سەرچاوەكان زانیاری لەبارەی پێشنیازێكی عێراق بۆ ئەمەریكا لە دۆسیەی میلیشیا چەكدارەكانی ئێران لە عێراق ئاشكرا دەكەن و دووپات لەوە دەكەنەوە، بەغدا داوای سێ مانگ ئاگربەست و چاودێریكردنی میلیشیاكانی لە ڕێگەی دەیڤد پترایۆسەوە لە واشنتن كردووە، تا ئێستەیش ئەمەریكا هیچ وەڵامێكی ئەو پێشنیازەی بەغدای نەداوەتەوە.
سەرچاوەیەكی سیاسی ئاگاداری شیعە بۆ ڕۆژنامەی "
ئەلمەدا" ڕای گەیاندووە، بەغدا پێشنیازێكی بە پەلەی گەیاندووەتە واشنتن كە تێیدا ئەوەی خستووەتە ڕوو، ماوەی چەند مانگێك گرووپە میلیشیاكان بخاتە ژێر چاودێریی چڕەوە، بەر لەوەی بڕیاری كۆتایی و یەكلاكەرەوەی خۆی لەوبارەوە بدات، ئەمەیش لە پەراوێزی ئەو مەرجە قورسانە دێت كە ئەمەریكا بەسەر بەغدای سەپاندووە، گرنگترینیان دروستكردنی حكوومەتێكی بێ میلیشیاكان و پێنەدانی هیچ پۆستێكی وەزاری حكوومەتی نوێ بوو بەو گرووپانەی كە خاوەنی میلیشیای چەكدارین.
لە كاتێكدا بەغدا چاوەڕوانی وەڵامی ئەمەریكا بۆ ئەو پێشنیازەی دەكات، زانیارییەكان باس لە بۆچوونێكی تر دەكەن و ئاماژەیان داوە، واشنتن بڕیاری كۆتایی خۆی لەبارەی هەڵوەشاندنەوەی گرووپە میلیشیاكان و حەشد داوە، ئەمەیش بە هەنگاوێكی ستراتیجی دەزانێت، بەڵام داواكردنی كات لەلایەن بەغداوە تەنیا تاكتیكێكی ئێرانییە بۆ قووتدانی كێشەكە و دیزەبەدەرخۆنەكردنی.
هەفتەی ڕابردوو دەیڤد پترایۆس جەنەراڵی خانەنشینكراوی ئەمەریكی دوای 20 ساڵ ڕۆیشتنی لە عێراق، جارێكی تر گەڕایەوە بەغدا، سەرچاوەكان دووپات لەوە دەكەنەوە كە پترایۆس نێردراوی ئەمەریكا و ترەمپ نەبووە، بەڵكو لەلایەن عەلی زەیدی سەرۆكی حكوومەتی عێراق بانگهێشت كراوە و دەیەوێ پێوەندییە كۆنەكانی پترایۆس بۆ چارەسەركردنی كێشەكان لەگەڵ ئەمەریكا بەكار بهێنێت، بە تایبەت كە پترایۆس بەرپرسی دۆسیەی دروستكردنی هێزی سەحوە لە 2006 تا 2007 بووە، دەیەوێ ڕۆڵی ناوەندگیر لە نێوان واشنتن و بەغدا بگێڕێ و ڕێگری لە بەریەككەوتنی شەمەندەفەری ئەمەریكا و میلیشیاكان بكات.
لە كاتی هاتنی بۆ بەغدا، پترایۆس لەگەڵ فایەق زێدان سەرۆكی ئەنجوومەنی باڵای دادوەری عێراق كۆبووەوە، زێدان سوپاسی هەوڵەكانی پێشووی پترایۆسی بۆ ڕیشەكێشكردنی تیرۆر و پاراستنی بەرژەوەندییەكانی عێراق كرد، وەك ئاماژەیەكی ڕوون بۆ ڕۆڵی لە نەهێشتنی توندوتیژی لە عێراق لە دوای 2003.
