لە چوارچێوەی گفتوگۆكان لەبارەی كاندیدبوونەوەی نووری مالیكی بۆ پۆستی سەرۆك وەزیرانی حكوومەتی داهاتووی عێراق، باس لە ئەگەری دووبارەبوونەوەی سیناریۆی 2014 دەكرێ، كاتێك نووری مالیكی سازشی لەسەر كاندیدبوونی كرد و حەیدەر عەبادیی لەبری خۆی كردە سەرۆكی حكوومەتی عێراق، ئێستەیش فشاری زۆر لەسەر چوارچێوەی هاوئاهەنگی بوونی هەیە و پرسی كشانەوە و سازشی مالیكی لە كاندیدبوون لە ئارادایە، بۆ ئەوەی عێراق بە دوور بخاتەوە لە سزا و فشارەكانی ئەمەریكا لە ئەگەری بەردەوامبوونی وەك كاندیدی سەرۆك وەزیران.
سیناریۆی 2014 دووبارە نابێتەوە
خالید عەلوان شەلال ئەندامی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا كە نووری مالیكی سەرۆكایەتیی دەكات، بە ڕۆژنامەی "
عالەم ئەلجەدید"ی ڕاگەیاند، سیاسەت بە سروشتی خۆی لە دۆخێكی جێگیر نییە و گۆڕاوە لەسەر بنەمای بەرژەوەندی و هەڵوێستەكان، بەڵام دۆخی ئێستە هاوشێوەی 2014 نییە و بە تەواوی جیاوازە. چونكە ئەوكات هەڕەشەیەكی تەناهیی یەكجار گەورە لەسەر عێراق بوونی هەبوو و دۆخی سیاسی و تەناهی بە تەواوی ناجێگیر بوو.
شەلال گوتی، ئێستە دۆخی سیاسی و تەناهیی عێراق جێگیرە و تەواوی قەوارە سیاسییەكان بۆچوونیان نزیكە لە یەكەوە، ئۆپۆزسیۆنێكی ڕاستەقینە لە ناو لایەنەكانی شیعە لە دژی كاندیدبوونەوەی مالیكی بوونی نییە، تەنیا هەندێك لایەن بە خۆپارێزییەوە مامەڵە دەكەن، وەك بزووتنەوەی عەسائیبی ئەهلی حەق و ڕەوتی حیكمە، ئەو مامەڵە خۆپارێزییەیش لە چوارچێوەی بۆچوونی جیاوازە نەك شتی تر.
ئەو ئەندامەی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا بەپشتبەستن بەو ڕوونكردنەوانەی سەرەوە، ڕەتی كردەوە كە سیناریۆی 2014 دووبارە ببێتەوە، دۆخەكە بەو ئاراستەیە دەڕوات كە لە ناوەڕاستی ئەم هەفتەیە كۆبوونەوەی ئەنجوومەنی نوێنەران ئەنجام بدرێ و دوای هەڵبژاردنی سەرۆك كۆمار، نووری مالیكی بۆ پێكهێنانی حكوومەتی نوێی عێراق ڕابسپێردرێت.
ناكۆكی لە ناو چوارچێوەی هاوئاهەنگی
سەرەڕای قسەكانی ئەندامەكەی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا، بەڵام لایەنەكانی تری ناو چوارچێوە بۆچوونی جودایان هەیە، عەقیل ئەلردێنی گوتەبێژ بە ناوی هاوپەیمانی نەسر گوتی، چوارچێوەی هاوئاهەنگی ڕووبەڕووی جیاوازی بۆچوون لەسەر دۆخەكە بووەتەوە، بەڵام تا ئێستەیش پشتیوانی لە كاندیدبوونەوەی نووری مالیكی دەكات، ئەمەیش لە چوارچێوەی ئەو دەستەواژە و سیستمەی كە ئەمەریكا خۆی ڕۆڵی كارای هەبووە لە داڕشتنی، بریتییە لە دیموكراتی و ئازادی دەربڕین و ئازادی هەڵبژاردن و پاراستنی سەروەری عێراق و ڕێگرتن لە دەستوەردانی دەرەكی.
ئەلردێنی ئەوەیشی خستە ڕوو، پەیامەكەی ترەمپ لە تۆڕی ئێكس و ئەوەی لە پشتیەتی زۆر بەو شێوەیە سەیری دەكەن كە پێشێلكردنی ڕوونی سەروەری عێراقە، ئەم بابەتەیش نابێ بە ترسەوە مامەڵەی لەگەڵ بكرێت.
هەنگاوێك بۆ دواوە بۆ دووربوون لە سزاكان
هەرچەندە شیعە تا ئێستە سوورن، بەڵام بەشێك لە لایەنەكان لەو بڕوایەدان كە كشانەوەی هەنگاوێك بۆ دواوە پێویستە، تا بەر لە سزا و گەمارۆكانی ئەمەریكا بۆ سەر عێراق بگیرێت، گوتەبێژەكەی هاوپەیمانی نەسریش دەڵێ، سەرەڕای بوونی كەناڵی دیپلۆماسیی كراوە لەگەڵ ئەمەریكا و پرسیاركردن لەبارەی هۆی ڕەتكردنەوەی كاندیدبوونی مالیكی لەلایەن ئەمەریكاوە، بەردەوامیی هەڵوێستی ترەمپ لە دژی كاندیدبوونی مالیكی، مەترسی لەلای بەشێك لەلایەنەكان دروست كردووە، چونكە وەستانەوە دژی ئەمەریكا مانای سزای قورس و تاقەتپرووكێن كە زیانی گەورە بە عێراق دەگەیەنێت، ئەمەیش دەبێ لە ڕێگەی دابڕینی عێراق بێ لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی یان سەپاندنی سزای قورسی ئابووری بێت.
زیاتر گوتی، هاوپەیمانی نەسر ڕەتی دەكاتەوە كە باری گەلی عێراق قورس بكەن و ڕووبەڕووی سزا و دابڕینی لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی ببێتەوە، لە ئەگەرێكی لەم جۆرەدا بە باشی دەزانین كە هەنگاوێك بەرەو دواوە بگەڕێینەوە و دەرگە بۆ كاندیدبوونی كەسێكی تر وەك جێگرەوەی مالیكی بكەینەوە، ئەمە لە پێناوی عێراق و مانەوەی لە دۆخی ئێستەی و بەرەوپێشبردنی زیاتری، نەك ڕووبەڕووكردنەوەی بە سزا و گەمارۆی ئابووری و سیاسی.
زیاتر گوتی، باسكردنی دانانی كاندیدێكی تر، تانە و ڕەتكردنەوەی نووری مالیكی نییە، بە پێچەوانەوە پێشتر هاوپەیمانی نەسر پشتیوانی كاندیدبوونی بۆ ئەو پۆستە كردووە، بەڵام گۆڕانكارییەكان كە ئێستە ڕوو دەدەن، بەتایبەت سروشتی سیاسەتەكانی ترەمپ كە هەڕەمەكی و ناڕێكخراوە لە ڕووی سیاسی و دیپلۆماسییەوە، داوامان لێ دەكات بە وریاییەوە مامەڵە بكەین و ڕێگری لەوە بكەین كە جۆرێكی تر گەمارۆ و سزا بەسەر وڵات بسەپێنرێت، چونكە عێراق بەرگەی دۆخێكی لەمجۆرە ناگرێت.