قووڵایی ستراتیجی و سیاسەتی هێرشبەرانەی ئیسرائیل: جەنگ لەناو قەفەزی جیۆگرافیادا

ئیسرائیل یەکێکە لەو دەوڵەتانەی لە ڕووی فیزیکییەوە قووڵایی ستراتیجی نییە، لە هەندێک شوێندا پانییەکەی تەنیا ١٥ بۆ ٢٠ کیلۆمەترە. ئەم تەنگەژە جیۆگرافییە بووەتە بزووێنەری سەرەکیی داڕشتنی "سیاسەتی هێرشبەرانە". 

بۆ زۆربەی دەوڵەتانی جیهان، "قووڵایی ستراتیجی" یەکێکە لە پێدراوە سروشتییەکان، بەڵام بۆ ئیسرائیل، جیۆگرافیا گەورەترین ئاڵنگاریی تەناهییە. لە دەوڵەتێکدا کە پانییەکەی لە هەندێک ناوچەدا تەنیا ١٥ کیلۆمەترە، چەمکی "پاشەکشەی تاکتیکی" بوونی نییە. هەر کیلۆمەترێک پاشەکشە، واتە گەیشتنی دوژمن بە ناو جەرگەی شارەکان. ئەم "تەنگەژە جیۆگرافییە" وایکردووە ئیسرائیل سیاسەتێکی سەربازیی یەکجار هێرشبەرانە پێڕەو بکات، کە تێیدا "بەرگری" تەنیا لە ڕێگەی "هێرشەوە" دەکرێت.

دۆکترین یان فەلسەفەی ئەمنیی "دەیڤید بن گۆریۆن" یەکەم سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، بریتییە لەو کۆمەڵە بنەما ستراتیجییەی کە بۆ پاراستنی دەوڵەتە بچووکەکەیان لەناو ژینگەیەکی نەیاردا دایڕشتووە، ئەم دۆکترینە تا ئەمڕۆیش وەک بڕبڕەی پشتی سوپای ئیسرائیل ماوەتەوە.

لەوە تێگەیشتوون سوپایەکی بچووک لەناو خاکێکی بچووکدا لە ڕووی قووڵایی ستراتیجییەوە هەژارە و ناتوانێت بەرگەی جەنگێکی درێژخایەن لەناو سنوورەکانیدا بگرێت، بۆیە، ستراتیجەکەیان لەسەر سێ بنەما دامەزراندووە:

•ئاگادارکردنەوە و ترساندن: ئیسرائیل دەبێت هێزێکی سەربازیی ئەوەندە گەورە و پێشکەوتووی هەبێت، دوژمنەکانی بگەنە ئەو باوەڕەی هەر هێرشێک بۆ سەر ئەوان تێچووەکەی زۆر زیاترە لە دەستکەوتەکەی، مەبەست لێرەدا ڕێگریکردنە لە هەڵگیرسانی جەنگ، پێش ئەوەی دەست پێ بکات.

•ئاگادارکردنەوەی پێشوەختە: چونکە ئیسرائیل قووڵایی نییە و ناتوانێت سوپایەکی هەمیشەیی یەکجار گەورە ڕابگرێت (بەهۆی تێچووی ئابووری)، دەبێت دەزگایەکی هەواڵگریی بەهێزی هەبێت.

•ئامانج:  زانینی پلانی دوژمن، چەند ڕۆژێک یان هەفتەیەک پێش هێرشەکە، تا کاتی هەبێت "هێزی یەدەگ" (Reserves)  بانگ بکات و سوپا پڕچەک بکات.

•گواستنەوەی جەنگ:  گرنگترین خاڵ ئەوەیە جەنگەکە نابێت لەناو خاکی ئیسرائیلدا بێت، بەڵكو دەبێت ڕاستەوخۆ بگوازرێتەوە بۆ خاکی دوژمن، تا ناوەندە مەدەنی و ئابوورییەکان پارێزراو بن.

