چاره‌نووسی فڕۆكه‌وانه‌كه‌ واشنتن ده‌خاته‌ به‌رده‌م دووڕیانی هێرشی چڕتر یان گفتوگۆوه‌

:: PM:01:10:04/04/2026 ‌

جەنگی ئەمەریكا و ئێران چووە قۆناغێكی تەواو هەستیارەوە، بەهۆی ئەوەی دوێنێ هەینی فڕۆكەیەكی جەنگی ئەمەریكی لە پارێزگای خوزستانی باشووری ڕۆژئاوای ئێران كەوتە خوارەوە، فڕۆكەیەكی تریش لە ئاسمانی كەنداو كێشەی تێكەوت و خۆی گەیاندە كوێت، ئەمەیش بە یەكەم ڕووداوی كەوتنی فڕۆكەی جەنگی ئەمەریكی دادەنرێ لە دوای نزیكەی پێنج هەفتە لە شەڕ و پێكدادان لە نێوان هەردوولا و چاودێرانیش دووپات له‌وه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌، چاره‌نووسی فڕۆكه‌وانه‌ بێسه‌روشوێنه‌كه‌ جه‌نگ ده‌خاته‌ به‌رده‌م دووڕیانی ئاڵۆزی زیاتر و سه‌ركه‌وتنی هه‌وڵه‌ دیپلۆماسییه‌كان.

میدیاكانی ئەمەریكا و ئیسرائیل بڵاویان كردەوە، یەكێك لە ئەندامانی تیمی فڕۆكەوانی فڕۆكەكە ڕزگار كراوە و ئەوەی دووەمیان بێسەروشوێنە، ئەمەیش لە كاتێكدایە كە جەنگ بەرەو گرژی و ئاڵۆزبوونی زیاتر دەڕوات، لە ئەنجامی هەڕەشەكانی ئەمدواییەی ترەمپ بە بۆردمانكردنی ژێرخانی مەدەنی ئێران.

سەرنشینانی فڕۆكە ئەمەریكییەكە بریتین لە فڕۆكەوانێك و ئەفسەرێكی ڕێكخستنی هاوێشتنی بۆمب و مووشەك لە ناو فڕۆكەكەوە، هەردووكیان بە پەڕەشووت خۆیان هەڵداوەتە خوارەوە، بوونی فڕۆكەوانێكی ئەمەریكی لە ناو خاكی ئێران، تەنگژەی نێوان تاران و واشنتن قووڵتر دەكاتەوە و پێشڤەچوونێكی خێرای ئۆپراسیۆنی هێزی ئەمەریكی بۆ قووڵایی خاكی ئێرانی لێ دەكەوێتەوە، گرتنی فڕۆكەوانەكەیش دەبێتە پەستانێكی سیاسی و میدیایی زۆر بە دەستی ئێرانەوە.

دوای ئەوەی پرسیار لە كاردانەوەی ئەمەریكا بەرانبەر خستنە خوارەوەی فڕۆكەی جەنگی لە دۆناڵد ترەمپی سەرۆكی ئەو وڵاتە كرا، ترەمپ ئامادە نەبوو هیچ زانیارییەك و هەڵوێستێكی واشنتن لەوبارەیەوە بخاتە ڕوو، بەڵام لەگەڵ ئەوەیشدا لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ترووس سۆشیال نووسی، بە ماوەیەكی كەم و بە ئاسانی دەتوانن گەرووی هورمز كۆنترۆڵ بكەن.

ناڕوونیی هەڵوێستی ئەمەریكا و هەڕەشەی ترەمپ بۆ بۆردمانكردنی ژێرخانی مەدەنی بە گشتی و بەتایبەتی كەرتی وزە و كارەبا، مانای دەستپێكردنی قۆناغێكی تری جەنگە و هێرش و بۆردمانەكان چڕتر دەكاتەوە و ئەگەری هێرشی وشكانی بۆ سەر ئێران زۆر زیاتر دەكات.

زۆر هەن پێشبینی دەكەن كە ئەگەر ئەمەریكا هێرشی وشكانی بكاتە سەر ئێران، ئەوا لە باشوور و كەناراوەكانی ئێرانەوە ئەو هێرشە دەست پێ دەكات، سەرەتایش هەوڵی كردنەوەی گەرووی هورمز و گرتنی دوورگەی خارگ دەدات، كە زیاتر لە 90%ی نەوتی ئێران لە ڕێگەی ئەو دوورگەیەوە هەناردە دەكرێت.

به‌وهۆیه‌وه‌ ئێسته‌ ئه‌مه‌ریكا له‌به‌رده‌م دووڕیانێكدایه‌، ئه‌گه‌ر فڕۆكه‌وانه‌ بێسه‌روشوێنه‌كه‌ بدۆزێته‌وه‌ و ڕزگاری بكات، ئه‌گه‌ری هێرشی چڕتر و زیاتر بۆ سه‌ر ئێران بوونی هه‌یه‌، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌یش گرتنی فڕۆكه‌وانه‌كه‌ له‌لایه‌ن ئێرانه‌وه‌ ڕای گشتی ئه‌مه‌ریكا دژی حكوومه‌تی تره‌مپ ده‌وروژێنێت و تره‌مپ ناچار ده‌كات دۆخه‌كه‌ هێور بكاته‌وه‌ و له‌گه‌ڵ ئێران بكه‌وێته‌ گفتوگۆ.

پێشتر سەرچاوەكان لە وەزارەتی بەرگریی ئەمەریكا دووپاتیان لەوە كردەوە، پلانی ورد و تاوتوێكراویان بۆ هێرشكردنە سەر دوورگەی خارگ و هەڵمەتی تایبەت بۆ بردنی یۆرانیۆمی ئێرانی داڕشتووە، ئەمەیش هاوكاتە لەگەڵ رەوانەكردنی كەشتیی جەنگی و هێزی زیاتری ئەمەریكا بۆ ناوچەكە و بەگوێرەی زانیارییەكانیش، ئێستە نزیكەی 50 هەزار سەربازی ئەمەریكی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بوونیان هەیە، لەگەڵ سێ كەشتی فڕۆكەهەڵگر و دەیان كەشتیی جەنگیی تری هێرشبەر.

ئەو جووڵەیەی ئێران بە خستنە خوارەوەی فڕۆكەی ئەمەریكی، تووڕەیی ئەمەریكا و ترەمپ زیاتر دەكات و چاوەڕوان و ئەگەری زۆر هەیە سەرەتا هەوڵەكان و هەڵمەتەكان بۆ ڕزگاركردنی ئەو فڕۆكەوانەی كە لە ئێران كەوتووەتە خوارەوە، بۆ ڕزگاركردنی بە تەواوی جێبەجێ بكرێن و لە دوای دۆزینەوە و رزگاركردنی فڕۆكەوانەكە، چاوەڕوان دەكرێ واشنتن ستراتیجێكی تر دژی ئێران پێڕەو بكات و بە تەواوی خاپووری كۆماری ئیسلامیی ئێران بكات.


وشە - باز ئه‌حمه‌د