سعوودیە بۆ لێكۆڵینەوە لە هێرشەكان پێشوازیی له شاندی عێراق ناكات

سەرچاوەكان لە حكوومەتی عێراق ئاشكرایان كرد، سعوودیە تا ئێستە ڕازی نییە پێشوازیی لە شاندی عێراق بكات، كە دەیەوێ بۆ خستنەڕووی دەرئەنجامی هێرشە درۆنی و مووشەكییەكان سەردانی شانشینەكە بكات، پێشتر وا بڵاو كرایەوە هێرشەكان لە ناو خاكی عێراقەوە ئەنجام دراون.

سەرچاوەكان لە ئەنجوومەنی وەزاری بۆ ئاسایشی نیشتمانیی عێراق، بە پێگەی "ئەلحوڕە"ی ئەمەریكییان ڕاگەیاند، بەغدا ئاگاداری بۆ ڕیاز ناردووە كە ویستی هەیە شاندێكی باڵای تەناهی و دیپلۆماسی ڕەوانەی سعوودیە بكات، تا ئەنجامی لێكۆڵینەوەكان لەبارەی هێرشكردنە سەر سعوودیە لە ناو خاكی عێراقەوە بخاتە ڕوو، بەڵام لایەنی سعوودی هیچ وادەیەكیان بۆ چوونی شاندەكە و هیچ وەڵامێكی داوا فەرمییەكەی عێراقیان نەداوەتەوە.

ئەو وەڵامنەدانەوەیەی بەغدا لەلایەن ڕیازەوە، ئاماژەی نیگەرانی و گرژیی پێوەندییەكانی نێوان هەردوو وڵاتە، دوای ئەوەی لە كاتی جەنگ دژی ئێران بە درۆن و مووشەك هێرش كرایە سەر سعوودیە و وڵاتانی تری كەنداو و زۆربەیشیان میلیشیاكانی ئێران لە عێراق بە ئەنجامدەری ئەو هێرشانە تۆمەتبار دەكەن. پێشتریش بە فەرمی دەسەڵاتدارانی سعوودیە ئاشكرایان كرد، بەشێك لەو هێرشانە لەناو خاكی عێراقەوە كراوەتە سەر ناوچە جیاجیاكانی سعوودیە، ئێستەیش بەغدا هەوڵی نەهێشتنی ئەو تۆمەتباركردنە دەدات، چونكە ئەمە لێكەوتی هەرێمی و نەرێنی زۆر لەسەر عێراق دروست دەكات.

بۆ وەرگرتنی بۆچوونی سعوودیە لەسەر ئەو پرسە، پێگەی "ئەلحوڕە" لەگەڵ بەرپرسێكی باڵوێزخانەی سعوودیە لە بەغدا قسەی كردووە، بەڵام بە بیانووی ئەوەی مافی لێدواندانی نییە، ڕەتی كردەوە هیچ قسەیەك لەسەر ئەو دۆسیەیە بكات.

لە 21ی ئایار/مایۆ عەلی زەیدی سەرۆكی حكوومەتی عێراق، فەرمانی بە ئاشكراكردنی سەرەداوەكانی هێرشی تاوانكاری بۆ سەر سعوودیە و ئیمارات لەسەر خاكی عێراق كرد و لیژنەیەكی تایبەتی پلە بەرزی بۆ ئەو مەبەستە پێكهێنا، تا لەگەڵ لایەنی سعوودی و ئیماراتی هاوئاهەنگی بكەن و ئەو دۆسیەیە یەكلا بكەنەوە.

لە روانگەی ڕیاز كێشەكە تەنیا لەسەر هێرشی ئەمدواییە كورت ناكرێتەوە، بەڵكو بابەتەكە پێوەستە بە شوناسی ئەو گرووپەی هێرشەكەی ئەنجام داوە، هاوكات بوونی ژینگەیەكی تەناهی وا لەبار لە عێراق كە ڕێ بە گرووپە لە یاسا دەرچووەكان بدات مووشەك بهاوێژن، ئەمە پێشهاتێكی گەورە و مەترسیدارە.

