ئایا هەڵبژاردن كێشەكە چارەسەر دەكات؟

PM:01:04:03/06/2026 ‌
 "یەكڕیزی و پاراستنی ناوماڵی كورد، تاكە گەرەنتییە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو مەترسییانەی كە ڕوویان لە ناوچەكە كردووە.”

پێكهێنانی كابینەی دەیەم لە هەرێمی كوردستان، دوای تێپەڕبوونی نزیكەی ١٩ مانگ بەسەر هەڵبژاردنەكانی ٢٠ی ئۆكتۆبەری ٢٠٢٤، هێشتا لەناو  ناكۆكی و ململانێی سیاسیدا ماوەتەوە. پێداگریی لایەنەكان و نەسازانی سیاسی، بەتایبەت لە نێوان هەردوو هێزی سەرەكی (پارتی دیموكراتی كوردستان و یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان) لەسەر شێوازی دابەشكردنی دەسەڵات و بەڕێوەبردنی حكوومەت، كۆسپێكی رژدی لە بەردەم پرۆسەی سیاسی دروست كردووە. 

ئەم دۆخەش لە بەغدا ڕەنگدانەوەی هەبووە و پێگەی هەرێمی لەسەر ئاستی ناوخۆ و دەرەوەدا، ڕووبەڕووی ئاڵنگاریی ستراتیجی كردووەتەوە؛ بە جۆرێك لە هاوكێشە چارەنووسسازەكانی وەك دیاریكردنی سەرۆك كۆمار و پێكهێنانی حكوومەتی فیدراڵیدا، پەرتەوازەیی ناوماڵی كوردی دەرفەتی بە دژبەرەكانی كوردا دا لە جیاتی كورد، بڕیار لە پرسە گرنگ و چارەنووسسازەكانی گەلی كوردستان بدەن، لە كاتێكدا مافەكانی هەرێمی كوردستان لە دەستووردا جێگیر كراوە. شارەزایان پێیان وایە بەردەوامی ئەم ناكۆكییە تەنیا لە چوارچێوەی ناوخۆییدا قەتیس نابن، بەڵكو لە بەغداش پێگەی دەستووری و دارایی هەرێم لاواز دەكەن و دەبنە دەرفەتێك بۆ نەیاران، تا لە ڕێگەی پێشێلكردنی مافە دەستوورییەكانەوە گوشاری زیاتر دروست بكەن. 

ئەمە لە كاتێكدایە كە لە ماوەی ساڵانی ڕابردوو سەرەڕای قەیرانە ئابووری و سیاسییەكان، حكوومەتی هەرێمی كوردستان توانیویەتی بەشێوەیەكی بەهێز و كاریگەر، سەقامگیریی ناوخۆیی و پەرەپێدانی سێكتەرەكانی وەبەرهێنان و پاراستنی پێوەندییە دیپلۆماسییەكان لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا، پێگەی هەرێم وەك ناوچەیەكی ئارام بپارێزێت و پارێزگاری لە دەستكەوتەكانی هەرێمی كوردستان بكات، بەڵام بەردەوامیی ئەم ململانێ سیاسییە، مەترسیی رژد لەسەر ئەو دەستكەوتانە و متمانەی هاووڵاتییان بە پرۆسەی سیاسی دروست دەكات.

ئێستە بژاردەی "هەڵبژاردنی پێشوەختە" وەك میكانیزمێك بۆ كاراكردنەوەی پەرلەمان و دەربازبوون لەم قۆناغە دەخرێتە ڕوو. لێرەوە پرسیارە جەوهەرییەكە سەرهەڵدەدات، ئایا هەڵبژاردنی پێشوەختە دەتوانێت نەخشەیەكی نوێی هاوسەنگی هێز دروست بكات، یان تەنیا دووبارەبوونەوەی هەمان ململانێی پێشوو دەبێت؟

پێكهاتەیی سیستمی سیاسی لە هەرێمی كوردستان پێشانی دەدات، هاوسەنگییەكان زیاتر لەسەر بنەمای هاوبەشی لە دەسەڵاتدا بنیات نراون، نەك تەنیا سەنگی ژمارەیی كورسییەكان. بۆیە گۆڕینی دۆخەكە تەنیا بە سندووقەكانی دەنگدان بەدی نایەت، بەڵكو پێویستی بە ئیرادەیەكی سیاسیی ڕاستەقینە هەیە بۆ سازشكردنی یەكتر و ڕێككەوتنی نیشتمانی. بە لەبەرچاوگرتنی گۆڕانكاری و گرژیی و ئاڵۆزییەكانی ناوچەكە و  (ململانێكانی ئەمەریكا، ئێران و ئیسرائیل) كە كاریگەریی ڕاستەوخۆیان لەسەر قەوارەی هەرێم هەیە، وا دەخوازێت كە بەرژەوەندی باڵای نیشتمانی بخرێتە پێش بەرژەوەندیی حزبییەوە؛ چونكە پاراستنی ناوماڵی كورد و یەكڕیزی، تاكە گەرەنتییە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو مەترسییانەی كە ڕوویان لە ناوچەكە كردووە.