كۆرمۆر ململانێی قووڵی ده‌سه‌ڵات له‌ عێراق ئاشكرا ده‌كات

:: PM:02:35:29/11/2025 ‌
ماڵپه‌ڕی the national له‌ راپۆرتێكی بنكۆڵكاریدا له‌باره‌ی هێرشی ئه‌مدواییانه‌ی گرووپه‌ تیرۆریستییه‌كان بۆ سه‌ر كۆرمۆر، باس له‌ هۆكاره‌ سه‌ره‌كییه‌كانی پشتی په‌رده‌ی هێرشه‌كه‌ ده‌كات و په‌نجه‌ی تاوان بۆ گرووپه‌كانی نزیك له‌ كۆماری ئیسلامی راده‌كێشێت، كه‌ له‌ ناوخۆی عێراقدا باڵاده‌ستن و پێی وایه‌ ئه‌وه‌ی روو ده‌دات، ململانێیه‌كی قووڵه‌ بۆ ده‌سه‌ڵات و وزه‌ وه‌ك چه‌ك خۆی وێنا ده‌كات. كه‌م نین ئه‌وانه‌ی له‌ به‌هێزبوونی هه‌رێمی كوردستان له‌ بواری وزه‌ نیگه‌رانن و ده‌یانه‌وێت له‌و هێزه‌ كه‌م بكه‌نه‌وه‌. 

كێڵگه‌ی گازی كۆرمۆر كه‌ یه‌كێك له‌ سه‌ره‌كیترین ناوه‌نده‌كانی به‌رهه‌مهێنای گاز له‌ هه‌رێمی كوردستان و عێراق هه‌ژمار ده‌كرێت و كه‌وتووه‌ته‌ نزیك چه‌مچه‌ماڵ، هه‌فته‌ی رابردوو بووه‌ ئامانجی هێرشێكی تیرۆریستی و به‌هۆیه‌وه‌ كۆگه‌یه‌كی سه‌ره‌كیی گازی كێڵگه‌كه‌ ته‌قییه‌وه‌، چالاكییه‌كانی كێڵگه‌كه‌ی له‌كار خست  و به‌ ملیۆنان ماڵی تاریك كرد، جارێكی تر ئه‌وه‌ بیر هێنرایه‌وه‌ كاتێك وزه‌ ده‌بێته‌ چه‌ك، گه‌شه‌سه‌ندنیش لاواز ده‌رده‌كه‌وێت.

كۆرمۆر به‌ شاده‌ماری دابینكردنی كاره‌بای كوردستان داده‌نرێت و نزیكه‌ی 80% له‌ سووته‌مه‌نیی پێنج وێستگه‌ی سه‌ره‌كیی به‌رهه‌مهێنانی كاره‌با، له‌و شوێنه‌وه‌ دابین ده‌كرێ و ته‌نانه‌ت به‌شێك له‌ كاره‌بای عێراقیش به‌هۆی ئه‌و سووته‌مه‌نییه‌ دابین ده‌كرێ كه‌ له‌ كێڵگه‌كه‌ به‌رهه‌م ده‌هێنرێت. مانگ و نیوێك له‌مه‌وبه‌ر پڕۆژه‌كه‌ له‌ په‌ره‌پێداندا گه‌یشته‌ خاڵێكی وه‌رچه‌رخان، به‌رهه‌مهێنانی گازی بۆ 750 ملیۆن پێ سێجا له‌ رۆژێكدا به‌رز كرده‌وه‌. پڕۆژه‌یه‌كی زۆر گرنگ كه‌ بووه‌ته‌ پاڵپشتیی سه‌ره‌كیی دابینكردنی كاره‌بای 24 سه‌عاتی له‌ كوردستان.

كۆمپانیای دانه‌غاز كه‌ باره‌گا سه‌ره‌كییه‌كه‌ی له‌ ئیماراته‌ و ئیداره‌ی كێڵگه‌كه‌ ده‌كات و رای گه‌یاندووه‌، هیچ كام له‌ كرێكاره‌كانی زیانیان به‌رنه‌كه‌وتووه‌ و به‌رپرسانی ناوچه‌كه‌ش په‌نجه‌ی تۆمه‌ت زیاتر بۆ گرووپه‌ میلیشیاكانی نزیك له‌ ئێران راده‌دێرن.

