یه‌كی گه‌وره‌ی سوپا و سه‌رباز ئاماده‌یه‌ و هه‌ر كاتێك بیه‌وێت هه‌موو كایه‌كانی تر ده‌خنكێنێت و گه‌مارۆی ده‌دات. ڕاسته‌ ئه‌م چه‌مكه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا گوزارشت و مانایه‌ له‌و وڵاتانه‌ی ئه‌مه‌ریكای لاتین و ناوه‌ڕاستی ئه‌مه‌ریكا كه‌ حوكمڕانییه‌كی خراپ و گه‌نده‌ڵ و هه‌ژار تێیدا ئاماده‌یی هه‌یه‌، به‌ڵام له‌ڕووی بونیادی حوكمڕانییه‌وه‌ عێراق زۆر نزیكه‌ له‌و جۆره‌ سیسته‌مه‌ و له‌ زۆر لایه‌نه‌وه‌ له‌ وڵاتانی ئه‌مه‌ریكای لاتین و بنه‌ماكانی كۆماری مۆز ده‌چێت

PM:01:59:27/07/2018




ئه‌م بابه‌ته 451 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