وتاری سەرۆك بارزانی لە شرناخ

سەرۆك بارزانی لە پارێزگای شرنتخ بەشداریی لە چوارەمین سیمپۆزیەمی مەلای جزیزی كرد و وتارێكی پێشكەش كرد و رای گەیاند، مەلای جزیری ئەستێرەیەكی گەشە و هیچ كاتێك ئاوا نابێت، سەرقافڵەی عاشقانی رێگەی حەقە، شیعرەكانی جزیری هیچ كاتێك كۆن نابن و هەموو جارێك مرۆڤ وەها تەخمین دەكات كە تازە گوێی لێ دەبێت.

ئەمرۆ شەموو 29ـی تشرینی دووەم، لە سەردانێكیدا سەرۆك بارزانی گەیشتە پارێزگای شرناخ و لەلایەن مونیر كارال ئۆغلو جێگری وەزیری ناوخۆی توركیا و بیرۆل ئكیجێ پارێزگاری شرنەخ و محەمەد یاركا بەرپرسی شارەوانییەكانی شرنەخ بە گەرمی پێشوازی لێكرا، سەرۆك بارزانی لەوێدا بەشداری چوارەمین سیمپۆزیەمی مەلای جزیری لە پارێزگای شرناخ بوو، كە بە  ئامادەبوونی ژمارەیەكی زۆری زانا و توێژەر و ئاكادیمی و بەرپرسی سیاسی و ئیداری بەڕێوەچوو و وتارێكی پێشكەش بە ئامادەبووان كرد.

بە ناوی خوای مەزن و دلۆڤان

زۆر زۆر سوپاس بۆ ئەم پێشوازییە گەرمە، رۆژێكی زۆر خۆشە لە ژیانی مندا كە ئەمڕۆ لە جەزیرە بەشدار بووین لە كۆنگرەی چوارەم دەربارەی مەلای جەزیری كە بۆ ئێمە قوتبێكی مەزنە. 

سوپاسی جەنابی وەزیری ناوخۆ، والیی شرناخ، هەموو دامودەزگاكانی دەوڵەت لە ویلایەتی شرناخ، سوپاس بۆ پەرلەمانتارانی بەڕێز، سوپاس بۆ جەماوەری ئەم دەڤەرە بۆ ئەو پێشوازییە گەرمە، سوپاسی ئێوە هەموان دەكەم.

مەلای جزیری ئەستێرەیەكی گەشە و هیچ كاتێك ئاوا نابێت، سەرقافڵەی عاشقانی رێگەی حەقە، شیعرەكانی جزیری هیچ كاتێك كۆن نابن و هەموو جارێك مرۆڤ وەها تەخمین دەكات كە تازە گوێی لێ دەبێت. چەند بە قووڵی تۆ بچیتە نێو شیعرەكانی جزیری، هێندە زیاتر لە جزیری نزیك دەبیت و سەرسام دەبیت بە جزیری. 

لە تەكیەی بارزان، لە حزووری مەولانا شێخ ئەحمەدی بارزانی بەردەوام شیعرەكانی جزیری دەخوێندرانەوە. بۆ ئێمە دەركەوت كە چ نزیكایەتییەكی رۆحی لە نێوان ئەواندا هەیە، چونكە رێگەی حەق و حەقیقەت یەكە، هەروەكوو جزیری دەفەرموێت: ”د ئەسل دا كو حەمی ئاڤە چ ئاڤ و چ جەمەد."

بەپێی ئەو لێكۆڵەرانەی كە بۆ ئێمەیان دەرخستووە، دیارە جزیری لە ساڵی ١٥٧٠دا هاتووەتە سەر دونیا و لە ساڵی ١٦٤٠دا چووەتە بەر رەحمەتی خودا، واتە ٧٠ ساڵ ژیاوە، بەڵام ٧٠ ساڵی پڕ خێر و بەرەكەت، ٧٠ ساڵی پڕ مەعریفەت و زانین. 

لە شیعرەكانی جزیریدا دیارە كە زۆر شارەزا بووە و موسەڵەت بووە لەسەر زمانەكانی (كوردی، توركی، عەرەبی و فارسی). دیارە زۆریش گەڕاوە بۆ عیلم و زانین، لە نێو ئەو جێگانەی كە بۆ ئێمە دەركەوتووە سەردانی كردووە، ئامێدی بووە. لە حزووری ئەو هەموو زانا و پسپۆڕ و لێكۆڵەر و ئەكادیمیستان زەحمەتە بۆ من بچمە نێو وردەكاریی جزیری چونكە ئێوە باشتر دەزانن، بەڵام بەپێی بۆچوونی موتەوازیعی خۆم، دەمەوێ هەندێك بۆچوون دەربارەی مەلای جزیری بڵێم:

جزیری لە بواری تەسەوفدا لە مەقامێكی هەرە هەرە بڵنددا بووە، گەیشتبووە مەرتەبەی (فنا‌و فی الله)، لەسەر وەحدانیەتی خودا بە زمانێكی زەلال بۆ ئێمە دەریدەخات و دەفەرموێت: (وەحدەتێ موتلەق مەلا، نوورە د قەلبان جەلازۆرا د ڤێ مەسئەلێ، ئەهلێ دلان شوبهە ما). 

