جەمیل هەورامی: باڵی قۆرخكار شیرینی نەوتیان وەرگرتووە و نازانرێ چۆن خەرج كراوە
جەمیل هەورامی ئەندامی سەركردایەتیی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و یەكێك لە سەركردەكانی ناوەندی بڕیار، لە دیدارێكی "وشە"دا رای دەگەیەنێت، ناوەندی بڕیار زۆرینەی یەكێتی پێك دێنێت و ئاماژە بە قۆرخكردنی دارایی و رێكخستن و میدیاكانی یەكێتی دەكات لەلایەن باڵی دەستڕۆیشتووی حزبەكە. دووپاتی دەكاتەوە یەكێتیی نیشتمانی، تا چارەسەركردنی كێشەكان، ناتوانێت كۆنگرە ببەستێت و كۆنگرەش ببەستن بە یەكگرتوویی نایەنە دەرەوە.

لە راگەیەنراوەكەی ناوەندی بڕیار، ئێوە رەخنە لەو گرووپە پاوانكارە دەگرن كە لە هەولێر بەشداری حكوومەت و شیرینی نەوتن، لە سلێمانیش ناڕازی و رەخنەگر، كەواتە دەتانەوێت یەكێتی چۆن بێ‌، لە حكوومەت بێ‌ و رەخنەی نەبێ‌ یان لە حكوومەت نەبێت و رەخنە بگرێ‌؟
مەرج نییە كە رەخنەت گرت لە حكوومەت نەبی، حكوومەت، حكوومەتی هەموو لایەكە، بەشدارین لە بڕیار، كاتێك بەشدارین لە بڕیار، پێویستە نوێنەری یەكێتی لە حكوومەت قسەی مەكتەب سیاسی جێبەجێ بكات، پرسی نەوت پرسێكی نیشتمانییە، ناكرێت چەند كەسێك بە دڵی خۆیان بڕیار بدەن و ڕێككەوتنی 50 ساڵی لەگەڵ توركیا بكەن، دەبوو ئەو پرسە لە مەكتەبی سیاسی گفتوگۆی لەسەر بكرایە، لایەنە چاك و خراپەكانی قسەی لەسەر بكرایە، مەكتەبی سیاسیش ئاگاداری ئەو بڕیار و شێوازی بەڕێوەبردنە نییە. كە بەشدارین پێویستە بەشداری بڕیاری حكوومەت بین، جێگری سەرۆكی حكوومەت بڵێت ئاگاداری هەموو شتێكم و بێتە سلێمانی باسی پارتی دەكەن و دژی پارتی و حكوومەت قسە دەكەن و بە گەندەڵ ناوی دەبەن، ئەگەر حكوومەت گەندەڵە، بۆ نوێنەری یەكێتی تیایە؟. 

باسی دروستكردنی ئۆرگانی سێبەر لەلایەن باڵی دەستڕۆیشتوو دەكرێ، ئەوە چۆنە؟

لە هەموو شوێنێك ئۆرگانی سێبەر هەیە، من بەرپرسی مەڵبەندێكم هیچ میزانییەیەك بەو مەڵبەندە نادرێت، بەڵام ژێر بەژێر پارە بە هەندێك كۆمیتە دەدرێت، ئەوە شتێكی باشە ئەگەر بەگشتی پارە بە كۆمیتە و مەڵبەندەكان بدرێت، بەڵام نەك جیاوازی بكرێت. بۆ نموونە لە شارەزوور چەند كەسێك دانراوە پێوەندی دەكەن بە كادر و فەرمانبەرەوە ژێر بە ژێر هانیان دەدەن كە دژی مەڵبەند بن بۆ ئەوەی لەگەڵ خۆیان بن، ئەوەش خەڵك كڕین و خەڵك سەقەتكردنە.



