كاتێك بەغدا لە شەڕی هەشت ساڵەی عێراق و ئێران دەیویست ئازار بە تاران بگەیەنێت، یەكێك لە ئامانجە بەردەوام و دووبارەكانی بریتی بوو لە دوورگەی خارگی شادەماری هەناردەی نەوتی ئێران بۆ دەرەوە، ئەمڕۆ جارێكی تر ئەو ئامانجە لەلایەن ئەمەریكاوە باسی لێوە دەكرێ و ناشزانرێ ئەمە تەنیا كارتێكی فشارە لەلایەن ئەمەریكا بۆ سەر تاران، یان تەڵەیەكە و واشنتن دەیەوێ تاران بخاتە ناویەوە.
بە هەزاران سەربازی مارێنز و هێزی دەریایی ئەمەریكی گەیشتوونەتە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئەمەیش پرسیارێكی گرنگ دەورووژێنێت، ئایا بۆ پەستان خستنە سەر تاران بوونی سەربازی ئەمەریكی بەو ڕێژە زۆرە بۆ داگیركردنی دوورگەكە پێویستە؟ بە زمانی ژمارە دەردەكەوێ كە 90% نەوتی ئێران بە دوورگەی خارگ تێپەڕ دەبێ و دەڕواتە دەرەوە، بۆیە ئامانجێكی سەرنجڕاكێشە بۆ هەر پلانێك كە بیەوێ ئێران بە خێرایی لە ڕووی ئابووری و داراییەوە بخنكێنێت.
دەیڤد دیپتۆلا جەنەراڵی خانەنشینكراوی هێزی ئاسمانی ئەمەریكا لەوبارەیەوە دەڵێ، پێویستە پرسیارەكان دابڕێژرێنەوە، چونكە پرسیاری ئەوەی دەتوانین دەست بەسەر
دوورگەكە بگرین، گرنگ نییە، بگرە كاریگەری و ئەوەی بەدەستی دەهێنین لە داگیركردنی گرنگە.
ئەگەر ئامانج بریتی بوو لە وەستاندن یان سنوورداركردنی هەناردەی نەوتی ئێران بۆ دەرەوە لە ڕێگەی ئەو دوورگەیەوە، ئەوە پێویست بە داگیركردنی ناكات، بگرە لە ڕێی بەردانەوەی بۆمبی گەورە لە ئاسمانەوە و هێرشی دوورمەودا و بەرهەڵستی دەریایی ئەو ئامانجە دەتوانرێ بەدی بهێنرێت.
هاتنی هێزی زۆری ئەمەریكی تەنیا لە بژارەی دەستوەردانی وشكایی خۆی نابینێتەوە، بگرە ئامانج لێی دڵنیایی و دەستەبەری هەمیشەیی گەرووی هورمز یان گەمارۆ خستنەسەر گەرووی هورمزە، لەبری ئەوەی كار بكرێ بۆ كۆنترۆڵكردنی تەواوەتی لە ڕێگەی وشكاییەوە، تەنانەت فراوانكردنی بازنەی پشتیوانی و وەڵامدانەوە لە گۆڕەپانی ئۆپراسیۆنە خێراكانیش دەگۆڕێن.
لەگەڵ ئەوەیشدا زۆر لە پسپۆرانی سەربازی سیناریۆی هەڵمەتیی وشكایی بە جۆرێك دەبینن كە تێچوویەكی یەكجار زۆری دەبێ و مەترسییەكانیشی یەكجار زۆرن، هەڵمەتی گرتنی دوورگەی خارگیش پێویستی بە دابەزینی ئاسمانی لە ناكاو نییە، بەڵكو هەڵمەتێكی بۆردمانی چڕ و فراوانی كۆگەكانی مووشەك و شوێنەكانی دانانەوەی بۆمب و هێڵەكانی بەرگریی پێویستە، بەمشێوەیە تواناكانی ئێران لە بە ئامانجگرتنی دەریا و ڕێڕەوە ئاوییەكان بە تەواوی ئیفلیج دەبن و ئەوكات بە ئاسانی دەتوانرێ دەست بەسەر دوورگەكە بگیرێت.
لە ناوەڕاستی مانگی ئادار/مارسەوە تا ئێستە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا، زیاتر لە 90 ئامانجی سەربازی لەسەر دوورگەكە بە چڕی بۆردمان كردووە، دۆناڵد ترەمپی سەرۆكی ئەمەریكا لەوبارەیەوە گوتی، بۆردمانەكان ئامانجە سەربازییەكانی ئێرانیان لەسەر دوورگەكە بە تەواوی وێران كردووە، ئاماژەی بە بۆردمانكردنی ژێرخانی نەوتی ئێرانیش لەو دوورگەیە دا، ئەگەر تاران بەردەوام بێ و هەڕەشە لەسەر گەرووی هورمز دروست بكات.
