جووڵەكانی ئەمدواییەی سوپای ئەمەریكا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بووەتە جێی مشتومڕ، هەرچەندە قەبارەی بڵاوەپێكردنی سەربازی و خێراییەكەی تا ئێستە بڵاو نەكراوەتەوە، بەڵام پرسیاری گرنگیان بە دوای خۆیدا هێناوە، لەوانە تێچووی ڕۆژانەی مانەوەی ئەو ژمارە زۆرەی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست چەند لەسەر ئەمەریكا دەوەستێت؟ بە گەیشتن بە وەڵامی ئەو پرسیارە، شارەزایان دەیانەوێ بزانن كە هاتنی هێزی ئەمەریكی بۆ ناوچەكە بۆ هێرشبردنە یان تەنیا فشار دروستكردن.
بەگوێرەی
زانیارییەكان و پسپۆران، كۆبوونەوەی ئەمجارەی سەربازیی ئەمەریكا گەورەترە لە ئامادەییە سەربازییەی كە واشنتن بۆ گرتنی عێراق و لەناوبردنی ڕژێمی بەعس لە 2003 لە عێرق بەكاری هێنا، ئەمەیش ئەوە دەگەیەنێت كە تێچووی ڕۆژانەی ئەو هێزانەی ئێستە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بڵاوەیان پێكراوە، زیاتر دەبێ لەو بڕەی كە بۆ هێزەكانی ئەمەریكا لە كاتی ئەنجامدانی هێرشی سەربازی بۆ سەر عێراق بەكار هێنرا.
لەبارەی تێچووی ئەو هێزانەی ئەمەریكا كە ئێستە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستن، د. ئەحمەد ئەلشامی ڕاوێژكار و پسپۆری ئابووری گواستنەوە گوتی: بڵاوبوونەوەی هێزی سەربازی ئەمەریكی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست گەورەیە و هاوشێوەی ساڵانی ڕابردوو نییە، بەڵكو ئێستە هێزی دەریایی و ئاسمانی زۆر زەبەلاح لە ناوچەكە بوونیان هەیە.
زیاتر گوتی، خەمڵاندنی ستراتیجی بەشێوەیەكی گشتی كۆكردنەوەی ئەو هێزە زەبەلاحە بۆ وەڵامدانەوە و فشار دروستكردنە، تا ئێران ناچار ببێ بێتە ژێر داواكانی ئەمەریكا و ڕێككەوتن لە نێوان هەردوولا واژوو بكەن، بەڵام لە هەمان كاتدا دەرفەت و ئامادەییش بە ئەمەریكا دەبەخشێت، بۆ ئەنجامدانی هەر ئۆپراسیۆنێكی سەربازی لە ناوچەكە.
ئەو پسپۆرە گوتی، تێچووی ڕۆژانەی كەشتییەكی فڕۆكەهەڵگر دەگاتە نزیكەی هەشت تا 10 ملیۆن دۆلار بە هەموو شتێكەوە، سووتەمەنی، كەلوپەل و چاككردنەوە، ئێستە كە دوو كەشتی فڕۆكەهەڵگری ئەمەریكا لێرە بوونیان هەیە، واتە ڕۆژانە هەریەكەیان هەشت تا 10 ملیۆن دۆلاری دەوێ و بە هەردووكیان تێچووی ڕۆژانەیان 16 تا 20 ملیۆن دۆلاری ئەمەریكی دەبێت.
تێچووی فڕۆكە جەنگییە شەڕكەرەكان زۆرە، تێچووی سەعاتێكی فڕین بەگوێرەی جیاوازی جۆری فڕۆكەكان دەگۆڕێت، بەڵام بەهۆی ئەوەی ژمارەی فڕۆكەكان زیاترە لە 150 فڕۆكەی جەنگی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ڕۆژانەیش بەلای كەم دوو سەعات بفڕن، ئەگەر خەمڵاندنی كەمترین تێچوو بكەین، ئەوا بڕەكەی دەگاتە 10 تا 14 ملیۆن دۆلار لە هەر ڕۆژێكدا، بەمشێوەیە تێچووی ڕۆژانەی هێزی وشكایی و پشتیوانیش 15 تا 18 ملیۆن دۆلارە.