چوار ساڵ بەسەر نەبەستنی كۆنگرە تێپەڕیوە، ئێستەش داوای كۆنگرەتان كردووە، چ كارێك بۆ ئەمە دەكەن؟
كۆنگرە بە ئەساس دەبەسترێت، بەو دۆخەی ئێستەی یەكێتی، كۆنگرە هەرگیز نابەسترێت، بچینە ناو كۆنگرە بە یەكگرتوویی نایەینە دەرەوە، هەر كەس بیەوێت كۆنگرە ببەستێت، دەبێت هەموو كێشەكان چارەسەر كرابن، بەو حاڵەی ئێستە مەگەر شەڕ بكەین و دانیشتنی یەكەمی كۆنگرەش ناتوانین بەڕێوە ببەین. ئێمە پڕۆژەمان هەبووە و هەر ئەوەیە كە ناوەندی بڕیار دایناوە، تەنیا گۆڕانكاریی تێدا كراوە، یەكێك لە خاڵەكان ڕەخنەیە لە ڕاگەیاندنەكانی یەكێتی، چۆن سەر دەربكەین، ژمارەیەك لە ڕاگەیاندنەكان هیچ شتێكی ناوەندی بڕیاریان بڵاو نەكردەوە، بەڵام راگەیەنراوەكەی مەكتەب سیاسی هەواڵی بە پەلە بوو لە هەموو راگەیاندنەكانی یەكێتی، لە كاتێكدا كەناڵەكانی دەرەوەش باسی بەیاننامەی ناوەندی بڕیاریان كرد، ئێ بۆچی، خۆ ئێمەش یەكێتین و بە موڵكی خۆمانی دەزانین، ئەوەش هەموو ئەو میدیایانەی یەكێتین كە قۆرخ كراون.

ئاماژەتان بەوە داوە كە باڵی دەستڕۆیشتوو سەفەقەی ژێر بەژێر بۆ تاڵانی نەوت و هەڵووشینی سامانی خەڵك ئەنجام دەدەن، ئەو سەفەقە ژێر بە ژێرانە چین؟
چەندان جار مەكتەبی سیاسی ڕایان گەیاندووە ئاگەداری رێككەوتنی نەوت و داهات و فرۆشتنی نین، كە ئاگادار نەبی، واتە ژێر بەژێر كراوە، ئێمە نازانین نەوت چۆن دەفرۆشرێت، دەبێت بە وردی ئاگاداری مەلەفی نەوت بین، چونكە هەقمانە، شتێكی یاسایییە و نابێت بشارێتەوە، لەكاتێكدا باڵی دەستڕۆشتوو بەشداری شیرینی نەوتن، زیاتر لە 10 ملیار دینار شیرینی نەوت وەرگیراوە و كەس نازانێت بەچی دراوە و چۆن خەرج كراوە.

ئێوە دەڵێن ناوەندی بڕیاری شەرعی یەكێتی، ناوەندی بڕیاردانە، راگەیەنراوی زۆرینەی مەكتەبی سیاسیش خۆیان بە شەرعی دەزانن و ناوەندی بڕیار بە ناشەرعی، ئەمە چۆن دەبێ؟
بڕیاری شەرعی ئەوەیە هەردوو جێگری سكرتێری گشتی و قادر حەمەجان كارگێڕی مەكتەبی سیاسیی ڕاوێژیان پێ بكرێت، هەشت ئەندامی مەكتەبی سیاسی لەگەڵ ناوەندی بڕیارن، لەگەڵ هەشت ئەندامەكەی تری مەكتەبی سیاسی لە باڵەكەی تر ناوەندی بڕیارن، ئەوان بڕیاری یەكێتی دەدەن، كە تاكلایەنە بڕیار دەدرێت، ناكرێت، بەڵام باڵەكەی تر شەرعی نین، هیچ كات ئەوان زۆرینە نین كە دەڵێن زۆرینەین، بەپێی پێڕەوی ناوخۆ دەبێت مەكتەبی سیاسی بە دوو جێگرەكەی سكرتێر و سكرتێر، 14 كەس بین، بەڵام خێرە ئێستە 20 ئەندامی مەكتەبی سیاسی هەیە، چونكە ئەوان دەڵێن 12 ئەندامی مەكتەبی سیاسیمان لەگەڵە، كەواتە بە قسەی ئەوان بێت ئێمە كەسمان لەگەڵدا نییە، با بێن ڕای بگەیەنن بزانین ئەوانەی تر كەی هەڵبژێردراون، باسی جیابوونەوەشمان نەكردووە، ئێمە ناڕازین لە قۆرخكاری و دارایی و هەموو شتەكانی ناو یەكێتی، ئەوان خۆیان بە شەرعی دەزانن چونكە سامانی ئەو حزبەیان لە دەستە و كەس نازانێ چی لێ دێت، ئەگەر حزبێك بێتە سلێمانی، دەبێت بچێت لەگەڵ هێرۆخان و كاك كۆسرەت و مەلا بەختیار و دكتۆر بەرهەم دانیشێ، چونكە هەریەكە و لە ئاوازێك دەخوێنێت، بیستوومانە گوتراوە نازانین ئەگەر بچینە لای یەكێتی لەگەڵ كێ دابنیشین، ناوەندی بڕیار بۆ چارەسەری ئەوەیە.

