لە پرۆسەی ئاشتیی توركیا بۆ كورد هیچ روو نادات.. ئاشكرابوو داواكانی پەكەكەش تەنیا گەڕانەوەیە

:: AM:10:21:20/07/2026 ‌
پەكەكە تەنیا داوای گۆڕینی ئەو مادانەی دەستووری توركیا دەكات كە رێ بەكادر و سەركردەكانیان بدات بگەڕێنەوە، نەك گۆڕینی ئەو مادانەی 100 ساڵە كوردستانی پێ قڕ دەكرێت.

دەم پارتی كە ئێستە زیاتر نوێنەری گشتیی پەكەكە دەكات، هەوڵەكانی چڕ كردووەتەوە تا لەگەڵ لایەنە سیاسییەكانی تر، بەتایبەت ئاكەپە و مەهەپە گۆڕانكاری لە دەستووردا بكەن، ئەم گۆڕانكارییانەش رێگە خۆش دەكات ئۆجەلان و كادرەكانی پەكەكە بگەڕێنەوە توركیا، بەڵام ئەوەی سەیرە شتێكی گرنگ لەبارەی كوردەوە روو نادات.

ئەمڕۆ دووشەم 20ی تەمووز، پەكەكە لەژێر ناوی تەڤگەری ئازادی بەیانێكی بڵاو كردەوە و لە بەیانەكەیدا تەنیا دوو خاڵی باس كردووە، ئەوانیش ئازادی رێبەرەكەیان و گەڕانەوەی كادرەكانیان چ لە شاخ و چ لە دەرەوە بۆ توركیا.

بەڕێوەبەری تەڤگەری ئازادی ڕای گەیاند، بەگوێرەی سروشتی ئەو پرسەی كە پێویستە چارەسەر بكرێت، دەبێت یاسایەك دەربكرێت كە لە ڕێبەر ئاپۆوە تا دەگاتە شەڕڤانان، هەموو كەسێك لە سیاستێكی دیموكراتیدا بەشدار بكات، كە تێیدا ئازادیی فكری و ڕێكخستنبوون بە تەواوەتی فەراهەم بێت.

هاوكات بۆ رازیكردنی لایەنەكان تا پەرلەمان كۆ بێتەوە و بڕیار لە گۆڕینی هەندێك خاڵی دەستووری توركیا بدرێت، شاندی ئیمراڵیی پارتی یەكسانی و دیموكراسی گەلان (دەم پارتی)، سەردانی دەوڵەت باخچەلی سەرۆكی مەهەپەی لە ژوورەكەی خۆی لە پەرلەمانی توركیا كرد.

لە كۆبوونەوەكەدا كە بەڕووی میدیاكاندا داخراو بوو، پەروین بوڵدان و میتحەت سانجار و پارێزەر فایق ئۆزگور ئەرۆل ئامادە بوون.

ناوەڕۆكی كۆبوونەوەكە ئاشكرا نەكراوە و لەبارەی  ناوەڕۆكی كۆبوونەوەكە هیچ لێدوانێكی فەرمی لەلایەن هیچ لایەنێكەوە نەدراوە.

بەڵام پێدەچێت لە كۆبوونەوەكەدا باس لە پێشهاتە سیاسییەكانی توركیا و پرۆسەی چارەسەری و پڕۆژەیاسای چوارچێوە كرابێت كە دەگوترێت لە پەرلەمانی توركیا گفتوگۆی لەسەر دەكرێت. هاوكات هەر دوێنێ ئەندامانی شاندی ئیمراڵیی دەم پارتی لەگەڵ ئەفكان عەلا جێگری سەرۆكی گشتیی ئاكەپە كۆبووبوونەوە.

ڕەخنەكان لە پەكەكە و ئۆجەلان لەبارەی ئەوەی لە پرۆسەی ئاشتی ئەوەی كە تا ئێستە هیچ دەستكەوتێكی سیاسی و یاسایی بۆ كورد داوا نەكراوە، ئەم رەخنانەش ڕۆژ بە ڕۆژ زیاتر دەبن.

17  مانگ بەسەر بانگەوازەكەی عەبدوڵا ئۆجەلان بۆ "هەڵوەشانەوە و چەكدانانی پەكەكە" تێدەپەڕێت. ئەم پرۆسەیە لە كاتێكدا كە حكوومەتی ئەنكەرە ئامانجی خۆی بە "توركیایەكی بێ تیرۆر" پێناسە كرد، پەكەكە سەرنجی لەسەر پرسی "دیموكراتیزەكردن" بوو. 