عەزەمەتی مەلای جەزیری دەردەكەوێت لەم چەند بەیتانە دا:

سڕڕێ وەحدەت ژ ئەزەل گرتییە حەتتا ب ئەبەد

واحد و فەردە ب زاتێ خوە وی نینن چو عەدەد

یەكە دەریا تو بزان قەنج چ مەوج و چ حەباب

د ئەسل دا كو حەمی ئاڤە چ ئاڤ و چ جەمەد

مانای ئەمە زۆر مەزنە، تەنیا مەلای جەزیری دەتوانێت ئەم تەعبیرە بكات و باوەڕ ناكەم دووبارە ببێتەوە و كەس بتوانێت ئەم تەعبیرە بڵێت. 

لە بواری فەلسەفیدا شۆڕەسواری مەیدانی فەلسەفی بووە، بە دوو ڕێز باشترین تەعبیر لە ژیانی مرۆڤ دەكات كە دبێژێت:

تو بنێ ماهێ نەو و دەستێ قەزایێ هەی هەی

نە ل زەرعێ فەلەكێ بەلكی ژ عومرێ مەیە داس

كێ دەتوانێت ئەم تەعبیرە بكات لە مەلای جزیری زیاتر؟ 

لە بواری واقیعیەت و واقیعبینیدا، دیسان لەم بەیتانەدا مەلا بۆ ئێمە دەردەكەوێت كە زۆر واقیعبین بووە و زۆر زانا بووە:

كەس ب دادا مە نەپرست گلەهـ و داد چ كت؟

تە نەبت دادڕەسەك بیهوودە فەریاد چ كت؟

هەر گل و سەنگ دبتن زێر ب تەدبیرێ حەكیم

قابلییەت كو نەبت حكمەتێ ئوستاد چ كت؟

كان ب گەوهەر چ بكت گەوهەر ئەگەر پاك نەبت

تو بەسیرەت تە نەبت سیرەتێ ئەجداد چ كت؟

دیسان ئەمە بۆ ئێمە دەریدەخات كە مەلا چەند زانا و چەند مەزن بووە. ئەوەندەی دەربارەی مەلای جەزیری بڵێین كەمە، بەڵام جێی دەستخۆشییە كە زانكۆی شرناخ ئەم كۆنگرەیە بووەتە نەریتێك ساڵانە دەست پێ دەكەن، ئەمە جێی دەستخۆشییە و ئێمە پیرۆزبایی لێ دەكەین، بەڵام مەلا بە خۆی وەسفی خۆی دەكات كە دەبێژیت:

ب دل ئاتەش ژ جەگەر بریانم

لەو پەریشان و پوڕ ئێشانم

عاشقێ نازك و مەحبووبانم

تو نەبین بێ سەر و بێ سامانم

گولێ باغێ ئرەمێ بوهتانم

شەبچراغێ شەبێ كوردستانم

لە جێی خۆیدایە كە گوتەكەی (خانی)ی مەزن (خانی رابە بینەڤە روحا مەلای جزیری، وێ حەی بكە عەلی حەریری.. كەیفەك وە بدە فەقیێ تەیران، حەتا ب ئەبەد بمیانێ حەیران)

ئێمەش دەبێژینە شێخی مەزن، مەلای جزیری: 

دەست هەڵناگرین ژ تەڵەب 

گەر مە د ڕێ چیت سەر و تشت

پشت نادەین دوو هزار خەنجەر و تیر و رم و خشت

مە سەرێ دانیە ڕێ و ب خودێ بەستیە پشت

خودا كەرەمێكی مەزنی لەگەڵ ئێوە كردووە لەم دەڤەرە، جزیری لێرە رابووە، دیرۆك لێرە دروست بووەوە جارێكی دیكە، چونكە وەك خوای گەورە لە قورئانیشدا دەفەرموێت: (واستوت علی الجودی) گەمیا نوح لێرە هاتە خوارەوە. ئەمە بۆ ئێوە و بۆ ئێمە هەموان جێی شانازییەكی مەزنە.

لە كۆتاییدا من دەمەوێ ئیشارەت بدەمە ئەو گۆڕانكارییە مەزنەی كە لە ناوچەكەدا رووی داوە، پرۆسەی ئاشتی. 

ئێمە زۆر كەیفخۆش بووین كە ئەم پرۆسەیە دەستی پێكرد، ئێمەش دەبینین ئەمجارە پرۆسە زۆر بە ڕێكوپێكی دەستی پێكرد، چونكە میللەت و پەرلەمان و هەموو حزب پشتیوانی دەوڵەتن، لێرەدا من بە پێویستی دەزانم سوپاسی جەنابی سەرۆك كۆمار بەڕێز ئەردۆگان، دەوڵەتی توركیا، پەرلەمانی توركیا و میللەتی توركیا بكەم كە دەرگەی ئاشتییان كردەوە كە باشترین دەرگا و باشترین بژاردەیە. هەروەها دەستخۆشی لە بەڕێز ئۆجەلان دەكەم كە ئەویش هەنگاوی ئەرێنی نا. لێرەدا من دەمەوێ بڵێم، ئێمەش بە هەموو قوەتی خۆمان پشتیوانی ئەم پرۆسەی ئاشتییەین و چ لە ئێمە بخوازرێ و لە دەستی ئێمە بێت، ئێمە ئامادەین، ئینشائەڵا پرۆسەكە دەگاتە ئەنجامێكی زۆر باش، خێر و خۆشی بێنێت بۆ ئێمە هەموان.