تا ئێستە حكوومەتی عێراق بەرانبەر بە هێرشی میلیشیاكان بۆ سەر بەرژەوەندییەكانی ئەمەریكا لە عێراق و لە هەرێمی كوردستان دەستەوەستانە و ناتوانێت جڵەویان بكات، لەوكاتەی هێرشی ئەوان رۆژانە لە زیادبوونە و خەریكە قوربانی سیڤیلی لێ دەكەوێتەوە، ئەوان بێباكانە لە لێپرسینەوە و بە ئاشكرا بە ناوی موقاوەمە هێرشەكانیان دەكەن، بەڵام بۆچی بەغدا بەرانبەریان بێ چارە دەردەكەوێت و تەنیا سەركۆنەیەكی زارەكی دەكات؟
د. ئیحسان شمەری سەرۆكی ناوەندی بیركردنەوەی سیاسییانە دەڵێت، چەند هۆكارێكی تێكهەڵكێش هەن وا دەكەن حكوومەتی عێراق نەتوانێت رووبەڕووی هێرشی میلیشیاكان ببێتەوە، لەوانە وابەندیی بیروباوەڕییانەی ئەوان، هاوپەیمانیی سەربازییان لەگەڵ ئێران، كە هێزێكی گەورەی بەوان داوە لە ناوخۆ، بەتایبەتی لەسەر ئاستی سیاسی و وای لێ هاتووە هەر رێوشوێنێك بەرانبەریان بە كردنەئامانجی ئێران و هەوڵدان بۆ لاوازكردنی دەسەڵاتی لە عێراق سەیر بكرێت.
زیاتر گوتی، لە دوای 2018 میلشیاكان دەسەڵاتیان لە عێراق زیاتر بووە، ئەوەش لە رێگەی چوونی باڵە سیاسییەكانیان بۆ ناو دامەزراوەكانی دەوڵەت، ئەوەش پارێزبەندییەكی سیاسی بۆ فەراهەم كردوون كە وای كردووە لەهەر لێپرسینەوەیەك بەهۆی هەڵسوكەوتەكانیان پارێزراو بن، ئێستە میلیشیاكان خاوەنی 100 ئەندامن لە پەرلەمانی عێراق.
زیاتر روونی دەكاتەوە، جیا لەوە حكوومەتی كاربەڕێكەری ئێستەی عێراق كە لەسەر بنەمای بەشبەشێنەی تایفەیی هاتە دامەزراندن، میلیشیاكان رۆڵێكی سەرەكییان لە پێكهێنانی هەبوو، بۆیە لەو حاڵەتە زەحمەتە ئەو حكوومەتە لە رووەكانی سیاسی و تەناهییەوە رووبەڕوویان ببێتەوە، شمەری ئاماژە بۆ هۆكاری تر دەكات، لەوانە نەبوونی ویستێكی سیاسییانە لای پێكهاتەی گەورە، كە پێكهاتەی شیعەیە، كە تا ئێستەش پێی وایە شتێكی دروست نییە رۆڵ و كاری ئەو میلیشیایانە سنووردار و لاواز بكرێت، بەتایبەتی كە هێزێكی باشیان لەناو چوارچێوەی هاوئاهەنگی هەیە، بۆیە چوارچێوەی هاوئاهەنگی بە گشتی و میانڕەوەكانی ناوی زەحمەتە بتوانن هەڵوێستێكی سیاسییانە وەربگرن بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەو میلیشیایانە.
شمەری باسی هۆكاری تر دەكات و دەڵێت، زۆرینەی حكوومەتەكانی پێشووی عێراق نەیانتوانیوە رووبەڕووی دەسەڵاتی میلیشیاكان ببنەوە، ئەوە سەرەڕای سووربوونیان لەسەر تێخستنی بابەتی هێشتنەوەی چەك تەنیا بە دەستی دەوڵەت لەناو بەرنامەی حكوومەتەكانیان، هەروەها ترس لە شەڕی ناوخۆیی و رووبەڕووبوونەوەی چەكداری لەگەڵ میلیشیاكان هەیە ئەگەر حكوومەت بڕیاری رووبەڕووبوونەوەیان بدات.
لای خۆیەوە د. غازی فەیسەڵ دیپلۆماتكاری پێشوو و شرۆڤەكاری سیاسی دەڵێت، بێتوانایی حكوومەتی عێراق لە رووبەڕووبوونەوەی میلیشیاكان لەبەر چەند هۆكارێكەوەیە، دیارترینیان سەركردەی هێزە سیاسییەكانی چوارچێوەی هاوئاهەنگی میلیشیاكانیان دامەزراندووە و شەرعیەتیان بە بوونیان داوە، جا لە رێگەی یەكخستنیان لەگەڵ حەشدی شەعبی و پێدانی سیفەت و بوونێكی یاسایی بەوان بە بڕیارێكی پەرلەمان، یان لە رێگەی بەرگریكردنی بەردەوام لەوان و رێگەگرتن لە لێپرسینەوە لەگەڵیان.
فەیسەڵ پێی وایە زیاتر لە 34 گرووپی چەكدار هەن، لەوانە شەشیان سزای ئەمەریكایان لەسەرە، ئەوان بەتەواوەتی سەر بە ویلایەتی فەقێكانی ئێرانن، بۆیە لە سایەی دەسەڵات و دەسترۆیشتوویی ئێران لە عێراق، ئەوان پارێزراون و هەلێكی گەورەیان بۆ رزگاربوون لە لێپرسینەوە هەیە، میلیشیاكان درێژكراوەی هێزەكانی چوارچێوەی هاوئاهەنگین كە بەسەر حكوومەتی عێراق باڵادەستن، بۆیە لێپرسینەوەیان لەگەڵدا ناكرێت، شتێكی دووپاتكراوەشە كە ئەوان گوێ بە رێنوێنییەكانی حكوومەت و فەرمانەكانی نادەن، هەروەها گوێ بە بۆچوونی مەرجەعیەتی نەجەف نادەن، كە بەو ئاراستەیە كە وڵات لە شەڕ دوور بخرێتەوە، لەوكاتەی بە تەواوەتی و راستەوخۆ بە رێنوێنییەكانی ویلایەتی فەقێكان و سوپای پاسدارانی ئێران پابەندن.
لەبەر ئەم هۆكارانە فەیسەڵ بەدوور دەزانێت حكوومەتی عێراق بتوانێت رووبەڕووی میلیشیاكان ببێتەوە، سەرەڕای ئەوەی زانیاری لەسەر زۆرینەی سەركردە و ئەندامانیان هەیە و رۆڵیان لە هێرشەكانی ئەنجامیان داوە و چەند هەفتەیەكە ئەنجامی دەدەن، ئێمە بینیمان چۆن لە ماوەی دوایی بارەگەی دەزگای هەواڵگریی عێراقیان كردە ئامانج و حكوومەت نقەی لێوە نەهات، پێشتریش ماڵی مستەفا كازمی سەرۆك وەزیرانی پێشوویان كردە ئامانج و دواجاریش ماڵی سەركردە كوردەكان لە هەولێر و دهۆك.