بەڵام دەركەوت كە هیچ هەنگاوێكی رژد لەبارەی ماف و داخوازییە تایبەتەكانی كورد نەنراوە. لەمدواییانەدا ساروهان ئۆلوچ پەرلەمانتاری ئەنكەرەی دەم پارتی، لە بەیاننامەیەكی فەرمیدا دووپاتی لەوە كردەوە كە هیچ داواكارییەكیان بۆ گۆڕینی دەستووری بنەڕەتیی توركیا نییە.

دەم پارتی لەمدواییانەدا كۆبوونەوەی ئاگاداركردنەوەی لەگەڵ ژمارەیەكی سنووردار لە ڕۆژنامەنووسان لە ئەنكەرە ئەنجام دا. ئەم كۆبوونەوەیە كە بەبێ گرتنی وێنە و تۆماری دەنگی بەڕێوەچوو، لە كۆبوونەوەكەدا ئایشەگوڵ دۆغان گوتەبێژی دەم پارتی و تەیب تەمەلی جێگری هاوسەرۆكی دەم پارتی و ساروهان ئۆلوچ پەرلەمانتاری ئەنتالیای حزبەكە ئامادە بوون، چوارچێوەی پێوەندییەكانی ئەم قۆناغەیان وەك پرۆسە تاوتوێ كرد.

بەپێی ئەو زانیارییانەی لە كۆبوونەوەكەدا دەركەوتوون، ڕێبازی دەم پارتی زیاتر لەسەر كەمكردنەوەی چاوەڕوانییەكانی كۆمەڵگەی كورد دامەزراوە. ئاماژە بەوەش كراوە، ئەو گۆڕانكارییە یاساییەی كە باسی لێوە دەكرێت، زۆر سنووردارە و تەنیا لەو خاڵەدا دەوەستێت كە ئەندامانی پەكەكە دەتوانن بەبێ جیاوازی لە شاخەوە دابەزن. ئەم دۆخە ئەوە دەردەخات كە هیچ پڕۆژەیەكی هەمەلایەنە بۆ چارەسەركردنی "پرسی كورد" لەسەر مێزی گفتوگۆ بوونی نییە.

ڕۆژنامەنووس شەوكەت هەركی لە گوتارێكدا باس لەوە دەكات، نزیكبوونەوەی دەم پارتی و ئۆردوگای ئیمراڵی نە لەسەر بنەمای "یاسای تۆبەكردن"ـە و نە لەسەر بنەمای لێبوردنی گشتیشە. بەپێچەوانەوە داوا دەكەن چوارچێوەیەكی یاسایی تۆكمە ئامادە بكرێت كە بەبێ گوێدانە جیاوازیی نێوان بەڕێوەبەران و شەڕڤاناندا، بتوانێت هەموو ئەندامان و كادرانی ڕێكخراوەكە لەخۆ بگرێت.

یەكێك لە خاڵە گرنگەكانی كۆبوونەوەكە، لێدوانی ڕوون و ئاشكرای ساروهان ئۆلوچ پەرلەمانتاری دەم پارتی بوو. ئۆلوچ ئەو بانگەشانەی ڕەت كردنەوە كە لە ناو ڕای گشتیدا لەبارەی "موزایەدەی دەستووری" دەكرێن و گوتی:  هیچ گۆڕانكارییەك لە چوار مادەی یەكەمی دەستووری بنەڕەتی لە كارنامەی ئێمەدا نییە. ئۆلوچ ڕای گەیاند كە نە حكوومەت داواكارییەكی لەو شێوەیەی لە كۆبوونەوەكاندا دەربڕیوە، نە ئەم بابەتە لە كۆبوونەوەكانی ئیمراڵی لە بەرنامەی كاردا بووە.

نەگۆڕینی چوار مادەی یەكەمی دەستووری بنەڕەتیی توركیا، لە ناو چالاكانی سیاسیی كورددا وەك درێژەدان بەو سیستمەی ئێستە لێكدەدرێتەوە كە ماوەی سەدەیەكە بەڕێوە دەچێت. بۆیە ڕەخنەكان لە پەكەكە و ئۆجەلان لەبارەی بەوەی كە لەم دانوستانانەدا هیچ دەستكەوتێكی سیاسی و یاسایی بۆ كورد داوا نەكراوە، ڕۆژ بە ڕۆژ زیاتر دەبێت.



وشە - سۆران عەزیز