پترایۆس لە كاتی گەڕانەوەی بۆ ئەمەریكا، نامەیەكی بەغدای بۆ واشنتن گەڕاندەوە كە داوای چاوخشاندنەوە بە بەشێك لە گرووپە چەكدارەكان و پێدانی مۆڵەتی سێ مانگ بە حكوومەت دەكات، بۆ تاقیكردنەوەی دۆخەكە و چاودێریكردنی چڕی میلیشیاكان، بەغدا ئامادەیە دەسبەجێ جووڵە بەرانبەر میلیشیاكان بكات، ئەگەر هەولێر یان باڵوێزخانە و دامەزراوەكانی ئەمەریكا لە عێراق بۆردمان بكەنەوە.
حكوومەتی بەغدا هەوڵی بڕواهێنانی پترایۆسی بە قورسی پەراوێزخستنی 100 كورسیی پەرلەمان دا كە باڵی سیاسی گرووپە چەكدارەكان لە پەرلەمان هەیانە، بە پێویستی زانیوە كە دەرچەی یاسایی بۆ دووبارە تێكەڵكردنەوەی گرووپە چەكدارەكان بە هێزەكانی عێراق بدۆزێتەوە، تا لە بڕیاری ڤیتۆی ئەمەریكا لە دژی بەغدا بەكار نەهێنرێتەوە دژی بەشداری عەسائیبی ئەهلی حەق و كەتیبەكانی سەیدولشوهەدا بە سەرۆكایەتیی ئەبو ئالای وەلائی لە حكوومەتی نوێی عێراق دا.
بیانووی بەغدا بۆ كاتی زیاتر و ئاگربەست ئەوەیە كە پشووی جەژن و چوونی حاجیان بۆ حەج دەگەڕێتەوە و ئەنجامدانی دانیشتنێكی نائاسایی پەرلەمان لە دوای جەژن، ئاماژەی سەركەوتنی هەوڵەكانی پترایۆسە، بەڵام دواكەوتنی واتەی شكستی هەوڵەكانیەتی.
زانیارییەكان ئاماژە بەوە دەكەن، پلانی واشنتن بۆ كۆتاهێنان بە گرووپە چەكدارەكان خێراتر بوو لە پەراوێزی هێرشەكانی ئەمدواییەی بە درۆن هێرش كرایە سەر ژێرخانی نەوت و وزە لە ئیمارات و سعوودیە، ئەو هێرشانە گفتوگۆكانی لە كێشەیەكی ناوخۆی عێراق بۆ هەڕەشەی میلیشیاكان لەسەر ئاسایشی وزەی دنیا گۆڕی، ئەمەیش هانی واشنتنی دا كە چەكی دەستی میلیشیاكان بە مەترسییەكی ستراتیجی ببینێت و بە هیچ شێوەیەك نەتوانێ بەرانبەریان نەرمی بنوێنێت.
بەغدا بە فەرمی ڕەتی كردەوە كە ئەو هێرشانە لە عێراقەوە ئەنجام درابن و زانیارییەكان باس لەوە دەكەن، شاندی تەكنیكیشی ڕەوانەی سعوودیە و ئیمارات كردووە، بۆ دەسكەوتنی بەڵگەی هەڵدانی ئەو درۆنانە لە ناو خاكی عێراقەوە، بەشێك لەو باوەڕەدان ئەو هێرشانە بۆ سەر سعوودیە و ئیمارات بە ئامانجی بێزاركردنی زەیدی، تەنیا چەند ڕۆژێك لە دوای وەرگرتنی پۆستی سەرۆكی حكوومەت ئەنجام دراوە، لە بەرانبەردا سەرچاوەكانی نزیك لە میلیشیاكان ئەمە ڕەت دەكەنەوە و دەڵێن، گرووپەكان ئێستە سەرقاڵی ڕێكخستنەوەی دۆخی خۆیانن لە ناو حكوومەت و لێدانی وڵاتانی كەنداو كاری ئەوان نییە.