بەگشتی تێچووی ڕۆژانەی ئەو هێزە وشكایی و دەریایی و زەوینی دەگاتە 55 تا 60 ملیۆن دۆلاری ئەمەریكی، ئەمەیش مانگانە دەگاتە 1.5 ملیار دۆلار ئەگەر زۆر بە كەمی هەژماری بكەین، ئەگەری زیاتربوونی ئەو تێچوونە پێنج هەندەیە لە ئەگەری هەڵگیرسانی جەنگ، ئەوكات تێچووی مانگانە دەگاتە حەوت ملیار دۆلاری ئەمەریكی، ئەمەیش ژمارەیەكی نزیكە لە تێچووی جەنگی عێراق لە 2003.
كەشتیی فڕۆكەهەڵگری جیراڵد فۆرد كە بە گەورەترین فڕۆكەهەڵگر لە دنیا دادەنرێت، زیاتر لە چوار هەزار كەسی لەسەرە و دەیان فڕۆكەی جەنگی و كەلوپەلی سەربازی تر، پێشتر كە هەمان كەشتی لە كەناراوەكانی ڤەنزوێلا بوو، لە تەك ژێردەریایی و ساردكەرەوە مووشەكییەكان و كەشتییە تێكشكێنەرەكان، تێچووی ڕۆژانەی 11.4 ملیۆن دۆلار، بەگوێرەی داتاكانی نووسینگەی بودجە لە كۆنگرێس و بودجەی بەرگریی ئەمەریكا و ناوەندی توێژینەوەی ستراتیجی و نێودەوڵەتی.
ئەو پسپۆرە ئابوورییە دەڵێ، ئەو كۆبوونەوە فراوانەی هێز و تێچووە ئابوورییە زۆر و گرژییە سیاسییە، فشارێكی زۆر لەسەر پنتاگۆن دروست دەكەن، بەكارچوونی سەاتی فڕۆكەكانی جەنگی و كۆگەی فیشەك و كەلوپەلەكان، بەڵام تێچووی ڕێگرتن لە جەنگ بە ڕێژەیەكی زۆر كەمترە بە بەراورد بە تێچووی جەنگ.
ئەگەر پرسەكە بە بنبەست بگات و ڕێگە لە جەنگ بگیرێت، لەگەڵ ئەوەیشدا تێچووەكان یەكجار زۆر دەبن و شوێنپێ لەسەر ئابووری ناوچەكە جێ دەهێڵێت، ئەحمەد ئەلشامی ئاماژەی بەوەیش كردووە، گەورەیی ئەو هێزانە یەكێك لە ئامانجەكانی، نەك ئامانجی سەرەكی بریتییە لە ڕێگرتن لە جەنگ و تەنیا خۆپێشاندان، بەڵام لەگەڵ ئەوەیشدا ئەو هێزە زۆرە توانای هەیە كە بە خێرایی بۆ هێرشبردن ئاراستە بكرێ، بەتایبەت بۆ بۆردمانكردن لە ڕێگەی ئاسمان و دەریاوە، ئەو جووڵە سەربازییانە بە هاوتەریبی لەگەڵ پاڵەپەستۆ سیاسییەكانی ئەمەریكا بۆ سەر ئێران بەردەوامی هەیە.
بەگوێرەی زانیارییەكان، ئێستە ئەمەریكا 40 هەزار سەرباز و نزیكەی 17 كەشتیی جەنگی و دوو كەشتیی فڕۆكەهەڵگر و 390 فڕۆكەی جەنگی لە جۆرەكانی ئێف 35، ئێف 22، ئێف 15 و ئەی 10 و ئی ئەی 18 و سی 17 و كەی سی 135 و جۆرەكانی تر لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەیە.