ب مەرەما رێکخستن و پێشڤەبرنا کەرتێ گەشتوگۆزار و جوانکرنا سیمایێ باژێری، ئالیێن شولەژێ ل ئاکرێ رێی ب چێکرنا کافیێن گەشتیاری و ئاڤاهیێن ناڤا رەزا ب گورەی چەند ڕێنما دان.
د. دلاوەر بۆرۆ، قایمقامێ ئاکرێ دیارک کو وان ل گەل باژێرڤانیی و گەشتوگوزار و ئاڤ و ئاڤەڕۆیان ل ئاکرێ کومبونەکا بەرفرەهـ سەبارەت رێی دان ب چێکرنا چەند جورە ئاڤاهیان ل ئاکرێ دا و گوت، د کۆمبوونێ دا ب هووری باس ل رێکخستنا رەزامەندیێن ئاڤاکرنێ د ناڤ رەزان دا ب گورەی بڕیارا ژمارە 1853ێ هاتەدان، پشتی گۆتوبێژێن دگەل لایەنێن پەیوەندیدار ب گورەی رێنما بریار و رەزامەندی ل سەر چێکرنا کافیێن گەشتیاری و ئاڤاهیێن ناڤا رەزان هاتەدان.
ب گورەی رێنمایێن نوێ، دڤێت رێکخستنا خانیێن نیشتەجێبوونێ و رێکارێن یاسایی بۆ ئاڤاکرنا خانیێن نیشتەجێبوونێ د ناڤ زەڤی و رەزان دا بهێنەدان، پەرەپێدانا بازرگانی ئانکو رێپێدان ب ئاڤاکرنا جهێن بازرگانی ل سەر جادەیێن سەرەکی یێن بازرگانی ب مەرەما بووژاندنا ئابووریێ دەڤەرێ، دیسان ژ روویێ کەرتێ گەشتوگوزارێ ژی، رەزامەندی ل سەر ئاڤاکرنا کافیێن گەشتیاری ل جادا رەزا هاتە دان، ب مەرجەکێ کو سیمایێ گەشتیاری یێ ئاکرێ بپارێزیت، قایماقێ ئاکرێ هوسا گوت.
سەبارەت نۆژەنکرن و ئاڤاكرنێ ژی، ناڤبری گوت، دانانا رێنمایێن تایبەت بۆ خرابکرن و دووبارە ئاڤاکرنا وان خانیێن کو د ناڤ رەزان دا دکەڤن، ئەڤ بڕیارە ب ئارمانجا رێکخستنا باژێڕی و پاراستنا رەز و بیستانێن ئاکرێ هاتینە دان، هەڤدەم ل گەل دابینکرنا پێدڤیێن وەلاتیان و گەشەپێدانا کەرتێ گەشتوگوزارێ ل دەڤەرێ.
ئاکرێ ئێکە ژ وان دەڤەرێن کوردستانێ کو سروشت و ژینگەهـ و توپوگرافی و جوگرافیەکا جیاواز هەیە و دناڤ بلنداهی و نزماهی و چیا و دۆل و نهالا هاتیە چێکرن، لەوا مولەت ب ئاڤاکرنا ئاڤاهی و کافێ و جهێن پێشەسازی و گەشتیاری ژی دڤێت ب گورەی دیروک و شارستانیا ئاکرێ بهێنە چێکرن داکو کارتێکرن ل شەر سەر و سیمایێ شارستانیا ئاکرێ نەهێنەکرن.
حکۆمەتا هەرێما کوردستانێ دڤان چوار سالێن بوری دا گرنگی و ئاسانکاریێن هەری زۆر بۆ پاراستنا سیمایێ شارستانیا ئاکرێ کرینە، ژ وان خانیێن کەڤنارێن ئاکرێ و قشلا ئاکرێ و کوڵان و گەرەکێن شارستانیێن ئاکرێ.