سەرچاوەیەك لە وەزارەتی دەرەوەی عێراق گوتی، هەڵوێستی سعوودیە پێوەندیی بە لایەنی پرۆتۆكۆلی و هونەری بۆ سەردانەكە نییە، بەڵكو بە پێچەوانەوە ڕیاز بە میكانیزمی مامەڵەكردنی عێراق لەگەڵ ئەو دۆسیەیە ڕازی نییە. پێشتر بەغدا داوای بەڵگە و شوێنی هەڵدانی درۆن و مووشەكەكانی لەو دوو وڵاتە كردووە، لە كاتێكدا سعوودیە ئەوە بە بەرپرسیاریەتی سەرەكی دەسەڵاتدارانی عێراق دەبینێت، كە چۆن و چ شوێنێك لە خاكی عێراق بە ئەنجامدانی ئەو هێرشانە بەكار هێنراوە، هاوكات بە پێویستی دەزانی ڕێوشوێنی ڕوون و یەكلاكەرەوە دژی تێوەگلاوانی ئەو هێرشانە بە فەرمی یەكلا بكاتەوە و ڕای بگەیەنێت.

پێشتر قاسم ئەعرەجی ڕاوێژكاری ئاسایشی نیشتمانیی عێراق لە چاوپێكەوتێكی لەگەڵ ئەلحوڕە دووپاتی كردەوە، ناكۆكی لە نێوان براكان هەر دەبێ و بەغدا داوای كردووە بەڵگە و شوێنی وردی ئەنجامدانی ئەو هێرشانەی بۆ ڕەوانە بكرێت. دواتر دووپاتی كردەوە كە دەسەڵاتدارانی بەغدا بە كردەیی خەڵكانێكیان گرتووە كە لە هێرشكردنە سەر سعوودیە و ئیمارات تێوەگلاون، بەڵام لێكۆڵینەوەكان بەردەوامیان هەیە. بەڵام وڵاتانی كەنداو تا ئێستە هیچ بەڵگەیەكیان نەداوە تا یارمەتی بەغدا بدات بۆ ئەوەی ڕێوشوێنی تەناهی و یاسایی پێویست بگیرێتەبەر.

بەرپرسێكی تەناهی پێشووی عێراق لەوبارەیەوە گوتی، بڕیاربەدەستانی سعوودیە ئەو دۆسیەیە لە روانگەی سەروەری و بەرپرسیاریەتی تەناهیی وڵات دەبینن، نەك لە ڕوانگەی ئاڵوگۆڕی بەڵگەی تەكنیكی و زانیاری. هەڵدانی مووشەك و درۆن لەسەر خاكی عێراق بە ئاراستەی وڵاتانی دراوسێ، بەغدا پابەند دەكات بەر لە هەر شتێك ڕێوشوێنی ڕاستەوخۆ بۆ ئاشكراكردنی ئەنجامدەرانی ئەو هێرشانە و ڕێگرتن لە دووبارەبوونەوەی ئەو ڕووداوانە بگرێتەبەر، بێ ڕوانین لە سروشتی بەڵگەكان كە دەبێ پێشكەشی وڵاتانی زیان پێگەیشتووی بكات.

لە پایەختی وڵاتانی كەنداو گومانەكان لە توانای دەوڵەتی عێراق بۆ سەپاندنی یاسا و كۆنترۆڵكردنی دۆسیەی تەناهیی وڵات زیاتر دەبن، بە تایبەت لە بەردەوامی هەژموون و جووڵەی گرووپە چەكدارەكانی سەربە ئێران، لە ماوەی چەند ساڵی ڕابردوو سعوودیە هەڕەشەی هاوشێوەی زۆری تری لەلایەن ئەو گرووپانەوە بەهۆی تێوەگلانی لە جەنگی یەمەن لێكراوە.

عەزیز روبێعی ئەمینداری بەرەی هێڵی نیشتمانی دەڵێ، خۆپارێزی سعوودیە لە پێشوازیكردن لە شاندی عێراق بۆ لێكۆڵینەوە لەو ڕووداوە، ڕەنگدانەوەی ئاستی نیگەرانی كەڵەكەبوونی وڵاتانی ناوچەكەیە لە دیاردەی چەك بە گرووپەكانی دەرەوەی دەسەڵات و دەوڵەت لە عێراق.

نەبیل عەزاوی شرۆڤەكاری سیاسی عێراق دەڵێ، زانیارییەكان وای دەردەخەن كە ڕیاز نایەوێ و خواستی لە پێشوازیكردن لە شاندی عێراق بۆ لێكۆڵینەوە نییە، ئەو ڕەتكردنەوەیەیش كۆمەڵێك بیانووی سیاسی لە پشته، بەڵام عێراق بەهەمانشێوە دەیەوێ بزانێ كێ لە پشتی ئەو هێرشانەوەیە.