ئەو گوشارانە لە كاتێكدان كە عەلی زەیدی گڵۆپی سەوزی لەلایەن موقتەدا سەدر پێدراوە، كە دەست لە دەستوەردانی ئێران هەڵبگرێ و داوای كردووە میلیشیاكان بخرێنە خزمەتی مەدەنی و ئاینییەوە، وەك چوارچێوەی ڕزگاربوونی چوارچێوەی هاوئاهەنگی لە سزاكانی ئەمەریكا و ماوەی 90 ڕۆژیشی بۆ هەڵسەنگاندنی حكوومەتەكەی زەیدی داناوە.
لە ئەگەری شكستی ناوەندگیرییەكەی پترایۆس، سیناریۆی جێگرەوە لە بەغدا دانراوە، ئەندامێكی چوارچێوەی هاوئاهەنگی لەوبارەیەوە گوتی، هەوڵێك هەیە كە بە ڕووكەش چەكی سووك لە دەستی میلیشیاكان وەربگیرێتەوە، بەمشێوەیەیش ئەمەریكا ڕازی بكرێت، بەڵام هەژموون و چەكی قورسی میلیشیاكان لای خۆیان بمێنێتەوە و پلانی تەواوی هەڵوەشانەوەی میلیشیاكان كە ئەمەریكا دەیەوێت بە تەواوی جێبەجێ نەكرێت.
لە بەرانبەردا هەریەك لە میلیشیاكانی كەتیبەكانی حزبوڵا و بزووتنەوەی نوجەبا دووپاتیان لەوە كردەوە، دەست بە چەكەكانیان دەگرن و ئامادە نین ڕادەستی بكەن، شێخ حوسێن سەیدی جێگری سەرۆكی ئەنجوومەنی جێبەجێكاری بزووتنەوەی نوجەبایش هۆشداریی دا، تێكەڵكردنەوەی حەشد پلانێكی ئەمەریكییە و ئەوان ئامادە نین سازش لەسەر چەكەكانیان بكەن و بە تەواوی ڕەتی دەكەنەوە.
لەلایەكی ترەوە عەسائیبی ئەهلی حەق پێچەوانەی ئەمە، جیاكردنەوەی بزووتنەوەی سادقوونی لە عەسائیب لە دوای جەژن بە فەرمی ڕاگەیاند، ئەمەیش بە بڕیارێكی نیشتمانی بۆ چەكداماڵین ناوبرد، چونكە خواستی زۆری لە وەرگرتنی پۆستی وەزاری لە حكوومەتی زەیدی هەیە.
لە چوارچێوەی دووبارە یەكخستنەوەی پەیكەری هێزەكانی عێراقیش، مەحموود حەیانی ئەندامی ڕێكخراوی بەدر دووپاتی لە پڕۆژەكەی هادی عامری سەرۆكی ڕێكخراوی بەدر بە دروستكردنی وەزارەتی ئاسایشی فیدراڵی كردەوە، كە حەشدی شەعبی و هێزەكانی وەڵامدانەوەی خێرا و پۆلیسی فیدراڵی و پاسەوانی سنوور و پێشمەرگەیش، ببن بە بەشێك لەو وەزارەتە و ئەو بیرۆكە و پڕۆژەیەشی بە باشترین ڕێگە بۆ پاراستنی مافی چەكدارانی حەشد و گەرەنتی كۆنترۆڵكردنی دەسەڵاتی حكوومەت بەسەر ئەو هێزانە ناوبرد. زانیارییەكانیش دووپات لەوە دەكەنەوە كە پترایۆس ڕەزامەندیی لەسەر هەنگاوێكی لەمجۆرە داوە، بەڵام هەڵوێستی فەرمی واشنتن تا ئێستە لەسەر ئەو بیرۆكەیە نەزانراوە.