شارەزایان دەڵێن دەست پێكردنی شەڕ لە كۆتاپێهێنانی ئاسانترە، پێنجشەمی رابردوو شاندەكانی ئێران و ئەمەریكا لە جنێڤ یەكتریان بینی و دووجار دانوستانیان كرد، بەیانی ئەموو هەڵمەتێكی فرەوانی سەربازیی ئیسرائیل و ئەمەریكا بۆ سەر تاران دەستی پێ كرد و هێشتا بەردەوامە، ئەوە نائاسایی و كتوپڕ بوو كوشتنی رابەری باڵای ئێران بوو، كە تارانی تاساند و هێشتا دۆخی ئەو وڵاتە ئاسایی نەبووەتەوە، بەڵام كۆتایی شەڕەكە چۆن دەبێت؟
كێشەكە بۆ ئێران ئەوەیە لە لووتكە هەرەمی سەركردایەتی درا و سەركردە باڵا و بڕیاردەرەكەی كوژرا، بۆیە تا دانانی كەسێكی تر لە شوێنی دەسەڵات و توانای بڕیاردانی هەبێت دۆخی ئێران بەو شێوەی ئێستە دەمێنێتەوە، د. محەمەد نەعناع توێژەری سیاسی لە پۆستێك لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان نووسیویەتی، ئەگەر ئێران بیەوێ بە كەمترین زیان خۆی لەو شەڕە رزگار بكات، پێویستە سێ كاری ستراتیجی بكات، یەكەم/ گەورەترین زیان بە ئیسرائیل بگەیەنێت، دووەم/ گەورەترین زیان بە بنكە سەربازییەكانی ئەمەریكا بگەیەنێت، سێیەم/ كاریگەری بخاتە سەر ئابووریی دنیا.
روونی كردەوە، سەرەڕای هەموو ئەو هێرش و كردە سەربازییانەی كردوویەتی، تا ئێستە ئێران ئەوانەی سەرەوەی پێ نەكراوە، تا ئێستە 600 مووشەكی بالیستی و ناوەندمەودای هاوێشتووە لە كۆی سێ هەزار مووشەك كە هەیەتی، 800 درۆنی لە كۆی پێنج هەزار درۆن بەكار هێناوە، كەچی زەرەری گەورەی لەسەر ئاستی سەربازی پێ گەیشتووە، لەوانە تەواوی هێزی ئاسمانی و 70%ی سیستمی بەرگریی ئاسمانی لەدەست داوە و تا ئێستە هیچ فڕۆكەیەكی جەنگیی نەخستووەتە خوارەوە، لەوكاتەی 50%ی سەكۆی هەڵدانی مووشەكی لەدەست داوە.
ئەو توێژەرە پێی وایە لە سایەی ئەوەی باس كرا، كاردانەوەی ئێران بەرەو لاوازی دەچێت، بەوەش توانای ئەمەریكا و ئیسرائیل بۆ زیانگەیاندن بە توانا سەربازییەكانی زیاتر دەبێت، جیاوازییەك لە بۆچوونی ئەمەریكا و ئیسرائیل لەبارەی ئێرانەوە هەیە، ئەمەریكا بە رژدی بەدوای رووخانی رژێمەكە نییە، لەوكاتەی ئیسرائیل دەیەوێ رژێمی ویلایەتی فەقێكان ملكەچ و سەرشۆڕ بكات، واتە ئەگەری هەیە واشنتن لە رێگەی گفتوگۆیەكی مەرجدار قبووڵی وەستانی شەڕ بكات، بەڵام ئیسرائیل نا.
نەعناع دووپاتی كردەوە كە بەو پێیەی ئێران لە ماوەی چوار رۆژ 600 مووشەك و 800 درۆنی بەكار هێناوە، لە باشترین دۆخدا شەڕەكە دوای 10 رۆژی تر دەوەستێت، ئەوەی بە رەچاوكردنی هێرشە رۆژانەییەكان بۆ سەر كۆگەی مووشەك و درۆن و سەكۆكانی هەڵدانی مووشەك، كە وەك باس دەكرێت لە یەكەم رۆژی هێرشەكە سەتان مووشەكی بالیستی ئێران لە حەشارەگە پارێزراوەكانیان تێك شكێنراون، هەرچی داخستنی گەرووی هورمزە، هێزی دەریاوانی ئەمەریكا و بەریتانیا چارەسەری دەكەن و ئەستەمە ئێران بتوانێت بەو شێوەیە بەردەوام بێت.
دوای سێیەم گەڕی دانوستانەكانی جنێڤ لە پێنجشەمی رابردوو، شەمووی رابردوو ئیسرائیل و ئەمەریكا هێرشێكی كتوپڕیان كردە سەر ئێران و عەلی خامنەیی رابەری باڵای ئەو وڵاتە و ژمارەیەك فەرماندەی باڵای ئێرانیان كوشت، جیا لە وێرانكردنی چەندان وێستگە و ئامانجی تر لەو وڵاتە، ئێستە ئێران تووشی شپرزەیی بووە و تەنیا دروشم دەردەكات و بۆردمانێكی هەڕەمەكی وڵاتانی ناوچەكە دەكات، وای كردووە شارەزایان بڵێن كە تاران شەڕەكەی دۆڕاند و دەبێت مەرجەكانی ئەمەریكا قبووڵ بكات.
نەعناع پێی وایە ئێران بەتەواوەتی شەڕەكەی دۆڕاند، چونكە هیچ ئامرازێكی نوێی سەربازی نەبوو بۆ رووبەڕووبوونەوەی دوژمنەكانی، جیا لەوە توانای بەرگەگرتن و باڵادەستی نەبوو، بۆیە مەرجەكانی لایەنی براوە قبووڵ دەكات، كە لە دوایین گەڕی دانوستانەكان پێنجشەمی رابردوو رەتی كردنەوە، ئەو مەرجانەی لە گەڕەكانی پێشوو قبووڵ كردن و لەو گەڕەی دوایی رەتی كردنەوە و پابەندی رێككەوتنی كۆتایی نەبوو.
روونی كردەوە، داواكارییەكانی ئەمەریكا لە دانوستانەكانی پێنجشەمی رابردوو دیار بوون، بەسفركردنی پیتاندنی یۆرانیۆم و مووشەكی بالیستی و دەستوەردان لە ناوچەكە، لە بەرانبەر لابردنی سزاكان و واژووكردنی رێككەوتنێكی نوێ، گەڕی پێنجشەمی دانوستانەكان بە رازیبوونی عێراقچی بەو پێشنیازانە كۆتایی هات، بەڵام دوای چەند سەعاتێك ئێران پاشگەز بووەوە، ئەوەش دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمەریكای توڕە كرد و بە یارییەكی تارانی دانا بۆ كاتكوشتن، بۆیە ئەو پلانەی پێشتر لە حاڵەتی شكستهێنانی دانوستانەكان دانرابوو، دوێنێ كارا كرا.
نەعناع پێی وایە دەبێت ئێستە ئێرانییەكان بەڕێوەبردنی قۆناغی داهاتووی وڵاتەكەیان بدەنە دەست مەسعوود پزیشكیان، سەركردەكانی نوێی ئەو وڵاتە دەسەڵات بەو بدەن بۆ رزگاركردنی ئێران لە پشێوییەكی گریمانكراو، چونكە ئەو بیرمەندێكی ئاقڵە و توانایەكی گەورەی سیاسی هەیە.