كێن ئەوانەی بەتەواوەتی لەگەڵ ناوەندی بڕیارن؟
كۆسرەت ڕەسووڵ، بەرهەم ساڵح، حاكم قادر حەمەجان، شێخ جەعفەر مستەفا، ڕزگار عەلی، مەحموود سەنگاوی، ئازاد جوندیانی و بەندە، هەموویان بە دەنگ هاتوونەتە ئەو شوێنە و مام جەلال پێشنیازی كردوون. بەدیاریكراوی 18 لە ئەندامانی مەكتەب سیاسی و سەركردایەتی لەگەڵ ناوەندی بڕیارن، ئەنجوومەنی ناوەندیش بەسەر هەردوولا دابەش بووە، هەندێكیشیان بێ لایەنن، بە هەموو شێوەیەك ئێمە زیاترین لە باڵی ئەولا، پەرلەمانتارەكان و ئەندامەكانی ئەنجوومەنیش لەگەڵ ئێمە هەن.

باڵی دەستڕۆیشتوو هەموو جومگەكانی یەكێتییان كۆنتڕۆڵ كردووە، چۆن كۆنگرەیەكی بێ تەزویر لەو كاتەدا ساز دەكرێ؟
هەرگیز كۆنگرەی بێ تەزویر و شەرعی بەڕێوە ناچێت، لە كۆنگرە هەموو كادیری مەڵبەند و ئەندامانی مەڵبەند دیاری كراون، بەڵام مەڵبەندێكی وەك هەولێر 200 ئەندامی هەیە، هیچ كامیان بە هەڵبژاردن نەهاتوون و لابەلا هێنراون، مەكتەب هەیە 80 ئەندامی هەیە و مەكتەبیش هەیە حەوت ئەندامی هەیە، هەمووشیان سەر بە باڵی ئەولان و ئەوان كردوویانە.

باڵی دەستڕۆیشتوو لە راگەیەنراوەكەیان داوای كۆبوونەوەی ئەنجوومەنی سەركردایەتییان كردووە، ئێوە بەشداری ئەو كۆبوونەوەیە دەكەن؟
بە هیچ شێوازێك بەشداری ناكەین، بڕیاری ئەوانیش بە شەرعی نازانین، كۆبوونەوەی سەركردایەتی دەبێت كەسی یەكەم بڕیاری لەسەر بدات كە كەسی یەكەم نییە، بڕیار لای كۆسرەت رەسووڵە، تا ئەو بڕیار نەدات ناتوانن كۆ ببنەوە، ئەگەر كۆش ببنەوە، بەپێی پێڕەوی ناوخۆیی یەكێتی شەرعی نییە.



هاتنی ئێرانییەكان بۆ سلێمانی، دەتوانێ كێشەكان چارەسەر بكات؟
پێم ناخۆشە لایەنی غەیرە بكەوێتە نێوانمان، پێمان باشە لە چوارچێوەی یەكێتی چارەسەر بكرێت، بەڵام ئێران دراوسێمانە و یەكێتی بە دۆستی خۆیان دەزانن، هاتوون قسەیان كردووە، بەڵام ئەگەر ئێمە ئامادەی ڕێككەوتنمان تیا نەبێت، ئێران چۆن دەتوانێت ڕێكمان بخات.

پێشتر هەندێ لە سەركردەكانی باڵی دەستڕۆیشتوو ئاماژەیان بەوە دەكرد كە رێككەوتنی ستراتیجییان لەگەڵ پارتی تەواو بووە، ئێوە چۆن لەو رووەوە بیر دەكەنەوە؟
ئەگەر ڕێككەوتنی ستراتیژی تەواو بووە، ئەی بۆ لە حكوومەتن، یەكێك لە خاڵەكان پێكهێنانی حكوومەتە كە سەرۆكی حكوومەت لە پارتی و جێگرەكەی لە یەكێتی بێت. بەڵام دەبێ بە ڕێككەوتنی ستراتیژیدا بچینەوە، چونكە ئەوە سەردەمێكی تر بوو، ئەو ڕێككەوتنەش كۆتای بە شەڕی ناوخۆ هێنا، پێویستە پێداچوونەوەی پێدا بكرێت و هەردوولا ڕێك بكەوین لەسەر بەرژەوەندیی میللەت، سیاسەتی كوردستان و سەرۆكایەتیی هەرێمیش بەشێكە لە كێشەكان.

یەكێتی لەگەڵ بزووتنەوەی گۆڕان رێككەوتنێكی ئیمزا كرد، لەسەر ئەوە هەڵوێستتان چی دەبێ؟ 
ئامادەین تا سنووری تێكەڵبوونەوە، بێنەوە بۆ ناو ڕیزەكانی یەكێتیی نیشتمانی، تا ئەو ئاستەش لەگەڵ رێككەوتننەكەی نێوان هەردوولاداین.

ئەگەر هیچ چارەسەرێك لە نێو یەكێتی نەكرا و دۆخەكە بەهەمان شێوەی پاوانكاری و قۆرخكارییەوە بەردەوام بوو، چی دەكەن، جیا دەبنەوە؟
ئەگەر كێشەكان چارەسەر نەكران، بەو شێوەیە بەردەوام دەبین، كادرانی یەكێتیش ئەوە قبووڵ ناكەن، جەماوەر و كەسوكاری شەهیدانیش ئەوە تەحەموول ناكەن، چونكە ئەوان فشاریان لە ئێمە كرد هەڵوێستمان هەبێت، بەهۆی ئەوەی زۆرینەی كادران گیریان خواردبوو بە دەست ئەو بێ سەروبەرییەی یەكێتی.

دەگوترێت مالیكی پڕۆژەی بۆ ئەو كێشەیەی یەكێتی هەیە؟
شتێكی نوێیە، بەس ئاگاداری پڕۆژەكەی نین.

لەگەڵ باڵی دەستڕۆشتوو كۆ دەبنەوە؟
تا ئێستە هیچ بڕیارێك نییە بۆ دانیشتنی هەردوولا. بەڵام دەمەوێت ئەوە بڵێم كە لە نەبوونی بڕیار یەكێتی وای لێ هاتووە، ئەگەر بڕیاری هەبووایە دۆخی یەكێتی بەم شێوەیە نەدەبوو، ئەگەر قسە لەسەر شەرعیەت بێت، هیچمان شەرعییەتمان نەماوە، چونكە ماوەی كۆنگرە بەسەر چووە.

پاشخان
جەمیل هەورامی، لە ساڵی 1951 لە تەوێڵەی سەر بە هەورامان لە دایك بووە و لە ساڵی 1968 بووەتە پێشمەرگە لە باڵی مەكتەبی سیاسی، بڕوانامەی ناوەندی هەیە و هەنووكە ئەندامی سەركردایەتیی یەكێتی و بەرپرسی مەڵبەند و سەرۆكی كۆمەڵەی پێشمەرگە دێرینەكانی كوردستانە.

وشە/ هۆشیار عەلی


PM:01:57:10/09/2016




ئه‌م بابه‌ته 17906 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

زیاتر ...