کاتێک جیۆگرافیا قووڵایی پێنەبەخشین، ئیسرائیل هەوڵی دا لە ڕێگەی داگیرکارییەوە قووڵایی "دەستکرد" دروست بکات. گرتنی "بەرزاییەکانی جۆلان" وەک قەڵایەکی سروشتی بەرانبەر سووریا و کۆنترۆڵی کەناری ڕۆژاوا وەک بەربەستێک بۆ ناوچە نزمەکانی کەنار دەریا، نموونەی زیندووی ئەم هەوڵانەن. ئەم ناوچانە "کات" دەبەخشنە سوپای ئیسرائیل تا لە کاتی هێرشدا سەربازە یەدەگەکانی کۆ بکاتەوە، بەر لەوەی دوژمن بگاتە تەلئەبیب.

لە سەردەمی مۆدێرندا، ئیسرائیل تێگەیشت چیتر ناتوانێت تەنیا پشت بە خاک ببەستێ، بۆیە چەمکی قووڵایی گواستەوە بۆ ئاسمان و فەزای دیجیتاڵ لە ڕێگەی فڕۆکە جەنگییە پێشکەوتووەکان و سیستمی "گومەزی ئاسنین"ەوە. ئیسرائیل قووڵاییەکی مەجازی دروست کردووە کە دەتوانێت هەڕەشەکان سەتان کیلۆمەتر دوور لە سنوورەکانی تێکبشکێنێت. 

جەنگی سایبەریش بووەتە ئامرازێک بۆ لێدانی "ناوەندی قورسایی" دوژمن (وەک دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران)، بەبێ تێپەڕبوون لە یەک سنووری فیزیکی.

ستراتیجی مەبام (MABAM) کورتکراوەی دەستەواژەی عیبری (Ma‌arkha Bein ha-Milkhamot)ـە، بە کوردی واتە "شەڕی نێوان شەڕەکان" ئەم ستراتیجە لە 10 ساڵی ڕابردوودا بووەتە بڕبڕەی پشتی چالاکییە سەربازییەکانی ئیسرائیل، بە تایبەت لە سووریا و ئەو ناوچانەی جێ نفوزی ئێرانن. 

سیاسەتی هێرشبەرانەی ئیسرائیل ئێستە لە "شەڕی نێوان شەڕەکان"دا کورت دەبێتەوە. ئامانجی سەرەکیی مەبام لەسەر ئەو ئایدیایە دامەزراوە کە دەڵێت: "بۆ ئەوەی ڕێگری لە جەنگێکی گەورە بکەیت، دەبێت بەردەوام جەنگی بچووک و سنووردار بەرپا بكەی.

ئیسرائیل چاوەڕێی جەنگی گەورە ناکات، بەڵکو بە بەردەوامی هێرش دەکاتە سەر کاروانی چەکەکانی حیزبوڵا و بنکەکانی ئێران لە عێراق، ئەمە جۆرێکە لە "قوتاربوونی ستراتیجی"؛ واتە لێدانی دوژمن بەر لەوەی بتوانێت قووڵاییەکی مەترسیدار لە نزیک سنوورەکانت دروست بکات.

ئەنجام: 

سەرەڕای ئەم سیاسەتە هێرشبەرانە، ئیسرائیل ئێستە لە بەردەم قەیرانێکی نوێدایە، لە سەردەمی مووشەکی ورد و درۆنە خۆکوژەکاندا، چیتر "جیۆگرافیا" و "هێرشی پێشوەختە" ناتوانن پارێزبەندیی ڕەها دابین بکەن. 

ئیسرائیل لەناو قەفەزێکی جیۆگرافی و سیاسی تونددایە کە تێیدا هەموو بردنەوەیەکی سەربازیی پێویستی بە هەڵسەنگاندنەوەی قووڵی تێچووە ستراتیجییەکان هەیە. 

بۆ داهاتوو، پرسیارەکە ئەوە نییە ئیسرائیل دەتوانێت هێرش بکات یان نا، بەڵکو ئەوەیە، ئایا دەتوانێت لەناو ئەو ژینگەیەی قووڵایی تێدا نییە، "ئاسایشی هەمیشەیی" مسۆگەر بکات؟.