جۆزێف فۆتێل فەرماندەی پێشووی فەرماندەی ناوەندی هێزەكانی ئەمەریكا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ ڕۆیتەرز دەڵێ، كۆنترۆڵكردنی دوورگەی خارگ پێویستی بە 800 تا هەزار سەرباز هەیە، بەڵام تێچووی ئۆپراسیۆنەكە تەنیا خۆی لەو ژمارە سەربازە نابینێتەوە، بگرە پێویستی بە پشتیوانی ئاسمانی و كەشتی پاسەوانیكردن و بەرگری دژە درۆن و مووشەك و هێڵی كراوەی گەیشتنی كۆمەك بۆ هێزەكان بەشێوەیەكی هەمیشەیی هەیە.
بەگوێرەی بۆچوونی شارەزایانی سەربازی ئەمانە مەترسیی سەربازی زیاتر دەكەن، جیا لەوەیش دوورگەكە پێویستی بە پاراستن هەیە، چونكە لە سێرەی هەڕەشەكانی ئێران نزیكە و تەنیا 26 كیلۆمەتر لە كەناراوەكانی ئێران دوورە و دەكەوێتە 483 كیلۆمەتر لە باكوری ڕۆژئاوای گەرووی هورمز.
مانەوە لەو دوورگەیە و پاراستنی هێزەكانی ئەمەریكا ڕووبەڕووی هێرشی بەردەوام دەكاتەوە، بۆیە كێشەكە لە پاراستن و گەیاندنی كۆمەكی سەربازییە بە هێزەكان نەك لە داگیركردنی، وەك دەیڤد دیپتۆلا دووپاتی دەكاتەوە.
ئەو جەنەراڵە خانەنشینكراوە نموونەی جەنگی گەردەلوولی بیابان لە ساڵی 1991 دژ بە عێراق دەهێنێتەوە، كە سەرەتا بە هیچ شێوەیەك هێزی وشكایی بەشداری جەنگەكەیان نەكرد، تا بە چڕی هێزەكانی عێراق بۆردمان كران، دواتر بۆ پێكانی ئامانجەكان و كۆنترۆڵكردنەوەی كوێت هێزی وشكایی دابەزین و كوێت بە تەواوی ڕزگار كرا، بۆیە كۆنترۆڵكردنی تەواوەی سەر زەوی بە تەنیا بە هێزی ئاسمانی ناكرێت.
دیپتۆلا دەڵێ، ئێران بژارەی جۆراوجۆری لە بەردەستن لە بەرانبەر هەوڵی ئەمەریكا بۆ هێرشی وشكانی و داگیركردنی دوورگەی خارگ، لەوانەیش زیادكردنی هێرشەكان بۆ سەر ناوچەی كەنداو بە تەواوەتی و بە تایبەتیش بۆ سەر گەرووی هورمز، ئەنجوومەنی بەرگریی ئێرانیش هەفتەی ڕابردوو هەڕەشەی كرد، كە هەر هێرشێك بۆ سەر دوورگەكانی ئێران یان كەناراوەكانی مینڕێژكردنی تەواوەتی ڕێی دەریایی ناو كەنداو و گەرووی هورمز لێ دەكەوێتەوە، ئەمەیش بەو مانایە دێ كە وڵاتانی كەنداو بە تەواوی هاوشێوەی گەرووی هورمزیان لێ دێت و ناتوانن هیچ جووڵەیەكی دەریایی بكەن.
بۆ هەناردەكردنی نەوتیش ئێران جیا لە دوورگەی خارگ جێگرەوەی تری هەیە، لەوانە بەندەری جاسك كە ئێران وەبەرهێنانی زۆری تێدا كردووە، تا شوێنی دوورگەی خارگ بگرێتەوە و لە دەرەوەی گەرووی هورمز نەوت هەناردە بكات، بەڵام تواناكانی ئەو بەندەرە بۆ هەناردەكردنی نەوت سنووردارن و ڕۆژانە دەتوانرێ تەنیا ملیۆنێك بەرمیل نەوتی لێ هەناردە بكرێت، هەروەها وێستگەی سیری و لاڤان و سورویش بە تانكەر دەتوانرێ نەوتیان لێ هەناردەی دەرەوە بكرێت.
بەوهۆیەوە وەستاندنی تەواوەتی هەناردەی نەوتی ئێران لە ڕێگەی دوورگەی خارگەوە، واتە زیانێكی گەورە و بێشوماری پێگەی سەرەكی هەناردەی نەوتی ئێران، جێگرەوەكانی دوورگەی خارگیش لەلایەن ئێرانەوە لاوازن و ناتوانن شوێنی ئەو بگرنەوە، هەر ئەمەیش وایكردووە كە دوورگەی خارگ ببێتە ئامانجێكی سەرنجڕاكێشی سەربازی لەلایەكەوە و لەلایەكی ترەوەیش مەترسییەكی ستراتیجی.