به‌گوێره‌ی راپۆرتێكی ئابووری كه‌ ماڵپه‌ڕی the nationalی به‌ریتانی بڵاوی كردووه‌ته‌وه‌، له‌م ساڵانه‌ی دواییدا لانی كه‌م نۆ جار كێڵگه‌كه‌ كراوه‌ته‌ ئامانج، له‌ مووشه‌كه‌وه‌ بگره‌ تا ده‌گاته‌ درۆنی پێشكه‌وتوو، ئاراسته‌ی كێڵگه‌كه‌ كراون. 

كاره‌ساتبارترینیان هێرشی نیسانی 2024 بوو كه‌ به‌هۆیه‌وه‌ چوار كرێكار گیانیان له‌ ده‌ست دا و بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر كێڵگه‌كه‌ چالاكییه‌كانی وه‌ستاند.

هۆی سه‌ره‌كیی هێرش
قسه‌ی جیاواز له‌باره‌ی هۆكاری سه‌ره‌كیی ئه‌و هێرشانه‌ له‌ كۆڕ و كۆمه‌ڵه‌ سیاسییه‌كانی ناوخۆی عێراق و هه‌رێمی كوردستان باس ده‌كرێن، هه‌ندێك عێراقی پێیان وایه‌ یه‌كێك له‌ هۆكاره‌كانی ئه‌و هێرشه‌ ئه‌وه‌یه‌، له‌ هه‌ڵبژاردنی ئه‌مدواییانه‌ی عێراق پارته‌ كوردییه‌كان رۆڵێكی باشتریان بینی و سه‌ركه‌وتنی زیاتریان به‌ده‌ست هێنا. هه‌ندێكی تر پێیان وایه‌ په‌یامی پشتی ئه‌و هێرشه‌ زۆر گه‌وره‌تر و ستراتیجیتره‌ له‌وه‌ی زۆر بیری لێ ده‌كه‌نه‌وه‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ هه‌رێمی كوردستان نابێت به‌ سه‌ربه‌خۆیی و خۆبژێویی له‌ بواری وزه‌دا بگات، چونكه‌ ئه‌مه‌ به‌و مانایه‌ دێت هه‌رێمی كوردستان له‌ داهاتوودا ده‌توانێ ببێت به‌ دابینكه‌ری سه‌ره‌كیی وزه‌ بۆ هه‌موو عێراق و رۆڵی زیاتر له‌ عێراقی فیدراڵدا بگێڕێت.
په‌یامێكی تر كه‌ له‌م هێرشه‌دا هه‌ست پێ ده‌كرێ و نووسه‌ری راپۆرته‌كه‌ تیشكی خستووه‌ته‌ سه‌ر ئه‌وه‌یه‌، ئێران له‌ رابردوودا یه‌كێك بووه‌ له‌و وڵاتانه‌ی كه‌ گازی سروشتی به‌ عێراق فرۆشتووه‌ و له‌م رێگه‌یه‌وه‌ پاره‌یه‌كی زۆری ده‌ست كه‌وتووه‌، به‌ڵام ئێسته‌ ئه‌لته‌رناتیڤ دۆزراوه‌ته‌وه‌ و عێراق له‌مه‌ودوا له‌ هه‌رێمی كوردستانه‌وه‌ پێداویستییه‌كانی خۆی به‌ گازی سروشتی دابین ده‌كات و چیتر حه‌وجێی ئێران نابێت، شتێك كه‌ به‌ دڵی ئێران نییه‌ و ئێران پێی وایه‌ عێراقییه‌كان ده‌بێت له‌ وزه‌دا به‌ ئێران به‌سترابنه‌وه‌ نه‌ك هه‌رێمی كوردستان.

