دوو شرۆڤەكاری باكوری كوردستان، 20 خاڵی رانەگەیەنراوی رێككەوتنەكەی نێوان عەبدی و جۆلانی ئاشكرا دەكەن كە گوایە لە ئەندامێكی كۆمیتەی دانوستانكاری رۆژئاوا پێیان دراوە.
هەریەك لە رۆنی رەها و بەدران دەرە كە دوو شرۆڤەكاری باكوری كوردستانن و بەدواداچوونی وردیان بۆ رێككەوتنەكەی ئەحمەد شەرع و مەزڵووم عەبدی كردووە، بە پوختی 20 خاڵی رانەگەیەنراوی ئەو رێككەوتنەیان ئاشكرا كردووە.
بەپێی بەدواداچوونەكەی ئەو دوو شرۆڤەكارە، دۆسیەی داعش دەدرێتە دەست سووریا، هەسەدە بەشێك دەبێت لە سیستمی بەرگریی سووریا، بەڵام فەرمان لە مەزڵووم كۆبانی وەردەگرێت. بێ رەزامەندیی هەسەدە، سوپای سووریا ناتوانێت بێتە ناو پارێزگای حەسەكە.
بەپێی بڵاوكراوەكەی ئەو دوو شرۆڤەكارە، لەهەر ناوچەیەكی سووریا كورد هەبێت، دەتوانێت هێزی تایبەتی بۆ پاراستنی ناوچەكەی دروست بكات، بەڵام سەربە دیمەشق دەبێت.
"دامەزراوە سوورییەكان لە ژێر چاودێریی هەسەدە دەتوانن بێنە پارێزگا وەك پارێزگای حەسەكە ئەوەش لەلایەن مەزڵووم عەبدییەوە دیاری دەكرێت. مەزڵووم عەبدی مافی لەكارلادانی بەرپرس و لێپرسراوە ئیدارییەكانی حەسەكەی هەیە. 25%ی نەوت و غازی سووریا بۆ حەسەكەیە و لە ژێر ئیدارەی كورددا دەبێـت".
پارێزگای حەسەكە مافی كڕینی چەكی لە وڵاتان هەیە. خاڵە بازرگانییەكانی سنووری حەسەكە لە دەست كورد دەبێت. ئاگربەست لە سووریا دریژخایەن دەبێت. مەزڵووم عەبدی فەرماندەی هێزێكی سەربەخۆ، سەرلەشكر دەبێت لەناو سوپای سووریا. سووریا ناتوانێ هیچ بەرپرسیك لە دەرەوەی پارێزگای حەسەكە لەو پارێزگایە دابمەزرێنێت. فڕۆكەخانەی قامیشلۆ دەبێتە نێودەوڵەتی و لە ژێر ئیدارەی هاوبەشی كورد و دیمەشقدا دەبێت. پێكهاتەی كورد بە چوار وەزارەت و باڵوێز لە حكوومەتی دیمەشقدا بەشدار دەبێت. دیپلۆماسیی كورد لەلایەن سووریا نوێنەرایەتی دەكرێت. بەپێی ئەو رێككەوتنەی لە نێوان كورد و ئەمەریكا كراوە، هێزە ئەمەریكییەكان لانی كەم تا 10 ساڵ وەك گرەنتیكار (زامن)ی كورد دەمێننەوە.
لە كۆتاشدا ئەو شرۆڤەكارانە دوو خاڵی تریان باس كردووە كە بریتین لە: فەرماندەكانی پێشووی سوپا، ناتوانن ببنە وەزیری بەرگری و ناوخۆ. پاراستنی سنووری حەسەكە لە ژێر چاودێریی ئەمەریكی و فڕەنسییەكاندا دەبێت.
لەمبارەیەوە ئارام رەفعەت كە نووسەر و چاودێرێكی رۆژئاوای كوردستانە دەنووسێت: ئەگەر ئەو خاڵانە بەشێك بن لە رێككەوتنەكە، ئەوا رۆژئاوای كوردستان دەبێتە هەرێمێكی فیدراڵی خاوەن مافی فراوان و تێروتەسەل. ئەگەر راست نەبێت و رێككەوتنەكە لەسەر بنەمای هەشت خاڵەكە و وەك خۆی جێبەجێ بكرێت، ئەوا كارەسات و رادەستبوونی بێ پاساو و خیانەتە.
بەبڕوای ئارام رەفعەت رۆشن نییە مەبەست لە حەسەكە تەنیا پارێزگای حەسەكەیە، یان حەسەكە وەك پایتەختی رۆژئاوا و باكوری سووریا. هەر كامێكیان بێت، لێكەوتەی باشە و خراپەی خۆی هەیە.
چونكە ئەگەر مەبەست پارێزگا بێت، ئەوا دەبێت هەردوو پارێزگای رەقە و دێرەزور رادەستی عەرەبەكان بكرێت و لە ژێر قەڵەمڕەوی كورد دەردەچن، دەسەڵات و خۆسەری كوردی بە ناوچە كوردستانییەكان "رۆژئاوا" سنووردار دەبێت.
باشییەكەی لەوەدایە كە كورد ئیدارەی هەرێمێكی نیمچە یەكڕەنگی بێ كێشەی زۆرینەی كوردی دەكات. كورد لە پارێزگای حەسەكە 60%ی دانیشتووان پێكدێنێت و زۆرینەیە، عەرەبەكانیش لە سەرووی 30% و ئەویتر كریستیانەكانن.
پارێزگای حەسەكە رووبەرەكەی 23 هەزار كیلۆمەتر چوارگۆشەیە و لە وڵاتگەلی وەك قوبرس و لبنان و قەتەر گەورەترە، هەموو سنوورەكانیشی درێژكراوەی باشوور و باكوری كوردستانە.
بەبڕوای ئارام خراپییەكەی لەوەدایە، كورد دەسەڵات و ئابووری و خاك و هەژموونێكی فراوان و سەرچاوە ئاوی و نەوتییەكانی لە دەست دەچێت. لە پارێزگایەك و ناوچەیەكی سنوورداردا گۆشەگیر دەكرێت. لەوەش گرنگتر، كۆبانی كە سەربە پارێزگای حەسەكە نییە، چارەنووسی نادیار دەبێت و دەكەوێتە دەرەوەی ئیدارەی كورد.
ئارام دەنووسێت: باشییەكەی ئەوەیە سنوورێكی سروشتیی ئەم هەرێمە فراوانە پڕ لە سەروەت و سامانە، هێزی مرۆیی لە باقی سووریا جیا دەكاتەوە و ئەگەر كورد هەژموونی خۆی بەسەر هەرێمەكەدا بپارێزێت، ئەوا بەقورساییەكی زۆرەوە لە دیمەشق دەبێت.
خراپییەكەیشی ئەوەیە، كورد وەك كەمینەیەك دەبێت ئیدارەی هەرێمێكی زۆرینە عەرەبی پڕ لە كێشە و دووبەرەكیی خێڵەكی و قەومجی سۆزدار بۆ جۆلانی رەوتە تیرۆریستییەكانی تر بكات. ئەم دیموگرافیا زۆرینە عەرەبییە هەمیشە وەك بۆمبێكی تەوقیتكراوە و عەرەبە حاكمەكانی دیمەشق، دەتوانن بەڕووی كورددا بیتەقێننەوە.