ده‌ره‌نجامی لێكۆڵینه‌وه‌ی لیژنه‌ هاوبه‌شه‌كانی هه‌رێمی كوردستان و عێراق، له‌ هێرشه‌كانی رابردوو ئه‌وه‌یان سه‌لماندووه‌ كه‌ ئه‌و درۆن و مووشه‌كانه‌ و ئه‌و پارچانه‌ی له‌م هێرشانه‌دا به‌كار هێنراون، پێوه‌ندییان به‌ ئێرانه‌وه‌ هه‌یه‌.

ده‌ره‌نجامه‌كانی هێرش
به‌گوته‌ی سه‌رچاوه‌كه‌، ئه‌وه‌نده‌ی باس له‌ هۆكاره‌كانی هێرشه‌كه‌ ده‌كرێ، ئه‌وه‌نده‌ باس له‌ كاریگه‌رییه‌كانی ئه‌و هێرشانه‌ نه‌كراوه‌، كاتێك كۆرمۆر ده‌كرێته‌ ئامانج، خێزانه‌كان بێ كاره‌با ده‌بن، نه‌خۆشخانه‌كان ناچارن پشت به‌ موه‌لیده‌ ببه‌ستن، كارگه‌كان ناچارن به‌رهه‌مهێنان بوه‌ستێنن و جگه‌ له‌مه‌ كۆمپانیا نێوده‌وڵه‌تییه‌كانیش له‌ وه‌به‌رهێنان سارد ده‌بنه‌وه‌ و هه‌ندێكیان چالاكییه‌كانیان ده‌وه‌ستێنن.

یه‌كێكی تر له‌ ده‌رهاویشته‌ خراپه‌كانی ئه‌و جۆره‌ هێرشانه‌ ئه‌وه‌یه‌، هێرشی به‌رده‌وام بۆ سه‌ر ژێرخانی ئابووری به‌ بێ وه‌ڵامدانه‌وه‌ و سزادانی ئه‌و لایه‌نانه‌ی له‌ پشت رووداوه‌كانن، كولتوورێكی خراپ ده‌هێنێته‌ كایه‌وه‌ ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌، هه‌ندێك لایه‌ن له‌م هێرشانه‌دا پارێزبه‌ندییان بۆ دروست ده‌بێت.

قسه‌كه‌ی مه‌سروور بارزانی به‌دی هات
ئامینه‌ به‌كر سه‌رۆكی به‌شی لێكۆڵینه‌وه‌ی وزه‌ی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست و ئۆپیك پڵه‌س له‌ كه‌پله‌ر كه‌ كۆمپانیایه‌كی تایبه‌ته‌ له‌ بواری زانیاریی به‌رهه‌مه‌ بازرگانییه‌ جیهانییه‌كانه‌ ده‌ڵێت، ''سه‌ره‌تای ئه‌م مانگه‌ له‌ میانه‌ی كۆڕبه‌ندی ئاشتی و ئاسایشی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست له‌ زانكۆی ئه‌مه‌ریكیی دهۆك، چاوپێكه‌وتنێكم له‌گه‌ڵ مه‌سروور بارزانی سه‌رۆك وه‌زیرانی هه‌رێمی كوردستاندا كرد. ئه‌و پێی گوتم له‌ رابردوودا ژماره‌یه‌ك كه‌س كه‌ پێوه‌ندییان به‌و رووداوانه‌ هه‌بووه‌، ناسێنراون و ته‌نانه‌ت ژماره‌یه‌ك له‌وانه‌ گیرابوون، به‌ڵام له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتی فیدراڵی به‌ كه‌فاله‌ت ئازاد كران. مه‌سروور بارزانی پێی وایه‌ ئازادكردنی ئه‌م جۆره‌ كه‌س و گرووپانه‌، ته‌نیا ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی هێرشه‌كانیش زیاتر ببن و درێژه‌یان هه‌بێت، چه‌ند رۆژ دوای قسه‌كانی مه‌سروور بارزانی و هێرشه‌كه‌ی كۆرمۆر، راستیی قسه‌كانی ئه‌وم بۆ ده‌ركه‌وت.''

ئامینه‌ به‌كر باسی له‌ قسه‌یه‌كی تری مه‌سروور بارزانی كردووه‌ كه‌ هۆشداریی دابوو له‌وه‌ی له‌وانه‌یه‌ حكوومه‌تی فیدراڵی، جارێكی تر به‌ هۆكاری سیاسی ئه‌و هێڵه‌ دابخاته‌وه‌ كه‌ ماوه‌یه‌كه‌ كراوه‌ته‌وه‌ و نه‌وتی هه‌رێمی كوردستان ده‌گه‌یه‌نێته‌ جه‌یهان و بازاڕه‌كانی دنیا .
وزه‌ وه‌ك چه‌ك
ئه‌وه‌ی له‌م رووداوانه‌دا ئاشكرایه‌ ئه‌وه‌یه‌، له‌ عێراقدا ژێرخانی ئابووریی وزه‌ بووه‌ته‌ مه‌یدانی ململانێ و شه‌ڕی سیاسی، هه‌ر كه‌سێك كۆنترۆڵی كاره‌بای به‌ده‌سته‌وه‌ بێت، ئه‌وا له‌ دانوستانه‌كانیشدا باڵاده‌سته‌، جگه‌ له‌مه‌ كه‌سێك بتوانێت رووناكی بۆ تاریكی بگۆڕێت، ئه‌وا گوشاری به‌هێزتر له‌ هێرشی درۆن ده‌هێنێته‌ كایه‌وه‌، هه‌ر ئه‌وه‌ش له‌وانه‌یه‌ هۆكار بێ له‌وه‌ی گرووپه‌ هاوبیره‌كانی ئێران له‌ ناوخۆی عێراق، هان دابێت بۆ سه‌لماندنی پێگه‌ و ده‌سه‌ڵاتی خۆیان، سوودی له‌و رێكاره‌ وه‌ربگرن.

بۆ به‌رپرسانی هه‌رێمی كوردستان، رووداوه‌كه‌ ته‌نیا ئه‌وه‌ نییه‌ ناوه‌ندێكی گرنگی ئابووری كرابێته‌ ئامانج، به‌ڵكو رووداوه‌كه‌ پێشبینیكراو بوو، بۆیه‌ش به‌رپرسانی هه‌رێم  داوایان له‌ ئه‌مه‌ریكا كردووه‌ ئامێر و ته‌كنه‌لۆجیای پێشكه‌وتوویان بۆ دابین بكات، بۆ ئه‌وه‌ی بتوانن كێڵگه‌ و ناوه‌نده‌ ئابوورییه‌كانی پێ بپارێزن، هه‌رچه‌نده‌ ئه‌مه‌ش ده‌توانێ به‌ربه‌ست و له‌مپه‌ری هه‌بێت، چونكه‌ دابینكردنی ئه‌و جۆره‌ چه‌كانه‌ ده‌بێت له‌ رێگه‌ی عێراقی فیدراڵییه‌وه‌ بێت.

عه‌زیز ئه‌حمه‌د جێگری سه‌رۆكی نووسینگه‌ی مه‌سروور بارزانی، دوای هێرشه‌كه‌ له‌ په‌یامێكدا له‌ تۆڕی ئێكس بڵاوی كردبووه‌وه‌، ده‌بێت چه‌ند هێرشی هاوشێوه‌ بكرێنه‌ سه‌ر هه‌رێمی كوردستان، بۆ ئه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستان بتوانێت داوای كه‌ره‌سته‌ی به‌رگریی بۆ ئاسمانه‌كه‌ی و به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ی هێرشه‌كان بكات.'' 

له‌ كۆتاییدا ئاماژه‌ به‌وه‌ كراوه‌ كه‌ به‌رپرسانی كورد، دڵنیان له‌وه‌ی دووباره‌ كاره‌بایان بۆ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، به‌ڵام تا ئه‌و كاته‌ی وه‌ڵامێكی به‌هێز بۆ ئه‌و جۆره‌ هێرشانه‌ نه‌بێت، هه‌ژموونی ئێرانیش درێژه‌ی ده‌بێت.


وشە - سلێمان تاشان